Tahran'da yeni tartışma: Diplomasi mi, askeri baskı mı?

ABD'nin İran'a yönelik hava saldırılarının üç gecedir durmasının ardından Tahran'da çatışmaların geleceğine ilişkin farklı yaklaşımlar öne çıkmaya başladı. İran'da muhafazakâr çevreler askeri baskının sürdürülmesini savunurken, reformcu ve pragmatik kesimler dolaylı diplomasinin yeniden canlandırılması için oluşan fırsatın değerlendirilmesi gerektiğini dile getiriyor.

Muhafazakârlar askeri baskının sonuç verdiğini savunuyor

İran'daki sertlik yanlısı yorumcular, ABD'nin operasyonlarına ara vermesinin nedeninin İran'ın askeri baskısı ve enerji arzına yönelik hamlelerinin Washington üzerinde etkili olması olduğunu ileri sürüyor.

Muhafazakâr Kayhan gazetesi, Dışişleri Bakanlığı'na dolaylı diplomatik temasların tamamen sona erdirildiğinin ilan edilmesi çağrısında bulundu. Gazete, yaklaşık üç haftalık çatışmaların ABD'nin ancak küresel enerji arzı tehdit altına girdiğinde askeri baskısını azalttığını savundu.

Kayhan ayrıca gece hava saldırılarındaki duraksamanın diplomatik bir iyi niyet göstergesi olmadığını, ABD'nin hassas güdümlü mühimmat stoklarını yenilemek için taktiksel bir mola verdiğini öne sürdü.

Devrim Muhafızları'na yakın Javan gazetesi de benzer şekilde ABD'nin askeri kapasitesinde "yapısal yorgunluk" belirtileri görüldüğünü savunarak, Washington'a zaman tanınmasının bölgedeki hava savunma ağlarını ve ikmal hatlarını yeniden güçlendirmesine imkan vereceğini iddia etti.

Ilımlılar diplomasi fırsatına dikkat çekiyor

Hükümete yakın yayın organları ise saldırılara verilen aranın ekonomik ve diplomatik açıdan değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.

Etemad gazetesi, hava saldırılarının yaşanmadığı her gecenin kamu hizmetleri, enflasyon ve döviz piyasalarındaki baskının hafifletilmesi açısından önemli bir fırsat olduğunu belirterek, özellikle Umman'ın yürüttüğü arabuluculuk girişimlerine ağırlık verilmesini istedi.

Ekonomi gazetesi Donya-ye-Eghtesad da mevcut durumu dolaylı gerilimi azaltma fırsatı olarak değerlendirirken, bunun döviz ve altın piyasalarında istikrar sağlayabileceğini ifade etti.

Shargh gazetesi ise Hazar Denizi'nde yeni bir cephe açılmasının İran'ın ekonomik yalnızlığını daha da derinleştireceği ve ticaret koridorlarını riske atacağı uyarısında bulundu.

Trump müzakerelere işaret etti

ABD Başkanı Donald Trump, Michigan'da yaptığı konuşmada Tahran ile "çok dostane müzakerelerin" sürdüğünü söyledi. Ancak Trump, diplomasinin başarısız olması halinde İran'a karşı sert askeri adımlar atacakları uyarısını da yineledi.

Buna karşın İran yönetimi mevcut durumu bir "ateşkes" olarak tanımlamaktan kaçınıyor. Resmi açıklamalarda bunun yerine "ara" veya "duraklama" ifadeleri kullanılırken, İran Silahlı Kuvvetleri Ortak Komutanlığı ABD'nin deniz ablukasının çatışmaların farklı bir boyuta taşındığını gösterdiğini savundu.

Komutanlık, son günlerde ABD'nin İran kara suları yakınında ticari gemiler ve petrol tankerlerini tehdit ettiğini öne sürerek bunun gerilimin sürdüğünün göstergesi olduğunu belirtti.

Halk temkinli

Siyasi tartışmalar sürerken İran kamuoyunda ise ihtiyatlı bir hava hakim. Yerel değerlendirmelere göre birçok kişi saldırıların durmasını kalıcı bir gelişme olarak değil, perde arkasındaki diplomatik temasların sonucu olan geçici bir sessizlik olarak görüyor.

Bu nedenle resmi makamlar da mevcut durumu kalıcı bir ateşkes yerine geçici bir duraklama olarak tanımlamayı tercih ediyor. İran'da diplomasi ile askeri baskı arasında süren tartışmanın önümüzdeki günlerde ülkenin dış politika rotasını şekillendirmesi bekleniyor.