ABD'nin Irak'tan çekilmesi, İran savaşının gidişatını nasıl etkileyecek?

ABD’nin Irak’taki askeri varlığını sona erdirmesiyle ülkede yeni bir güvenlik dönemi başlarken, İran destekli milislerin nüfuzunu artırabileceği ve IŞİD’in yeniden güç kazanabileceği değerlendirmeleri yapılıyor. Reuters ve Wall Street Journal analizlerinde, Washington’ın çekilmesinin Irak’taki güç dengelerini değiştirebileceğine dikkat çekildi.

ABD’nin Irak’taki askeri varlığını tamamen sona erdirmesiyle ülkede güvenlik dengeleri açısından yeni bir dönem başladı. Reuters’ın analizine göre çekilme, İran destekli milislerin etkisini artırabileceği ve IŞİD’in yeniden alan kazanabileceği endişelerini beraberinde getiriyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın selefi Joe Biden döneminde 2024’te başlatılan çekilme süreci kapsamında Irak’ta bulunan yaklaşık 2 bin 500 Amerikan askeri de ülkeden ayrılıyor.

ABD’nin Irak’taki askeri varlığı sona eriyor

ABD, 2003 yılında Saddam Hüseyin yönetimini devirmek amacıyla Irak’ı işgal etti. Amerikan güçleri 2011’de ülkeden çekilirken, IŞİD’in 2014’te geniş bir bölgeyi ele geçirmesinin ardından örgütle mücadele kapsamında yeniden Irak’a konuşlandı.

Washington, 2017’de IŞİD’in Irak’ta, 2019’da ise Suriye’de askeri açıdan yenilgiye uğratıldığını açıklamıştı.

Son yıllarda ABD güçleri, özellikle İran destekli Şii milis gruplarının saldırılarının hedefi oldu. İran savaşı sırasında Irak’taki Amerikan hedeflerine çok sayıda İHA ve füze saldırısı düzenlendi.

“İran’ın vekil güçlerinin nüfuzu artabilir”

Iraklı analist Ahmed Yunus, Reuters’a yaptığı değerlendirmede ABD’nin çekilmesinin İran destekli grupların etkisini artırabileceğini söyledi.

Yunus, Batı’nın bölgedeki askeri varlığının sona ermesiyle İran destekli grupların devlet politikalarının şekillenmesindeki rollerini artırmaya ve önemli devlet kurumlarındaki konumlarını güçlendirmeye çalışabileceğini belirtti.

İran yönetimi ise ABD’nin Irak’tan çekilmesini, uzun süredir desteklediği “direniş ekseni” açısından bir kazanım olarak değerlendiriyor.

İran’ın Irak’taki ekonomik ve siyasi etkisi

Wall Street Journal’ın analizinde de İran’ın Irak üzerindeki etkisine dikkat çekildi.

Tahran, Irak’ta güçlü Şii milisler ve siyasi partiler aracılığıyla askeri ve siyasi nüfuz sahibi. İran ayrıca Irak’ı önemli bir ekonomik kanal olarak görüyor. İki ülke arasındaki ticaret ve Irak’ın bankacılık sistemi, İran açısından önem taşıyor.

ABD’li yetkililere göre İran, 28 Şubat’ta başlayan savaşın ardından Irak’taki Şii milislere yönelik desteğini artırdı. Bu durumun, Bağdat’ın silahlı grupların silahsızlandırılmasına yönelik planını uygulamasını zorlaştırabileceği değerlendiriliyor.

Silahsızlanma süreci 2027’ye uzanıyor

Irak Başbakanı Ali Zeydi, ülkedeki milislerin silahsızlandırılması sürecinin 30 Haziran 2027’ye kadar tamamlanacağını açıklamıştı.

Ancak ABD’nin Irak’tan çekilmesiyle birlikte Bağdat’ın devlet dışı silahlı gruplar üzerindeki kontrolünü artırma çabasının daha karmaşık bir hal alabileceği belirtiliyor.

Washington-Tahran görüşmeleri sürüyor

ABD’nin Irak’taki askeri varlığının sona ermesine rağmen Washington ile Tahran arasında başta Hürmüz Boğazı olmak üzere kritik konularda henüz anlaşma sağlanmış değil.

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, ABD ile İran arasındaki görüş ayrılıklarının giderilmesi amacıyla toplantı ve temasların sürdüğünü açıkladı.

Öte yandan Trump yönetimi ABD’deki kasım ara seçimlerine hazırlanırken, İran Devrim Muhafızları da ABD kamuoyuna yönelik bir mesaj yayımladı. Mesajda Amerikalılara savaşa karşı çıkma çağrısı yapılırken, mevcut politikacıların seçim yoluyla değiştirilmesi istendi.