Al Jazeera analizi: ABD-İsrail’in İran’a karşı stratejisi işe yarıyor… İşte nedeni

Katar merkezli Al Jazeera için kaleme aldığı analizde, Muhanad Seloom, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik yürüttüğü askeri stratejinin sahada sanılandan daha etkili sonuçlar doğurduğunu öne sürdü. Doha Lisansüstü Çalışmalar Enstitüsü bünyesinde Uluslararası Politika ve Güvenlik alanında görev yapan ve University of Exeter ile de akademik bağını sürdüren Seloom, mevcut operasyonun İran’ın bölgesel güç unsurlarını sistematik biçimde zayıflattığını savundu.

İran’ın askeri kapasitesi ciddi şekilde zayıfladı

Seloom’un analizine göre, operasyonun başlamasından bu yana İran’ın balistik füze ve insansız hava aracı (İHA) kapasitesi hızla düşüyor. Veriler, İran’ın füze fırlatmalarında yüzde 90’dan fazla azalma olduğunu, İHA saldırılarında da benzer düşüşler gözlendiğini gösteriyor.

ABD ve İran kaynaklarının verileri farklılık gösterse de genel eğilim, İran’ın saldırı kapasitesinin büyük ölçüde eridiğine işaret ediyor. Yüzlerce füze rampasının kullanılamaz hale geldiği, bazı değerlendirmelere göre İsrail’i vurma kapasitesinin yüzde 80’inin ortadan kaldırıldığı ifade ediliyor. Ayrıca İran’ın deniz gücü, hava savunma sistemleri ve askeri komuta yapısının da ağır darbe aldığı belirtiliyor.

Operasyon iki aşamada ilerliyor

Seloom’a göre operasyon iki ana aşamada yürütülüyor. İlk aşamada İran’ın hava savunması etkisiz hale getirilirken, komuta-kontrol sistemi hedef alındı ve füze-İHA altyapısı zayıflatıldı. İkinci aşamada ise İran’ın savunma sanayii hedefleniyor; füze üretim tesisleri, araştırma merkezleri ve yer altı depoları saldırılardan payını alıyor. Bu şekilde, İran’ın kapasitesinin yeniden inşa edilmesinin önüne geçiliyor.

Nükleer program yeniden gündemde

Analizde, İran’ın nükleer programının da operasyon kapsamında ciddi şekilde etkilenmiş olduğu vurgulanıyor. ABD istihbaratına göre, operasyon öncesi İran, nükleer silah üretimine oldukça yaklaşmıştı. Natanz nükleer tesisinin hasar aldığı, Fordow tesisinin ise çalışamaz durumda olduğu belirtiliyor. Ancak Seloom, askeri operasyonların nükleer bilgi birikimini ortadan kaldıramayacağına dikkat çekiyor.

Hürmüz Boğazı ve ekonomik baskılar

İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma hamlesi küresel petrol piyasasında dalgalanmalara yol açsa da, Seloom’a göre bu adım İran için sürdürülebilir değil. Petrol ihracatının büyük kısmı bu boğaz üzerinden yapılıyor, dolayısıyla kapatma hamlesi kendi ekonomik çıkarına zarar veriyor. Ayrıca İran’ın bu hamleyi sürdürebilecek deniz gücü operasyon kapsamında zayıflatılmış durumda.

Bölgesel vekil güçler çözülüyor

Seloom, İran’ın bölgedeki vekil güçlerinin de zayıfladığını belirtiyor. Hizbullah, Irak’taki milisler ve Yemen’deki Husiler saldırılarını sürdürse de bu eylemlerin merkezi bir koordinasyondan yoksun olduğunu ifade ediyor. Bu durum, İran’ın kontrol mekanizmasının zayıfladığını ve vekil güçlerin giderek izole olduğunu gösteriyor.

Savaşın maliyeti ve stratejik sonuçlar

Operasyonun insani ve ekonomik maliyeti ağır. İran’da yüzlerce sivil hayatını kaybetti, petrol fiyatları yükseldi, ABD askerleri de kayıp verdi. Ancak Seloom, yalnızca maliyete odaklanmanın eksik bir değerlendirme olduğunu savunuyor. Ona göre, operasyon sayesinde İran’ın nükleer silah ve bölgesel güç kapasitesi ciddi şekilde zayıflatıldı ve gelecekteki tehditler azaltıldı.

Sonuç olarak, Muhanad Seloom’un analizine göre, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik stratejisi sahada beklenenden daha etkili şekilde ilerliyor ve İran’ın bölgesel güç unsurları üzerinde kalıcı etkiler yaratıyor.