Köklere Yolculuk

Köklere Yolculuk, Ahmet Özer’in roman-anı türünden bir kitabı. Kapakta, kitabın 2018 yılında Altın Kalem Ödülü aldığı belirtilmektedir. Ahmet Özer, (d. 1960, Muradiye, Van) Sosyoloji profesörüdür. 31 Mart 2024’den itibaren Esenyurt/İstanbul Belediye Başkanı’dır.

İsmail Beşikci

17.06.2024, Pts | 11:11 [ Güncellenme: 17.06.2024, Pts | 21:46 ]

Köklere Yolculuk
Makaleyi Paylaş

Köklere Yolculuk, Ahmet Özer’in roman-anı türünden bir kitabı. Kitabın tam adı şöyle: Ahmet Özer , Köklere Yolculuk, Bir Aşiret Destanı,  İki cilt bir arada, Cinius Yayınları, Nisan 2018, İstanbul,  568 s. 

Kapakta, kitabın 2018 yılında Altın Kalem Ödülü aldığı belirtilmektedir.

Ahmet Özer, (d. 1960, Muradiye, Van) Sosyoloji profesörüdür. 31 Mart 2024’den itibaren Esenyurt/İstanbul Belediye Başkanı’dır.

                                                             ***

Yazar Ahmet Özer, eserinin ‘Giriş’ bölümüne (s. 9-12) anı yazmanın gereği üzerinde durmaktadır. ‘Geçmişlerini bilmeyenler geleceklerinin kuramazlar’, demektedir.

Kinyas Kartal (1900-1991) Brukanların önemli liderlerinden biridir. Köklere Yolculuk kitabında s. 555-548 arasında  Kinyas Kartal hakkında önemli bilgiler vardır.

Bruki  Aşireti 1600 yıllarında Urfa-Diyarbakır arasında yer alan Karacadağ’da yaşamaktadır. Oraya da 1500 yıllarında Cizira-Botan’dan gelmişlerdir. Karacadağ’da, kara kıl çadırlarında  mutlu bir yaşam sürerlerken, misafir ettikleri Osmanlı müfrezesi ile beklenmedik bir olay yaşarlar. Osmanlı müfrezesinin komutanı, müfrezesiyle beraber aşiret reisi Şemdin Bey’in evinde misafirdir..

Müfreze komutanı evde Şemdin Bey’in kızı Lerzan’ı görür. Bir saniyelik görüşünde Lerzan’ aşık olur. O anda Lerzan’ı alıp götürmek ve onunla evlenmek istemektedir. Kural-kaide dinlemeden, tehditler savurarak, devletin gücünü dile getirerek amacına uluşmaya çalışmaktadır. Şemdin Bey, Bruki Aşireti’nin  ileri gelenleri,  Osmanlı ile çatışmaya girmek yerine Karacadağ’dan ayrılmanın,  yeni bir yurt aramanın daha hayırlı olduğuna karar verirler 

Brukanlar, kuzeye, kuzeydoğu’ya doğru hareket ederler. Uzun, meşakkatli, ölümcül bir yolculuktan sonra  Aralık’ın Dil kesimine kadar gelirler. Burada Bruki Aşireti Reisi Şemdin Bey vefat eder. Şemdin Bey’in vefatından sonra Brukanlar iki kola ayrılırlar. Bir kol, İran’a doğru hareket eder. Bir kol da Erivan, Elegezler yönüne doğru ilerler.

Brukanlar, Rusya’da 1917 devriminden sonra tekrar ana yurtlarına dönüp, Van, Muradiye, Çıldır, Erciş çevresinde, Ermenilerden boşalan köylere yerleşmeye başlarlar. Bu, İran’a yönelen Brukanları da etkiler. İran’a giden Brukanlarda da benzer bir süreç yaşanır. Böylece Brukanlar ana yurtlarında tekrar birleşmiş olurlar.

Yukarıda, Ahmet Özer’in sosyoloji profesörü olduğunu belirtmiştim. Bu konuda, birçok kitabı, makalesi, yazısı var. Akademisyen olarak birçok etkinliğe  katılmış. Bazı üniversitelerİn yönetiminde de görev almış. Ama, Ahmet Hoca’nın edebi yazma gibi bir yönü de var. Bu, bilim insanlarında ender rastlanan bir durumdur. Bunu Köklere Yolculuk roman-anı eserinin birinci cildinde çok açık ve rahat bir şekilde görüyoruz. Kanımca, Geçmişe Yolculuk eserinin çok akıcı, anlaşılır bir dili  olduğunu vurgulamak da gereklidir.

Roman-anı eserinin  başında Lerzan-Serxan aşkıyla karşılaşıyoruz. Çok yoğun bir aşk yaşanmasına rağmen Lerzan ve Serxan birbirlerine kavuşamıyor. Bu aşkın akıbeti örneğin, kişi olarak beni çok düşündürdü, etkiledi. Kitabı okurken zihnim hep bununla meşgul oldu. Bu sırada yeni bir aşkla, Derya-Sirhan aşkıyla karşılaşıyoruz. Bu da Bruki Aşireti’nin bir obasında yaşanan  bir aşk. İşte burada, yazar çok sağlam bir kurguyla okuyucunun kafasında oluşan endişelere cevap veriyor, çelişik düşünceleri gideriyor.  Köklere yolculuk eserinin birinci cildi, somut olarak yaşanmışlıklarla kurgunun dikkate değer bir sentezi oluyor.

Kitapta sık sık Kürdçe sözcükler, Kürdçe deyimler, Kürdçe şarkıların sözleri yer almaktadır. (s. 24-25) Kitapta, baştan sona kadar, çeşitli sahifelerde bunu izlemek mümkündür. Bu, kanımca önemli bir tutumdur. Bu sözcüklerin, deyimlerin sık sık dile getirilerek yaşayan günlük Kürdçe’de  kullanılmasını  sağlamak önemli olmalıdır.

Bir Eleştiri

Köklere Yolculuk kitabında şöyle bir cümleye rastladım. “Bu gezi ile Cüneyt, militan Şiiliğe daha da yaklaştı. Çünkü Anadolu’daki Şiilik, İran’dakina göre daha radikal ve militandı” (s. 261)
Bu konuda Köklere Yolculuk kitabında s. 255-266 arasında daha ayrıntılı bilgiler vardır.

Bu, Anadolu Alevilerinin Şii olarak değerlendirildiği anlamına gelir. Yanlış bir saptamadır. Andolu Alevilerini Şii  olarak değerlendirmek yanlıştır. Sünni İslam ve Şii İslam, İslam’daki iki büyük koldur. Alevilik ise, İslamla ilgili olmayan bir inançtır, bir yaşam biçimidir. Bu bakımdan Mitraizme kısaca değinmekte yarar vardır.

Mitraizm

Mitraizm Aryan halkların dinidir. En çok Kürdler, Farslar, Beluciler, Afganlar, Tacikler arasında gelişmiştir. Kürdlerin İslamdan önceki dinidir, denebilir. İslam’dan sonra da bu inancı sürdürenler, İslam’ın ağır baskılarına, zulümlerine rağmen sürdürenler elbette vardır. İran’da Yarsan, Irak’ta Kakailik diye anılan  grup, Ezidiler, Rêya Heqîyê (Alevilik) vs. Bu inançların, İslam’ın baskısından, şiddetinden uzak kalabilmek için ritüellerinde bazı değişiklikler yaptıkları, zaman zaman Müslüman gibi gözükmeye özen gösterdikleri, gerçek inançlarını ancak bu şekilde koruyabildikleri  bilinmektedir.

Arya, İnançlı, dindar, uysal anlamına gelmektedir. (Antik Kürdistan s. 253) Zerdüşt  (MÖ 600’ler) Mani (MS. 216-274), Mazdek (MS. 480  ve sonrası) Mitra kökenli dinlerdir. Doğa dinleri olarak değerlendirebiliriz. Elî Teter Nêrweyî, Antik Kürdistan isimli çalışmasında bu dine ait birçok ayrıntının, ritüelin Ezidilik inancı içinde bozulmamış olarak yaşadığını vurgulamaktadır (Antik Kürdistan,  s. 251)

İran’da Yarsan, Irak’ta Kakailik olarak anılan inanç, Êzidilik ve Rêya Heqîyê (Alevilik) bir ulu çınarın üç ana dalı gibidir. Her üçü de Mitra kökenlidir. MÖ. 4000’lere kadar uzanan inançlardır. Mitra ışığın ve aydınlığın tanrısı olarak anılmaktadır. Avesta Zerdüştlüğün, Arzhang Maniheizmin kitabıdır. (Antik Kürdistan, s. 267)

Mitra inancında doğa, insan, Tanrı bir bütündür. İnsan öldürülmez, doğaya saygı esastır. Ağaç kesilmez, hayvanlar öldürülmez. İnsan öldürmek, insandaki Tanrı’yı öldürmek anlamına gelir. Çünkü, doğa, insan, Tanrı bütünlüğü söz konusudur. Bu bakımdan çeşitli törenlerde hayvanların, örneğin, öküzlerin kurban edilmesi Zerdüşt inancına aykırıdır. Zerdüşt peygamber de böyle söylemektedir. Ama zamanla çeşitli etkinliklerde, kutlamalarda, örneğin öküzlerin kurban edilmesi önemli bir ritüel haline gelmiştir. Mitraizmin  Svastikası (Gamalı Haç) Aryan halklarının sembolüdür. Hitler’in, Nazilerin bu sembolü Aryan halklardan  aldığı anlaşılmaktadır.

Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Nerina Azad'ın editöryal politikasını yansıtmayabilir.
11069 kişi tarafından görüldü.
Son Güncellenme:15:09:56

İsmail Beşikci

Yazarın Önceki Yazıları

Malazgirt ve Kürtler Kurdiana Düğümü Kemalizm ve Kürd Ulusal Sorunu IV Toprak Temelli Milliyetçilik Kürdlerin Geleceği Konusunda Birkaç Söz Antik Kürdistan Din Ve Bilim Karakoçan (Dep) ve Yayladere (Holhol) İle İlgili İki Kitap Uludere (x) Newroz 2024 Akre Üç Kitap Hazro Beyleri Simurglar Mehmet Bayrak’ın Kürt Kimliği Mücadelesi Şeyh Said Direnişi İle İlgili İki Kitap Diyarbakır Kitap Fuarı 2023 Ermeni ve Rum Mallarının Türkleştirilmesi Ehmedê Xanî’nin Hatırası Üzerine Abdurrahman Önen-Erdnîgarîya Kurdistanê Kürtler ve Güller Cilt 3 ‘49’lar’, ‘55’ler’, ‘23’ler’ … 'Yaşamın Kıyısında' Behdinan, Barzan, Milli Lider Suyu Arayan Halklar Aşiretten Ulusallığa Doğru Kürtler(II) Suyu Arayan Halklar Aşiretten Ulusallığa Doğru Kürtler Yüzüncü Yılında Lozan Antlaşması Son Kız ‘Deniz’in Ütopyası’ Üzerine Rudaw TV Stockholm Kürd Sürgün Müzesi Üzerine Düşünceler Lozan Konferansı, Kürdler ve Kürdistan II Lozan Konferansı, Kürdler ve Kürdistan Diaspora Kürdleri Mele Mıstefa Barzani Ulusal Müzesi Rovîyê Xasûk Barzani ve Kürt Ulusal Özgürlük Hareketi III Kendi Kendini Yönetme Hakkı ‘Ayrılıkçı Yazılar’ Peywend Yayınları Duhok Üniversitesi’nin 30. Yılı Ahamenişlerden İran İslam Cumhuriyeti’ne II Kürtçülük Ahamenişlerden İran İslam Cumhuriyeti’ne Kürd Aydınları II Bedirhan Epözdemir’in Anıları Seyidlik-Şeriflik Kürdizade Ahmed Ramiz Medreseler-Üniversiteler Medya Kitabevi Birleşmiş Milletler ve Kürdler Mülteci Yaşamlar Öncü Bir Kürt Aydını 59 Yıl Sonra Şemdinli Kemalizm Ve Kürd Ulusal Sorunu III Ortadoğu Bir Ailenin Son 200 Yıllık Tarihi Tarih Okumaları, Kürdlerin Hikayesi Hewler’de, Soran’da ve Cambridge Koleji’nde Konferans Theodor Herzl Bize Ne Anlatıyor? Aforizmalar Son Yolcu Irkçılık Hakkında … Aydınlar Hakkında… Latife Fegan’ın Anıları Adil Yargılama/Yargılanma Mümkün mü? Kürd Aydınları İlim-Bilim Kürdçe Derslerinin Önemi Yaş 83…* Mezopotamya Uygarlığında Hakkari Kemalizm Ve Kürd Ulusal Sorunu - II Bediüzzaman’ın Hançeri Doğu-Güneydoğu Dernekleri Platformu* Destar Kitap-Kafe Kürdistan’ın Güney'ine Seyahat Kürd Tarihinin Yazılı Ana Kaynakları Bingöl-Van Gezi İzlenimleri Göbekli Tepe Hakkında… Güvenlik Munzur Çem’in Anıları Derve Cendere II Saatin İçindeki Sır Mehmet Öncü Kitapları Zarema, Yahudi Devleti Juli’nin Sesi ‘Ateşte Doğanlar’ Kadri Hoca… Kürt Hâkim Alevilik Üzerine II ‘Aleviler ve Sosyalistler’ Kitabı Üzerine Uygur Türkleri Başkanlık Seçimleri, ABD Üniversite Raporu OFra Bengio’nun Kürd Liderlere Eleştirisi Dr. Said Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Maaş Sorunu… Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde PKK-Haşdi Şabi İşbirliği Ama Onlar Kardeştiler… Mustafa Suphi ‘Kürdistan Ortadoğu’nun Polonya’sıdır’ İSkan Tolun II Kürt Dil Hareketi (Harekata Zımanê Kurdî) II ‘Doğumun Ölümü’ Kürt Dil Hareketi (Hereketa Zimanê Kurdî) Kürdistan Bayrağı’nın ve KDP Binasının Yakılması Üzerine… Ermeniler, Kürdler, Azeriler Devrimci Doğu Kültür Ocakları Eylül 2020 Kürdler-Kürdistan Bir AİHM Başkanı Halepçe arşivlerinin yakılması ve KDP’ye saldırı Devran İskan Tolun Woodrow Wilson Harf Devrimi’nin Kürdler İçin Anlamı Mehmet Elbistan Kürtler, Şehir Şehirlileşme ‘Kürt Çalışmaları…’ Zini Gediği Katliamı Kürd Tarihini Kürdlerin Yazması… ‘Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ II ’Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ Değinmeler-2 Irkçılık Üzerine Seyid Ahmed Cebari Şengal, Afrin Mustafa Selîmî Kemalizm ve Kürd Ulusal Sorunu Orhan Kotan’ın Şiiri Leylan - II Kürt Meselesiyle İlgili Bir Projen Var mı? Leylan Xwebûn Orta Karadeniz’de Etnisite İlişkileri Alevilik Üzerine… Güvenli Bölge Duvarımızı Yapamadık… Doktor Said Alevilik ve Tarihi Bitlis ve Ahalisi 1916 Kürd Tehciri Bir Diplomatın Anıları Xızır Nasıl Ali Oldu? Kürd Tarihi Üzerine Gözlemler Adıyla Çağırmak Kürdistan’ın Güneyinde Soykırım Kürdlerin Tarihi Milliyetçilik Üzerine Hong Kong, Kürdistan ‘Kürtlerle Türkler’ Ortadoğu’da Devletlerin Kurulması Abdurrahman Qassemlu’nun Katledilmesinin 30. Yıldönümü Üniversitenin Bilim Anlayışında Temel Sorunlar Cumhuriyet, 19 Mayıs 2019 'Özgürlük İçin Sanat' Helsinki’de Sosyal Forum Teknoloji, Bilim, Eğitim Milletler Cemiyeti Döneminde Kürdler/Kürdistan Hewler - Duhok - Zaho Bir Tartışma Üzerine… Dönemin Romanları Eleştirilerin İzinde Rêya Heqîyê (Alevilik) ABD Ziyareti - IV ABD Ziyareti - III ABD Ziyareti - II ABD Ziyareti - I Berlin’de Dersim 37-38 Paneli Başur’da Siyaset Duhok-Hewlêr Gezisi Kürdçe Yasaklarının İşlevi ‘Aleviliğin Doğuşu’ II ‘Kimliksiz Çığlıklar’ Türkiye’de Adalet Arayışları 'Aleviliğin Doğuşu' Kürdlere Soykırım… Moskova’da Kürd Konferansı Cevat Geray’a Sevgi… Bilim Ahlakı Mahallenin Arkadaşları Selahattin Demirtaş’ın Şarkısı Canip Yıldırım Kütüphanesi Devşirmeler ve Devletsizler Dağ Kavmi - II Adaylar… Dağ Kavmi -I Geleceğini Belirleme Hakkı ve Kürdler Farhad Daftary, Şiilik Alevilik Şiizm ‘Türklük Sözleşmesi’ Timure Halil Hakkında … Düşmanlarını Sevindiren Bir Halk… Celal Talabani... Kürdler Zoru Başardı… Bağımsızlık... Güvenlik... Domino Etkisi Referandum-Bağımsızlık Tartışmaları Danimarka Seyahati Sekesûr’da Kürd-Alevi Soykırımı İnsanlık Araştırmaları Merkezi Fahriye Adsay’ın Eleştirileri Üzerine… Bir Kürd... İki Kürd... Üç Kürd Yezda... Ermeniler, Kürdler… Yeni Bir KDP Kurma Çalışmaları Hasta Adam Avustralya Gezisi Hayatımdan Kesitler Birey Toplum İlişkileri Peşmergelik Yüce Bir Değerdir Kaderine Küsmek Kürd Halkının, Kürdistan’ın Başı Sağolsun… Kürdistan’ın Hayırlı Evladı Doktor Said Suriyeli Mülteciler Parlamento Milli Düşünce Sempozyumu Desmond Fernandes Kürtlerin Bulunduğu Ülkeler Bölünemez!... Kürtler Ne İstiyor? Eşkiya 28 Devlet Bağımsız Kürdistan’ı Tanımayacak... Devlet, İslam, Kürdler ve Darbe Pencinarîler II Pencinarîler I Azim... 'Afrika Edebiyatı' Üzerine… Yaresan (Ehl-i Hak) Rêya Heqîyê, Ezdan Zağros’un Ötesine… Süleymaniye Merkez Güvenlik Karargahı 'Peçar Tenkil Harekatı/1927' Üzerine Birkaç Söz İttifaklar Mahmut Yeşil’e Sevgi… Tunceli Kanunu, Getirdiği Esaslar ve Devletin Asimilasyon Planları Yakındoğu’nun İmhası ve Pontus Sorunu Keşiş’in Torunları Dersimli Ermeniler Anlıyorum Ama Konuşamıyorum 1128 Akademisyen Yaşar Kaya Alevilik... Elveda Güzel Vatanım Alevilerin Kitabı Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan III Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan II Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan (I) Komkurd-An Nelson Mandela - Aziz Sancar Barış, Yüzleşme, Müzakere İBV Hewler Temsilciliği 558. Oturma Şengal’i Ziyaret Şengal TBMM Kürdlerde/Kürdistan’da Ana Sorun Özyönetim Üzerine... Norveç Seyahati Alaine Tuoraine’e Eleştiri Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Yönetim Zaafları Güneşin Krallığı Keyakisar Barzani bir dönem daha görevde kalmalıdır Temel şart Kürdistan Ordusu! Girê Spî'nin Kurtarılması... Üniversitenin Ana Sorunu Mardin: Hüzünlü Kent Alevilik-Müslümanlık Osmanlılar ve Acemler Arasında Kürdler İslam’ın barış, huzur, adalet ve eşitlik anlayışı Kerbela’da son buldu Kürd Kültürü Neden Yağmalanıyor? Kürd Êzidîlerin Azizesi 'Begê' İki Olay Üzerine Düşünceler Barış ve Çözüm Süreci - III Eleştiriler Ev Jin û Mêrê bi Maskê Barış ve Çözüm Süreci - II Murat Bozlak’a sevgiler... Barış ve Çözüm Süreci… Rejim, İslamileşme, Kürdler/Kürdistan Alman Şarkiyatçı Dr. Friç Soykırımlar ve Devletsiz Halklar IŞİD’in Zuhuru Şeyh Ahmet, IŞİD Saldırıları ve Osman Baliç'in Katili Ulusların Kendi Geleceklerini Tayin Hakkı ve Kürdler/Kürdistan Bitlis Anıları, 1960’lı Yıllarda Bitlis’de Yaşam Uluslararası Bitlis Sempozyumu Barzaniler Değinmeler İfade Özgürlüğü ve ABD Türk Siyasal Kültürü Üzerine… Birleşik Krallık, Fransa, Kürdler/Kürdistan Anti-Kürd Uluslar arası Nizam Kürd/Kürdistan incelemelerinde temel soru... Ulus İnşa Sürecinde Dilin Rolü Mustafa Barzani'yi sevgiyle anıyoruz Düşün Hayatında ve Edebiyatta Kurumlaşmalar Yakındoğu’nun İmhası,1915 Ermeni Soykırımı ve Hrant Dink’in Katledilmesi Resmi İdeolojinin Temel Özelliği Roboski – Goyiler Türk-İslam Sentezi ve Kürd Sorunu Kürdistan sorunu her şeyden önce duruş sorunudur Barış
x