İran'ın Hürmüz çıkmazı: Tahran'ın önündeki üç kritik seçenek

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı çevresinde yaklaşık 10 gündür süren karşılıklı saldırıların ardından Tahran yönetiminin önünde üç temel seçenek bulunduğu, ancak bunların hiçbirinin kesin bir zafer ya da kalıcı çözüm vadetmediği belirtiliyor.

İlk seçenek: Anlaşma ve taviz

İlk senaryoda İran'ın, Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemilerin güvenli geçişini yeniden sağlaması, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu sınırlandırması ve uluslararası nükleer denetimleri kabul etmesi öngörülüyor.

Buna karşılık Tahran'ın, ABD deniz ablukasının kaldırılması, yaptırımların hafifletilmesi ve yeni saldırılara karşı güvence talep edeceği ifade ediliyor.

Ancak bu seçeneğin, İran yönetimi açısından siyasi maliyetinin oldukça yüksek olduğu ve ülke içinde sertlik yanlılarının elini güçlendirebileceği değerlendiriliyor.

İkinci seçenek: Gerilimi tırmandırmak

Diğer seçenek ise İran'ın bölgedeki ABD üsleri, savaş gemileri ve Körfez ülkelerindeki kritik altyapılara yönelik saldırıları artırması olarak görülüyor.

Bu senaryoda Tahran'ın yükselen enerji fiyatları ve bölgesel istikrarsızlık yoluyla Washington'u taviz vermeye zorlamayı hedefleyebileceği belirtiliyor. Ancak böyle bir adımın Körfez ülkelerini de çatışmaya çekebileceği ve İran'ı daha geniş bir uluslararası koalisyonla karşı karşıya bırakabileceği uyarısı yapılıyor.

Üçüncü seçenek: Kontrollü gerilim

Üçüncü senaryoda ise İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısını sürdürürken ABD ile doğrudan topyekûn savaştan kaçınacağı bir strateji izlemesi öngörülüyor.

Bu yaklaşımın İran'ın uzun yıllardır benimsediği "direnerek ayakta kalma" stratejisiyle uyumlu olduğu belirtilirken, yaptırımlar, savaşın ekonomik etkileri ve artan enflasyon nedeniyle ülke içindeki baskının giderek arttığına dikkat çekiliyor.

Karar mekanizması belirsizliğini koruyor

Analizde, İran'da karar alma mekanizmasının da belirsizliğini koruduğu vurgulanıyor.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve diplomatik çevrelerin ekonomik rahatlama sağlayacak bir anlaşmayı destekleyebileceği belirtilirken, muhafazakâr çevreler ve Devrim Muhafızları'nın daha sert bir tutumdan yana olabileceği ifade ediliyor.

Bu nedenle asıl sorunun yalnızca İran'ın hangi yolu seçeceği değil, bu kararı ülke içinde hangi güç merkezinin vereceği olduğu değerlendiriliyor.

İran halkı savaşın ekonomik yükünü hissediyor

BBC Farsça'ya konuşan İranlılar ise yeniden başlayan çatışmaların günlük yaşamı olumsuz etkilediğini anlattı.

Görüşlerine yer verilen vatandaşlar, artan hayat pahalılığı, işsizlik, elektrik ve su kesintileri ile güvenlik endişelerinin giderek büyüdüğünü ifade ederken, savaşın uzamasının toplum üzerindeki ekonomik ve sosyal maliyetini artırdığına dikkat çekti.