1 Mayıs: Emeğin, Direnişin ve İnsan Onurunun Günü

1977  kanlı mayısı unutmadım…

Tarih, çoğu zaman kazananların kaleminden yazılır; ama bazı günler vardır ki, onları yazanlar ne krallar ne de iktidarlardır. 1 Mayıs işte böyle bir gündür. Bu gün, alın teriyle hayatını kazananların, emeğiyle dünyayı döndürenlerin, ama çoğu zaman en az payı alanların günüdür. Bu gün; sessiz bırakılmak istenenlerin ses olduğu, görünmez kılınanların meydanlara çıktığı bir direniş ve dayanışma günüdür.

1 Mayıs’ın kökleri 19. yüzyılın sert ve acımasız çalışma koşullarına uzanır. Sanayi devrimiyle birlikte işçiler, günde 14-16 saat çalıştırılıyor, çocuklar bile fabrikalarda sömürülüyordu. İnsan hayatının değeri, üretim çarklarının hızına indirgenmişti. Ama her baskı, kendi karşı sesini doğurur. 1886 yılında Amerika’da başlayan “8 saatlik iş günü” mücadelesi, işçi sınıfının ilk büyük ayağa kalkışlarından biri oldu. Chicago’da yükselen bu talep, barışçıl bir direniş olarak başlamış, ancak kanlı bir şekilde bastırılmıştı. Haymarket Meydanı’nda yaşananlar, sadece bir olay değil; işçi mücadelesinin hafızasına kazınan bir simgeye dönüştü.

Bu mücadele kısa vadede bastırılmış olabilir; ancak fikirler susturulamaz. İşçilerin talebi dünyanın dört bir yanında yankı buldu. 1 Mayıs, yıllar içinde sadece bir anma günü değil; aynı zamanda hak arayışının, eşitlik mücadelesinin ve insan onurunun sembolü haline geldi.

Bugün 1 Mayıs’ı anarken sadece geçmişi hatırlamıyoruz; aynı zamanda bugünün gerçekleriyle de yüzleşiyoruz. Çünkü sömürü biçim değiştirir, ama özünde aynı kalır. Fabrikaların yerini plazalar, ağır sanayinin yerini dijital emek almış olabilir; ama güvencesizlik, düşük ücretler ve emekçinin değersizleştirilmesi hâlâ sürüyor. Dünyanın birçok yerinde insanlar hâlâ emeğinin karşılığını alamıyor, hâlâ insanca yaşamak için mücadele ediyor.

1 Mayıs, bu yüzden sadece bir bayram değil; aynı zamanda bir hatırlatma günüdür. Unutmamak için… Unutturulmamak için… Bu gün, bize şunu söyler: Haklar verilmez, alınır. Ve bu haklar ancak dayanışmayla, birlikte durarak kazanılır.

Aynı zamanda 1 Mayıs, derin bir duygunun günüdür. Bir annenin evine ekmek götürme çabasıdır. Bir işçinin yorgun ellerinde biriken umut, bir gencin geleceğe dair kurduğu hayaldir. Bu gün, sadece sloganların değil; gözyaşlarının, kayıpların ve direncin de günüdür.

Bugün meydanlara çıkan her insan, sadece kendi hakkı için değil; geçmişte mücadele etmiş, bedel ödemiş ve artık aramızda olmayanlar için de yürür. Ve aynı zamanda henüz doğmamış nesiller için… Daha adil, daha eşit, daha insanca bir dünya umudu için.

1 Mayıs, bir gün değil; bir bilinçtir. Bir hatıra değil; yaşayan bir mücadeledir. Ve her yıl yeniden hatırlatır: Dünyayı değiştirenler, onu omuzlarında taşıyanlardır.

Yaşasın emek, yaşasın dayanışma, yaşasın 1 Mayıs.

Biji yek gülan

Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Nerina Azad'ın editöryal politikasını yansıtmayabilir.