Irak’ta Maliki krizi: Şii blok başbakan oylamasını erteledi

Irak’ta hükümet kurma süreci, Şii siyasi blok içindeki anlaşmazlıklar nedeniyle çıkmaza girdi. Ülkenin en güçlü Şii ittifakı olan Koordinasyon Çerçevesi, başbakan adayını belirlemek için yapılması planlanan oylamayı erteledi.

İttifakın adayı eski başbakan Nuri al-Maliki etrafında yaşanan görüş ayrılıkları, siyasi krizi derinleştiriyor. Maliki’nin adaylığı hem ülke içinde hem de ABD Başkanı Donald Trump yönetimi tarafından açık şekilde eleştiriliyor.

Son tarih yaklaşıyor

Koordinasyon Çerçevesi, Çarşamba günü yapılması planlanan toplantıyı Cuma gününe ertelediğini duyurdu. Açıklamada, kararın “daha fazla diyalog ve anayasal süre içinde uzlaşı sağlamak” amacıyla alındığı belirtildi.

Irak parlamentosunun anayasal takvime göre Pazar gününe kadar başbakanı belirlemesi gerekiyor. Cumhurbaşkanı Nizar Amedi’nin 11 Nisan’da seçilmesinin ardından süreç resmen başlamıştı.

Irak’taki güç paylaşımı sistemine göre cumhurbaşkanı Kürt, başbakan Şii ve meclis başkanı Sünni oluyor.

Şii blok içinde bölünme

Koordinasyon Çerçevesi, Ocak ayında çoğunluk oyu ile Maliki’yi aday göstermişti. Ancak bu karar ittifak içinde tam mutabakat sağlamadı. Özellikle Maliki’nin İran’a yakınlığı ve geçmiş yönetimi, muhalefeti artırdı.

Maliki’nin adaylığına yönelik tepki, Donald Trump’ın Ocak ayında yaptığı sert açıklamalarla daha da güçlendi. Trump, Maliki’nin başbakan olması halinde ABD’nin Irak’a desteğini kesebileceğini söylemişti.

Alternatif isimler gündemde

Maliki’ye karşı artan itirazlar, alternatif adayların öne çıkmasına yol açtı. Irak basınında, Hesap Verebilirlik ve Adalet Komisyonu Başkanı Besim el-Bedri ile mevcut Başbakan Muhammed Şiya Sudani’nin danışmanı İhsan el-Avadi’nin isimleri alternatif olarak geçiyor.

ABD ve İran’dan baskı

Hükümet kurma süreci yalnızca iç siyasette değil, uluslararası alanda da baskı altında ilerliyor. İran, sürece doğrudan dahil olurken, İsmail Kaani’nin Bağdat’ta temaslarda bulunduğu bildirildi.

Öte yandan ABD de İran destekli milislerin dağıtılması için Irak yönetimine baskı yapıyor. The Wall Street Journal’a göre Washington, bu amaçla Irak’a yönelik yaklaşık 500 milyon dolarlık sevkiyatı durdurdu.

2003 sonrası sistemde hiçbir partinin çoğunluğu sağlayamaması, koalisyonları zorunlu kılıyor. Koordinasyon Çerçevesi parlamentoda en büyük blok olduğunu savunsa da, başbakanın seçilebilmesi için üçte iki çoğunluk gerekiyor.

Analistlere göre, Şii blok içindeki bölünme ve dış aktörlerin baskısı, Irak’ta hükümet kurma sürecini daha da karmaşık hale getiriyor.