İran’da Pezeşkiyan gerilimi: Hamaney’den istifa uyarısı

İran’ın dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’in, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’a yeniden istifa etmesi halinde talebini kabul edeceği yönünde uyarıda bulunduğu öne sürüldü.

İran’daki Tabnak haber sitesine konuşan üst düzey din adamı Muhammed Bakır Kerrâzi, Hamaney’in Pezeşkiyan’a gönderdiği mesajda, cumhurbaşkanının istifayı yeniden gündeme getirmesi halinde bu talebin kabul edileceğinin bildirildiğini söyledi.

Kerrâzi, Hamaney’in bu mesajla Pezeşkiyan’ı “geri adım atmaya” zorlamayı amaçladığını savundu. Kerrâzi, “Pezeşkiyan bunu bir kez daha yaparsa istifasını kabul edeceklerini resmen bildirdiler. Bu nedenle artık eşyalarını toplamaya başladılar. Pezeşkiyan bir daha bunu yapmaya cesaret edemiyor” ifadelerini kullandı.

Pezeşkiyan’ın mayıs ayının sonlarında, kritik karar alma süreçlerinden kendisinin ve bazı önemli isimlerin dışlandığı gerekçesiyle istifa girişiminde bulunduğu iddia edilmişti. Ayrıca dört üst düzey İranlı yetkili, temmuz ayının başında Pezeşkiyan’ın, Hamaney’in mutabakat zaptını (MoU) reddetmesi halinde istifa etmekle tehdit ettiğini ileri sürmüştü.

Ancak İran Cumhurbaşkanlığı, Pezeşkiyan’ın 28 kez istifa girişiminde bulunduğu yönündeki Kerrâzi’nin iddiasını yalanladı. Pezeşkiyan da televizyonda yaptığı açıklamada görevinden gönüllü olarak ayrılma niyetinin olmadığını söyledi.

“İstifa etmeyeceğim, direnmeye devam edeceğim”

Pezeşkiyan, “Silahlı kuvvetlerle tamamen koordinasyon içindeyiz. İstifa etmeyeceğim ve direnmeye devam edeceğim. Eğer istifa edersem, istifa ettiğimi resmen açıklayacağım” dedi.

Güvenlik kadrosunda değişiklik iddiası

Kerrâzi ayrıca Hamaney’in, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhammed Bakır Zülkadir’i görevden alarak yerine Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) üst düzey isimlerinden Muhsin Rızai’yi getirmeyi planladığını ileri sürdü.

Kerrâzi’nin iddiasına göre Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’ye de müzakerelere “müdahale etme hakkının olmadığı” bildirildi.

Söz konusu iddialar, İran yönetimi içerisinde özellikle Hürmüz Boğazı ve ABD ile yürütülen müzakereler konusunda görüş ayrılıklarının arttığı bir dönemde geldi.

Pezeşkiyan, pazar günü yaptığı açıklamada, mutabakat zaptının Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi tarafından tamamen desteklendiğini ve İran’ın ABD’yi anlaşmaya bağlı kalmaya teşvik etmesi gerektiğini söyledi.

İran’ın başmüzakerecisi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf da temmuz ayında, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolün sürdürülmesi için diğer hedeflerden taviz verilmemesi gerektiğini savundu.

Arakçi’den Umman çözümüne destek

Öte yandan İran Dışişleri Bakanı Arakçi’nin, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin düzenlenmesine ilişkin Umman’ın son önerisine destek verdiği bildirildi.

Öneriye göre, boğaza giriş yapan gemiler İran karasularını kullanacak, çıkış yapan gemiler ise Umman karasularından geçecek.

Ancak daha sert çizgisiyle bilinen Zülkadir, ABD’nin deniz ablukasının ve “savaş kışkırtıcılığının” devam etmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın daha da kapatılacağını ve diğer stratejik geçiş noktalarının da hedef alınabileceğini savundu.

Güvenlik uzmanı Roger Macmillan ise yaşanan gelişmelerin, İran Devrim Muhafızları’nın yönetim üzerindeki etkisinin güçlendiğine işaret ettiğini söyledi.

Macmillan’a göre Pezeşkiyan’ın elindeki en önemli koz istifa tehdidiydi. Mücteba Hamaney’in mesajıyla bu kozun da elinden alındığını belirten Macmillan, güvenlik bürokrasisindeki olası değişikliklerin İran’daki sivil hükümetin müzakere süreçleri üzerindeki etkisinin azaltıldığını gösterdiğini ifade etti.

Macmillan, gelişmelerin Devrim Muhafızları içerisindeki sertlik yanlısı kanadın “daha da sertleştiğini” ve İslam Cumhuriyeti’nde “tam kontrol yönünde ilerlediğini” gösterdiği değerlendirmesinde bulundu.