İran’nın Hürmüz hamlesi: Husilerin saldırılarıyla Washington’a baskı mı kuruyor?

Wall Street Journal’ın analizine göre İran, Hürmüz Boğazı’ndaki çıkmazı aşmak ve ABD üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla deniz taşımacılığına yönelik saldırıları yoğunlaştırmaya çalışıyor. Bu stratejinin petrol fiyatlarını yükselterek ABD Başkanı Donald Trump’ı 3 Kasım’da yapılacak ara seçimler öncesinde zor durumda bırakabileceği değerlendiriliyor.

İran’ın Yemen’de desteklediği Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik balistik füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırıları da bu çerçevede bölgesel gerilimin önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.

Suudi Arabistan’da havalimanları hedef alındı

Suudi Arabistan Sivil Havacılık Genel Otoritesi (GACA), 6 ve 7 Ekim’de ülkenin güneyindeki Abha Uluslararası Havalimanı ile başkent Riyad’daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı’na düzenlenen saldırılarda üç kişinin hayatını kaybettiğini, 36 kişinin yaralandığını açıkladı. Saldırıları Husiler üstlendi.

Katar’ın Medinet eş-Şemal kentinin kuzey açıklarında bulunan bir petrol tankeri de çarşamba günü saldırıya uğradı. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Faaliyetleri (UKMTO), olayda can kayıpları ve yaralanmalar yaşandığını bildirdi. Saldırıyı henüz hiçbir taraf üstlenmezken, İran’ın olaydaki rolüne ilişkin şüpheler dile getirildi.

Vahidi: Hürmüz Boğazı stratejik kırmızı çizgi

İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Tümgeneral Ahmed Vahidi, Hürmüz Boğazı’nın İran açısından stratejik bir kırmızı çizgi olduğunu söyledi.

Vahidi, “Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nda hiçbir bölge dışı gücün tehdit, tahakküm ve müdahale hakkı yoktur” ifadelerini kullandı.

Bu açıklama, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki ablukası ve İran’a yönelik ekonomik baskının sürdüğü bir dönemde geldi. Trump ise yaptığı açıklamada, 3 Kasım’daki ara seçimler öncesinde İran’a saldırmayacaklarını söyledi.

“İki taraf da diplomasiyi henüz terk etmedi”

King’s College London’dan Orta Doğu uzmanı Andreas Krieg, tarafların askeri ve siyasi baskıyı artırırken diplomasi kapısını da açık tuttuğuna dikkat çekti.

Krieg, İran’ın baskıyı artırdığını, Washington’ın da söylemlerini ve askeri duruşunu sertleştirdiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Ancak her iki taraf da henüz diplomasiyi terk etmedi. Şu anki ortam tam da bu yüzden tehlikeli. İki taraf da pazarlık konumunu güçlendirmeye çalışırken, çok daha geniş çaplı bir savaşa bir adım uzaktalar.”

Husilerden Suudi Arabistan’a saldırılara ilişkin açıklama

İran destekli Husiler, Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarının Riyad yönetiminin Yemen’deki askeri operasyonlarına karşılık olduğunu savunuyor.

Husilerin askeri sözcüsü Yahya Seri, Suudi Arabistan’a bağlı güçlerin son 24 saatte Sana, el-Cevf, Taiz, Marib, Hacce, Saada, Hudeyde, Lahic, Rime, İbb ve el-Beyda illerine 59 hava saldırısı düzenlediğini öne sürdü.

Seri, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu sivillerin hayatını kaybettiğini iddia ederek, gerilimin tırmanmasından bu yana Suudi Arabistan’ın düzenlediği hava saldırılarının sayısının 1857’ye ulaştığını ileri sürdü.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması yeniden gündemde

Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların artması, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında ağustos ayında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı yeniden gündeme taşıdı.

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, yaptığı açıklamada Türkiye’nin Suudi Arabistan’ı desteklediğini belirtti. Mekke Anlaşması’nın savunma amaçlı olduğunu vurgulayan Fidan, “Türkiye başka bir ülke toprağına asker gönderip orada bir saldırı yapmayacak” dedi.

Türkiye’nin bölgeye yönelik destek planları konusunda Pakistan’la iletişim halinde olduğunu ve anlaşmanın kurumsallaştırılması için çalışmalar yürütüldüğünü belirten Fidan, çatışmaların diyalog yoluyla çözülmesi için çaba gösterildiğini de ifade etti.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın 5 Ekim’de Riyad’da gerçekleştirdiği Mekke İttifakı toplantısında da Husilerin Mekke ve Medine’ye yönelik saldırı girişimleri kınanmıştı. Üç ülke, üzerinde uzlaşılan askeri kuvvetlerin Suudi Arabistan’a hızla konuşlandırılması için gerekli tedbirleri alma kararı vermişti.

İran ile ABD arasındaki baskı ve karşı hamlelerin yanı sıra Yemen’deki saldırıların da etkisiyle Körfez’deki güvenlik gerilimi genişlerken, tarafların diplomatik kanalları açık tutup tutamayacağı bölgedeki gelişmeler açısından belirleyici olacak.