İran-ABD gerilimi tırmanıyor: Tahran’dan BM’ye resmi şikayet

ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’daki barışçıl göstericileri korumaya hazır olduklarına dair açıklamalarının ardından Tahran yönetimi Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne resmi bir mektup gönderdi. İran’ın BM Daimi Temsilcisi Said İrevani, söz konusu açıklamaların “İran’ın egemenliğini hedef alan, provokatif ve istikrar bozucu” nitelik taşıdığını ifade etti.

İrevani, İran’ın toprak bütünlüğünü ve ulusal güvenliğini her türlü dış müdahaleye karşı savunma hakkına sahip olduğunu vurgulayarak, Tahran’ın bu hakkını “kararlı ve orantılı” şekilde kullanacağını belirtti. İranlı diplomat, olası bir gerilim ya da tırmanışın tüm sorumluluğunun ABD’ye ait olacağını da kaydetti.

Tahran’dan Sert Tepkiler

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de Trump’ın açıklamalarını eleştirerek, İran’ın iç işlerine yönelik her türlü müdahaleyi kesin bir dille reddettiklerini söyledi. Arakçi, ülkenin silahlı kuvvetlerinin İran’ın egemenliğini ihlal edecek her adıma karşı hazır olduğunu dile getirdi.

Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Başkanı Ali Laricani ile İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in danışmanı Ali Şemhani de ABD Başkanı’na yönelik sert açıklamalarda bulunarak, Washington’u İran’daki gelişmelere müdahale etmemesi konusunda uyardı.

Polis ve Yargıdan Uyarılar

Öte yandan İran polisi, son altı gündür ülkenin çeşitli kentlerinde düzenlenen protestolara katılan göstericilere seslenerek, şiddet ve kaos ortamına sürüklenilmemesi çağrısı yaptı. Polis Sözcüsü Said Muntazar el-Mehdi, protestoların halkın yaşam koşullarını iyileştirme talebini yansıttığını kabul ettiklerini, ancak “meşru taleplerle vandalizmin” birbirinden ayrılması gerektiğini söyledi.

Loristan Eyaleti Başsavcısı Ali Hasan Vend ise izinsiz gösterilere katılımın ve kamu düzenini bozacak her türlü eylemin suç sayılacağını belirterek, yargının bu tür girişimlere sert şekilde karşılık vereceğini açıkladı.

Uluslararası Çağrılar

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, İran makamlarına barışçıl toplanma ve ifade özgürlüğüne saygı gösterilmesi çağrısında bulundu.

Ekonomik ve Siyasi Arka Plan

Protestolar, İran’ın nükleer ve füze programları nedeniyle maruz kaldığı yaptırmaların ağırlaştırdığı ekonomik kriz ortamında gerçekleşiyor. Son dönemde İran riyalinin hızlı değer kaybı ve yüksek enflasyon, toplumsal huzursuzluğu artıran başlıca etkenler arasında yer alıyor.

Gösteriler ayrıca, İran’ın İsrail ile yaşadığı ve ABD’nin de dâhil olduğu 12 günlük çatışmanın üzerinden yaklaşık altı ay geçmesinin ardından patlak verdi. En az 20 kentte farklı yoğunluklarda devam eden protestolar, 2022’de Kürt kızı Jina Mahsa Emini’nin ölümü sonrası yaşanan ülke çapındaki eylemlerle karşılaştırılıyor ancak henüz aynı boyuta ulaşmış değil.