Suriye’de Esad dönemine ait kimyasal silah kalıntıları bulundu

Suriye’de yeni yönetim, devrik lider Beşar Esad dönemine ait gizli kimyasal silah programının kalıntılarının bulunduğunu açıkladı.

Yetkililer, sarin gazı üretiminde kullanılan hammaddeler ile kimyasal mühimmatların ele geçirildiğini duyururken, gelişmeyi “Suriye halkı ve dünya için önemli bir başarı” olarak nitelendirdi.

Açıklama, Esad dönemindeki kimyasal silah programına ilişkin yürütülen geniş çaplı soruşturmalarla eş zamanlı geldi. Soruşturmalar kapsamında aralarında üst düzey askeri, siyasi ve teknik isimlerin de bulunduğu 18 kişinin gözaltına alındığı bildirildi.

Suriye’nin Lahey’deki Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (OPCW) Daimî Temsilcisi Muhammed Katub, örgüt müfettişleriyle yürütülen ortak çalışmalar sonucunda 70’ten fazla füze ve diğer mühimmatın yanı sıra sarin gazı üretiminde kullanılan hammaddelerin bulunduğunu söyledi.

Katub, ele geçirilen mühimmatların, 2013’te Doğu Guta’da bin 300’den fazla kişinin hayatını kaybettiği saldırı ile 2017’deki Latamina saldırısıyla bağlantılı olduğunu ifade etti.

Yetkili, soruşturmaların sürdüğünü ve “soruşturmanın gizliliği” gerekçesiyle gözaltına alınan kişilerin isimlerinin açıklanmadığını belirtti. Katub, zanlılardan bazılarının tümgeneral rütbesinde olduğunu, en az dört kişinin ise Suriye’nin kimyasal silah programı nedeniyle Avrupa, İngiltere ve ABD yaptırımları altında bulunduğunu kaydetti.

OPCW salı günü yayınladığı raporda, örgüte bağlı ekiplerin Suriye’nin kuzey ve orta kesimlerinde “yüksek öncelikli” olarak tanımlanan birçok noktayı ziyaret ettiğini ve daha önce beyan edilmeyen onlarca kimyasal mühimmat bulduğunu duyurdu.

Rapora göre, bulunan mühimmatlar arasında havadan atılan bombalar, füzeler ve zehirli madde üretiminde kullanılan ekipmanlar yer alıyor. Üç farklı noktada ayrıca kimyasal silahların karıştırılması ve depolanmasında kullanılan tesisler ile daha önce uluslararası soruşturmalarda sarin üretimiyle ilişkilendirilen “heksamin” maddesi tespit edildi.

Suriye devlet haber ajansı SANA’ya konuşan Suriye heyeti, ele geçirilen mühimmatlar arasında 2017 Latamina saldırısında kullanıldığı belirtilen 54 havadan atılan bomba ile 2013 Doğu Guta saldırısında kullanılanlara benzer 25 karadan karaya mühimmat bulunduğunu aktardı.

Açıklamada, tüm kimyasal maddelerin ve mühimmatların özel depolama tesislerine nakledildiği ifade edildi.

OPCW ayrıca, Esad rejiminin çöküşünün ardından Suriye’de kimyasal silah programıyla bağlantılı olabileceği değerlendirilen 100’den fazla noktanın tespit edildiğini açıkladı. Bu sayının, Esad yönetiminin geçmişte kabul ettiği 27 kimyasal tesisten çok daha fazla olduğu belirtildi.

Uluslararası gözlemciler, söz konusu bulguların yalnızca güvenlik açısından değil, savaş suçları soruşturmaları bakımından da önem taşıdığına dikkat çekiyor. Kimyasal saldırılarda binlerce sivilin, aralarında çocukların da bulunduğu çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği belirtiliyor.

Öte yandan El Cezire televizyonunun “El Muteharri” programında yayımlanan araştırma dosyasında, Beşar Esad’ın eski güvenlik danışmanı ve kimyasal silah dosyasından sorumlu isimlerden Tümgeneral Bassam Hasan’a ait olduğu belirtilen ses kayıtlarına yer verildi.

Haberde, kayıtlarda kimyasal silah kullanım kararının doğrudan Beşar Esad tarafından verildiğinin öne sürüldüğü aktarıldı.