İran’ın bölgesel modeli Lübnan’da çöküyor

İran’ın vekil güçlere dayalı bölgesel nüfuz modeli Lübnan’da en belirgin şekilde gerileme sürecine girdi. Hizbullah’ın ciddi şekilde zayıflaması, Lübnan-İsrail arasında doğrudan müzakerelerin ilerlemesi ve Tahran’ın bölgesel etkisini sürdürme kapasitesindeki kısıtlamalar, Lübnan’ı bu model için kritik bir sınav noktasına dönüştürüyor.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da İran’a başlattığı askeri operasyonlar, İran’ın vekil modelini Orta Doğu’da hızlandırılmış bir gerilemeye uğrattı. Bu modelin en eski ve en güçlü halkası olan Hizbullah, 1980’lerden beri İran’ın en önemli müttefiki konumundaydı. Ancak son dönemde grup, askeri kapasitesinde ciddi bir düşüş yaşadı.

Müzakereler ve İran nüfuzunun gerilemesi

Lübnan ile İsrail arasında olası doğrudan müzakereler konusundaki tartışmaların artması, İran’ın vekiller aracılığıyla nüfuz yönetme yeteneğinin aşınması ve Hizbullah’ın Lübnan içindeki konumunun zayıflaması olarak değerlendiriliyor.

Lübnan hükümeti, İsrail ile doğrudan müzakerelere açık olduğunu belirtirken, bu süreç İran’ın Lübnan’daki etkisini sınırlama ve Beyrut’un egemenliğini güçlendirme potansiyeli taşıyor.

Lübnan, İran stratejisinin kurbanı mı?

Hizbullah’ın 2 Mart 2026’da Tahran’ın talimatıyla çatışmaya dahil olduğu ve bunun Lübnan’da ağır sonuçlar doğurduğu belirtiliyor. 8 Nisan’da 1982 işgalinden bu yana en şiddetli İsrail saldırılarından birinin gerçekleştiği ifade ediliyor. Buna rağmen İran’ın Lübnan’ı bir çatışma alanı olarak kullanmayı sürdürdüğü, Hizbullah’ın ise bunu “direniş” olarak tanımladığı aktarılıyor.

Müzakereler İran nüfuzunu sınırlıyor

Lübnan hükümetinin İsrail ile doğrudan görüşmelere açık olduğu, ABD-İran ateşkes görüşmelerinin ardından İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun da Lübnan ile doğrudan müzakereleri kabul ettiği belirtiliyor. Ancak bu sürecin şartının Hizbullah’ın silahsızlandırılması olduğu ifade ediliyor.

İran’ın Lübnan dosyasının müzakerelere dahil edilmesini istediği, ancak Beyrut’un bunu reddederek görüşmelerin yalnızca devlet kurumları üzerinden yürütülmesi gerektiğini savunduğu aktarılıyor.

Bu gelişmeler Tahran’ı zor bir ikilemle karşı karşıya bırakıyor:

• Lübnan’ı sürece dahil etmeden ateşkes → İran nüfuzunda kayıp
• Lübnan’ı dışlamak → ABD ve İsrail ile gerilim riski
• Doğrudan müzakereler → Hizbullah’ın zayıflaması

Uzmanlara göre Hizbullah’taki gerileme, İran’ın bölgesel yatırım stratejisinde ciddi bir zayıflamaya işaret ediyor ve “devrimi ihraç etme” politikasının sınırlarını ortaya koyuyor. Washington’da yarın (14 Nisan) planlanan Lübnan-İsrail toplantısının sürecin kritik bir dönüm noktası olabileceği değerlendiriliyor.