Irak’ta petrol denklemi: Türkiye hattı ve Kürtlerle gerilim

ABD-İsrail-İran savaşı nedeniyle artan ekonomik baskı altında kalan Irak, petrol ihracatını sürdürmek için Türkiye üzerinden yeni bir rota arayışına girerken, bu planı aynı zamanda Kürt yönetimini ihracata onay vermeye zorlamak için bir baskı aracı olarak kullanıyor.

Irak Petrol Bakanı Hayyan Abdulgani, Kerkük petrolünü Türkiye’ye taşıyacak hattın bir hafta içinde devreye alınabileceğini açıkladı. Abdulgani, Irak-Türkiye boru hattının günlük 200 ila 250 bin varil kapasiteye sahip olduğunu ve test sürecinin son aşamaya geldiğini söyledi.

Ancak sektörden Türk kaynaklar, hattın 2014’te IŞİD’in Irak’ta geniş alanları ele geçirmesinden bu yana ciddi hasar gördüğünü ve kısa sürede faaliyete geçmesinin zor olduğunu belirtiyor.

Hürmüz krizi Bağdat’ı zorladı

Irak gelirlerinin yaklaşık yüzde 90’ını petrolden elde ediyor ve bunun büyük bölümü Hürmüz Boğazı üzerinden ihraç ediliyor. Ancak İran’ın savaşın başından bu yana boğazdaki geçişleri kısıtlaması, Irak’ın milyarlarca dolarlık gelir kaybı yaşamasına neden oldu.

Bu nedenle Bağdat, petrolü kuzey hattı üzerinden Türkiye’nin Akdeniz’deki Ceyhan Limanı’na ulaştırmayı hedefliyor.

Bağdat-Erbil hattında pazarlık

Irak Başbakanı Muhammed Şiya Sudani, Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başbakanı Mesrur Barzani’den günlük 250 bin varile kadar petrolün Kürt bölgesi üzerinden Türkiye’ye ihraç edilmesine izin vermesini istedi.

Ancak Erbil’in bu talep karşılığında şartları var. Kürt yönetimi, sınır kapıları ve havalimanlarından elde edilen dış ticaret gelirlerini kontrol etmeye devam etmek istiyor. Bağdat ise ülke genelinde standart vergi ve denetim sisteminin uygulanmasını talep ediyor.

ABD devrede

Taraflar arasındaki anlaşmazlığı çözmek için ABD devreye girdi. Irak ve Kürt yetkilileri bir araya getirecek çevrim içi toplantının ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği’nden bir diplomatın gözlemci olarak katılımıyla yapılması planlanıyor.

Uzmanlar, Bağdat’ın Türkiye hattını devreye alma açıklamasının, Erbil’i taviz vermeye zorlamaya yönelik bir taktik olabileceğini değerlendiriyor.

Milis saldırıları ve güvenlik riski

Tüm bu gelişmeler, İran destekli Şii milislerin Irak genelinde artan saldırılarıyla aynı döneme denk geliyor. Basra’daki petrol yükleme terminalleri hedef alınırken, ülkenin en büyük sahalarından biri olan Mecnun petrol sahasına insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlendi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Kürdistan Bölgesi’nde  bir Fransız askerinin hayatını kaybetmesinin ardından İran’a saldırıları durdurma çağrısı yaptı.

ABD güçleri ise Irak genelinde İran yanlısı milislere yönelik karşı saldırılar gerçekleştirdi.

Siyasi kriz derinleşiyor

Irak’ta siyasi belirsizlik de sürüyor. Kasım 2025 seçimlerinden bu yana ülke geçici hükümet tarafından yönetiliyor. Yeni başbakanın kim olacağı konusunda Şii gruplar arasındaki anlaşmazlık devam ederken, eski başbakan Nuri Maliki’nin adaylığı ABD tarafından desteklenmiyor, ancak Iran tarafından desteklendiği belirtiliyor.

Uzmanlara göre Irak, hem iç siyasi bölünmeler hem de bölgesel savaşın etkisi nedeniyle ciddi bir yönetim ve ekonomik krizle karşı karşıya bulunuyor.