İsrail’in Dürzi planında yeni dönem

İsrail ordusu, Suriye’deki Dürzi topluluğuyla ilişkileri güçlendirmek amacıyla yeni bir koordinasyon mekanizması oluşturdu. İsrailli Dürzi Tümgeneral Ghassan Alian, 4 Şubat’ta Batı Şeria’daki Hükümet Faaliyetleri Koordinatörlüğü (COGAT) görevini tamamlamasının ardından “Suriye Dürzileri ile ilişkiler koordinatörü” olarak atandı.

Atama, Suriye Devlet Başkanı Ahmed al-Sharaa yönetiminin ülkenin kuzey ve kuzeydoğusundaki Kürt bölgelerinde kontrolü pekiştirdiği bir dönemde geldi. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) ise Temmuz 2025’te rejim güçlerinin hedef aldığı güney Suriye’deki Dürzi topluluğuyla stratejik ilişkilerini kurumsallaştırmaya çalışıyor.

Yeni görevin oluşturulması, İsrail’in zor durumdaki azınlık topluluğuna yönelik güvenlik ve insani desteğini uzun vadeli hale getirme niyetinin göstergesi olarak değerlendiriliyor. Suriye İçişleri Bakanlığı güçleri ile İsrail yanlısı olarak bilinen Şeyh Hikmat al-Hijri liderliğindeki yerel Dürzi grupları arasında zaman zaman çatışmalar yaşandığı bildiriliyor.

“Doğru karar” değerlendirmesi

Eski İsrail askeri istihbarat subayı Marco Moreno, atamayı “mükemmel bir karar” olarak nitelendirerek, İsrail’in Suriye’deki Dürzi meselesini stratejik konu olarak görmesi halinde buna uygun kurumsal yapı oluşturmasının gerekli olduğunu söyledi.

Moreno, Alian’ın operasyonel, istihbarat ve idari deneyiminin yanı sıra Dürzi kimliğinin de önemli avantaj sağladığını belirtti. Alian’ın hem İsrail’de hem Suriye’deki dini liderlikle bağlantıları bulunduğunu ifade etti.

İsrail’in Suriye hedefleri

Uzmanlara göre İsrail’in yeni Suriye yönetimiyle ilgili iki temel hedefi bulunuyor. Bunlardan ilki güney Suriye’nin askerden arındırılması ve bölgede ağır silahların bulunmaması. Bunun, Golan Tepeleri sınır güvenliği açısından kritik olduğu belirtiliyor.

İkinci hedef ise Suriye’deki Dürzi topluluğunun güvenliği ve refahı. Analistlere göre bu iki şart sağlandığı sürece İsrail’in çıkarları korunmuş olacak ve Şam yönetiminin de Kudüs ile belirli anlaşmalara varma motivasyonu bulunabilir.

Kürtlerle durum farklı

Tel Aviv Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Eyal Zisser ise Dürziler ile Kürtlerin durumunun farklı olduğunu belirtti. Zisser’e göre Dürziler coğrafi olarak İsrail’e yakın ve İsrail’deki Dürzilerle bağlantılı olduğu için İsrail’in ilgisi daha güçlü. Buna karşılık kuzeydoğu Suriye’de(Rojava) Kamışlo ve Haseke bölgelerinde Kürt kontrolünün sürmesi ve Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri’nin rolü nedeniyle İsrail’in daha temkinli davrandığı ifade edildi.

ABD çekilmesi hızlanıyor

Öte yandan AFP’ye göre, yaklaşık on yıldır Suriye’de uluslararası koalisyona liderlik eden ABD güçlerinin bir ay içinde çekilmeyi tamamlaması bekleniyor. Zırhlı araç konvoylarının Irak Kürdistanı yönüne hareket etmeye başladığı bildirildi.

Yaklaşık 1000 ABD askerinin kaldığı ülkede çekilme süreci, Kürt güçlerin Şam yönetimiyle anlaşarak bazı bölgeleri devretmesi ve devlet yapısına entegrasyonu kabul etmesinin ardından hız kazandı.

Görev süresinin sona ermesi dolayısıyla düzenlenen törende konuşan Alian ise 7 Ekim saldırılarının “sistemsel bir başarısızlık” olduğunu belirterek hayatını kaybedenlerin anısının kendisine her zaman eşlik edeceğini söyledi.