IŞİD, askeri gücünü Afrika’ya nasıl kaydırdı?

IŞİD, Orta Doğu’daki eski üslerini kaybettikten sonra faaliyetlerini Afrika’ya kaydırdı. Uzmanlar, örgütün Mali, Nijer ve Burkina Faso gibi ülkelerde devlet kontrolünün zayıf olduğu bölgelerde kendini “devlet alternatifi” olarak konumlandırdığını belirtiyor. Bu sayede örgüt, bölgede önemli bir nüfuz merkezi oluşturmuş durumda.

ABD’nin operasyonu ve örgütün yapısı

ABD, Nijerya ordusu ile ortak operasyon sonucu IŞİD’in yardımcısı Abu Bilal el-Minuki’yi etkisiz hâle getirdi. Minuki’nin uzun yıllar gizlenebilmesi, Afrika’nın örgüt için güvenli bir üs hâline geldiğini gösteriyor. Araştırmacılar, Afrika’daki şubelerin artık sadece emir alan birimler değil, karar alma ve finans yönetiminde aktif roller üstlendiğini vurguluyor.

Finansman ve yerel istihdam stratejisi

Uzmanlar, örgütün Afrika’daki başarısını yalnızca kaotik güvenlik ortamına bağlamıyor. IŞİD’in silah ve altın kaçakçılığı, zorla topladığı vergiler ve diğer yasa dışı faaliyetler sayesinde bağımsız finansman sağladığı belirtiliyor. Nijeryalı araştırmacı Muhammed Owal, örgütün genç işsiz nüfusu ekonomik vaatlerle kendine çektiğini ve kabileler arası anlaşmazlıkları kullanarak yeni militanlar kazandığını söylüyor.

Güvenlik ve stratejik boşluk

Hüssam el-Haddad’a göre Afrika’daki birçok bölge, siyasi ve güvenlik açısından kırılgan. Süregelen askeri darbeler, zayıf merkezi hükümet kontrolü ve uluslararası güçlerin çekilmesi, IŞİD’e stratejik bir boşluk sağladı. Örgüt, bu boşluğu hızla doldurarak yeni üsler kuruyor, militan eğitimini artırıyor ve bölgesel hakimiyetini genişletiyor.

Uzmanlar, Afrika’daki orduların örgütle mücadelede yetersiz kaldığını, bunun sadece askeri operasyonlarla çözülemeyeceğini belirtiyor. Haddad, “IŞİD’in Afrika’daki başarıları, genç işsizliği, yoksulluk, etnik çatışmalar ve sosyal adaletsizlikle besleniyor. Çözümler yalnızca askeri değil, ekonomik ve sosyal politikaları da kapsamalı” dedi.

Afrika’daki IŞİD tehdidi, sadece kıta için değil, küresel güvenlik açısından da endişe yaratıyor. Örgütün kontrol altına aldığı bölgelerde gençleri istihdam etmesi, kaynakları ele geçirmesi ve stratejik planlama yapabilmesi, gelecekte daha kapsamlı operasyonlar yürütme kapasitesine işaret ediyor.