İranlı yetkililerin Irak ziyaretleri sonrası 5 grup silah bırakmayı reddetti

Irak’ta silahların yalnızca devlet kontrolünde bulunmasını sağlamak amacıyla yürütülen süreçte yeni bir kriz ortaya çıktı. Rûdaw’ın üç Iraklı güvenlik kaynağından aktardığı haberine göre, İran yanlısı beş silahlı grup silah bırakmayı ve askeri yapılarını feshetmeyi reddediyor.

Ketaib Hizbullah, Seyyidü’ş-Şüheda ve Nüceba Hareketi'nin de aralarında bulunduğu grupların, daha önce savaşçılarının bireysel olarak Haşdi Şabi bünyesine dahil edilmesine yönelik formüle sıcak baktığı, ancak daha sonra bu tutumlarını değiştirdiği belirtildi.

İranlı yetkililerin ziyaretlerinin ardından tutum değişti

Güvenlik kaynaklarına göre gruplar, başlangıçta Haşdi Şabi Hizmet ve Emeklilik Yasası'nın kabul edilmesi koşuluyla savaşçılarının bireysel olarak Haşdi Şabi'ye dahil edilmesini kabul ediyordu.

Ancak İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kani ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın Irak ziyaretlerinin ardından grupların tutumunda değişiklik yaşandı.

Grupların bu temasların ardından mevcut askeri yapılarını koruma konusunda ısrarcı bir tutum benimsediği kaydedildi.

“İki yıllık dondurma” önerisi de reddedildi

Silah bırakmayı reddeden beş grubun daha sonra yeni bir öneri sunduğu belirtildi.

Buna göre gruplar, askeri faaliyetlerini iki yıl boyunca tamamen durdurmayı ve silahlarını kullanıma kapatmayı, ancak bu süre boyunca askeri yapılarını ve organizasyonlarını korumayı önerdi.

Haşdi Şabi Heyeti Başkanı Falih Feyyaz ve Irak Ulusal Güvenlik Danışmanı Kasım Araci'nin hükümet ile gruplar arasında yürüttüğü arabuluculuk kapsamında teklif ABD tarafına iletildi.

Ancak ABD'nin Bağdat Büyükelçiliği aracılığıyla verilen yanıtta, önerinin bir “hile” olarak değerlendirildiği ve kesin biçimde reddedildiği bildirildi.

Haşdi Şabi yasası sürecin önündeki başlıklardan biri

Silahlı grupların statüsü konusunda yaşanan anlaşmazlığın merkezinde Haşdi Şabi Hizmet ve Emeklilik Yasa Tasarısı da bulunuyor.

Ağustos 2023'te hükümet tarafından kabul edilerek parlamentoya gönderilen tasarı, Haşdi Şabi mensuplarının idari ve mali haklarının ordu ve polis gibi diğer güvenlik güçleriyle eşitlenmesini amaçlıyor.

Ancak tasarı, iç siyasi anlaşmazlıkların yanı sıra ABD'nin baskıları nedeniyle henüz yasalaşmadı.

Konuyla ilgili bir kaynak, hükümetin yasa çıkarıldıktan sonra savaşçıların Haşdi Şabi bünyesine entegre edilmesini kabul ettiğini, ancak grupların son aşamada önerilerini değiştirmesinin süreci tıkadığını söyledi.

Zeydi hükümetinin hedefi: Silahların devlet kontrolüne alınması

Silahların devlet kontrolüne alınması, Irak Başbakanı Ali el-Zeydi'nin hükümet programındaki temel başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.

Zeydi, daha önce yaptığı açıklamalarda 30 Eylül'den sonra devlet otoritesi dışında herhangi bir silahlı yapının kalmaması gerektiğini belirtmişti.

Başbakan Zeydi, son olarak 11 Şubat'ta Parlamento Güvenlik ve Savunma Komisyonu ile yaptığı görüşmede, silahların yalnızca devlet tarafından bulundurulmasını öngören yasa tasarısının anayasal prosedürlere uygun biçimde hızla hazırlanması talimatını verdi.

Böylece hükümetin 30 Eylül hedefi yaklaşırken, İran yanlısı silahlı grupların silah bırakmayı reddetmesi Irak'taki silahların devlet kontrolüne alınması sürecinin önündeki en önemli sorunlardan biri olarak öne çıkıyor.