AB'den Kanada'ya özel statü: Yeni ittifak modeli

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Parlamentosu (AP) Genel Kurulu'nda yaptığı "Birliğin Durumu" konuşmasında AB'nin değişen stratejik vizyonunu açıkladı.

Von der Leyen, AB'nin inşa etmeyi hedeflediği yeni ittifaklara ışık tuttuğu konuşmasında, Kanada ile kıtalararası özgün bir ortaklık geliştirme hedefini ilan etti.

Komisyon Başkanı, aynı zamanda "Avrupa kıtasının güvenliği" için NATO'dan bağımsız bir "alarm mekanizması" oluşturulmasını önerdi ve bir "Avrupa Güvenlik Konseyi" inşa etmek istediklerini duyurdu.

Von der Leyen'ın, AB'nin savunma ve güvenlik politikalarında yeni bir döneme kapı aralayacak Avrupa Güvenlik Konseyi'nde yer alacak ülkeler sıralarken Türkiye'den söz etmemesi dikkat çekti.

AB-Kanada ilişkilerinde yeni dönem: Kıtalararası özel ortaklık

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Kanada Başbakanı Mark Carney’nin de katıldığı oturumda, Kanada ile ilişkileri mümkün olan en yüksek seviyeye çıkarmak istediklerini söyleyerek, "ortak refah ve ekonomik güvenlik alanı oluşturmak için ittifak kuracaklarını" duyurdu.

Von der Leyen, bu ittifak kapsamında Kanada'ya verilecek statüyü, Türkçe karşılığı "ortak üye" olabilecek "associate member" kavramıyla tanımladı.

AB'de hukuki olarak henüz tanımlanmamış, antlaşmalarda yer almayan ve bugüne kadar hiç bir ülkeye tanınmamış bu statü ile Brüksel, coğrafi konumu nedeniyle tam üye olması mümkün olmayan Kanada'yı kıtalararası stratejik bir ortağı konumuna getirmeyi hedefliyor.

Komisyon Başkanı, bu yeni ittifakın üretim, teknoloji ve yapay zekâ, savunma sanayisi, Arktik bölgesine angajman, enerji ve kritik mineraller alanındaki işbirliğini kapsayacağını duyurdu.

Strazburg'dan Trump'a mesaj

Kanada Başbakanı Carney de bu hafta başında ülkesinin AB ile "benzersiz bir ittifak" kurmak istediğini söylemişti.

Kanada'nın en büyük ekonomik ortağı olan ABD ile ticari ilişkilerin, Donald Trump'ın başkanlığı ile birlikte ciddi darbe alması, Carney'in Kanada'nın ikinci büyük ticaret ortağı olan AB ile bağları güçlendirme arayışına itti.

Donald Trump'ın küresel ticareti sarsan, başka ülkelerin topraklarında hak iddia eden ve İran'da olduğu gibi yeni savaşların fitilini ateşleyen politikaları, AB-Kanada ittifakının ivme kazanmasını beraberinde getiriyor.

Ursula von der Leyen de Strazburg'daki AP Genel Kurulu'nda, Kanada ile ilişkilerini her alanda derinleştireceklerine vurgu yaptığı konuşmasında, ABD Başkanı Donald Trump'a üstü kapalı mesajlar verdi.

"Bu yeni dünyada ortaklıklarımızı acilen yeniden düşünmemiz gerekiyor. Bazıları tek başına hareket etmeyi doğru yanıt olarak görebilir. Ama bu bizim için bir seçenek değil" diyen Avrupa Komisyonu Başkanı, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Avrupa ve Kanada demokrasiye inanıyor, gücün en güçlüye, en zengine ya da en yüksek sesliye değil, hepimize ait olduğuna inanıyor… Demokrasiler, kiminle çalışacaklarını seçme özgürlüğüne sahiptir."

Von der Leyen'in bu sözleri Avrupa Parlamentosu'nda birçok milletvekilleri tarafından ayakta alkışlandı.

"Avrupa Güvenlik Konseyi" hedefini açıkladı

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, yıllık konuşmasında ayrıca, savunma ve güvenlik politikalarında öngördükleri dönüşümü de açıkladı.

AB'nin yol haritasının net olduğunu söyleyerek, "Harekete geçme gücüne sahip, bağımsız bir Avrupa inşa etmeyi hedeflediklerini" kaydeden Ursula von der Leyen, Rusya'nın tehditlerinin hedefindeki Avrupa'nın güvenliğini korumak için "Avrupa Güvenlik Konseyi" kurulmasını istediklerini söyledi.

Von der Leyen, uzun zamandır Kanada, Norveç, Ukrayna ve İngiltere'nin yer aldığı bir liderler formatını tartıştıklarını anımsatarak, "Bu, mevcut risklerin niteliği ve ölçeği dikkate alındığında artık daha da acil bir nitelik taşıyor. Bu nedenle Avrupa Güvenlik Konseyi'ni hayata geçirmek için fikirlerimizi ortaya koyacağız" diye konuştu.

NATO'dan bağımsız alarm mekanizması önerisi

Rusya kaynaklı tehditlerdeki tırmanışa vurgu yapan Komisyon Başkanı, Moskova ile gerilimin farklı bir boyuta taşındığını da söyledi.

"Burada ne olup bittiği konusunda hiçbir yanılsamaya kapılmamalıyız: Avrupa'nın karşı karşıya olduğu hibrit tehditler giderek daha az hibrit ve daha fazla tehdit hâline geliyor" diyen Ursula von der Leyen, Avrupa'nın "silahlı saldırı eşiğinin altında kalan ama açıkça ulusal güvenliği tehdit eden olaylara nasıl yanıt verileceği konusunda acilen bir mutabakata ihtiyacı olduğunu kaydetti.

Von der Leyen, Almanya'daki Leipzig/Halle Havalimanı'nda bulunan patlayıcı yüklü insansız hava aracını (İHA) anımsattı, "Orada ne olduğunu net bir şekilde anlamamız gerekiyor. Rus ajanlar tarafından Avrupa topraklarında askeri teçhizat kullanılarak gerçekleştirilen bir saldırı" dedikten sonra da "Bu tür saldırılara izin verilemez" dedi.

Artık her gün siber saldırılar, sabotaj, kundaklama ve İHA saldırıları ile karşı karşıya kalındığına ve bunların ulusal güvenliği tehdit ettiğine vurgu yapan komisyon başkanı, "Tehdit durumu daha ciddi hâle geliyorsa, Avrupa'nın da savunma hazırlığı da daha yüksek düzeyde olmalı" diye konuştu.

Ursula von der Leyen, bu nedenle silahlı bir saldırı eşiğinin altındaki güvenlik krizleri için NATO’dan bağımsız bir alarm mekanizması oluşturulmasını gerektiğini aktardı.

"NATO Antlaşması'nın 4'üncü maddesine benzer bir mekanizmaya ihtiyacımız var" diyen Avrupa Komisyonu başkanı, bir üye devlet bunu devreye soktuğunda tüm üye devletlerin bir araya gelerek verilecek ortak yanıtın koordine edilmesi gerektiğini söyledi.

Von der Leyen, NATO ile işbirliğini güçlendirdiklerini, ancak AB'deki mevcut doktrin, kurumlar ve karar alma süreçlerinin de dünyadaki yeni gerçekliğe ayak uydurması gerektiğini belirterek, "Bizim sistemlerimiz başka bir dünya için yapılmıştı. İyi niyetli uzlaşı ve taviz arayışlarıyla şekillendiler" dedi.