ABD'nin İran'la diğer cephesi

The Economist dergisinde yayımlanan analizde, ABD ile İran arasındaki mücadelenin yalnızca Hürmüz Boğazı'nda yaşanmadığı, iki ülkenin Irak'ta da nüfuz mücadelesi yürüttüğü belirtildi.

Analize göre Irak Başbakanı Ali Zeydi, göreve geldikten sonraki ilk yurt dışı ziyaretini İran yerine ABD'ye gerçekleştirerek Washington'a yakın bir mesaj verdi. İş insanı kökenli olan Zeydi'nin, ABD Başkanı Donald Trump'a İran destekli milisleri silahsızlandırma ve Irak'tan İran'a para akışını engelleme sözü verdiği aktarıldı.

Trump'ın 14 Temmuz'daki görüşmenin ardından Zeydi ile "mükemmel bir uyum" yakaladığını söylediği ve Irak liderini "Ortadoğu'da büyük bir lider" olarak nitelendirdiği hatırlatılan analizde, buna karşın Zeydi'nin İran'ın Irak'taki etkisini Washington'ın beklediği ölçüde azaltmasının zor olduğu vurgulandı.

ABD'nin ekonomik kozları

Analize göre Zeydi'nin ABD ile yakın ilişkiler kurmasının önemli ekonomik nedenleri bulunuyor. Irak'ın petrol gelirlerinin Birleşmiş Milletler düzenlemeleri kapsamında New York üzerinden aktarılması, Washington'a yaptırım uygulama konusunda önemli bir baskı aracı sağlıyor.

Bunun yanı sıra ABD'li şirketlerin Irak'ta yeni petrol sahaları, sıvılaştırılmış doğal gaz terminali ve Hürmüz Boğazı'nı bypass edecek enerji projeleri üzerinde çalıştığı belirtilirken, bu yatırımların Irak'ın İran'a enerji bağımlılığını azaltabileceği ifade edildi.

Yolsuzlukla mücadele ve İran etkisi

Analizde, Zeydi'nin göreve geldikten sonra yaklaşık 50 kamu görevlisini yolsuzluk suçlamasıyla gözaltına aldırdığı, bunlar arasında İran'a petrol kaçakçılığına yardım etmekle suçlanan bir bakan yardımcısının da bulunduğu kaydedildi.

Ancak eleştirmenlerin bu operasyonların, Zeydi'yi iktidara taşıyan güçlü siyasi grupları hedef almadığını savunduğu aktarıldı. Bazı çevrelerin ise ülkedeki asıl gücün uzun yıllardır görevde bulunan Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan'da olduğunu öne sürdüğü ifade edildi.

Milisler en büyük sınav

Analize göre Zeydi'nin önündeki en büyük sorun, İran destekli Şii milislerin silahsızlandırılması.

Irak Başbakanı'nın bunu eylül ayı sonuna kadar tamamlamayı hedeflediği belirtilirken, bazı grupların silah bırakmaya hazır olduğunu açıkladığı, ancak İran'a en yakın milislerin buna yanaşmadığı ifade edildi.

Atlantic Council'dan Victoria Taylor'ın değerlendirmesine yer verilen analizde, İsrail ve ABD'nin İran'ın askeri kapasitesini zayıflattığı ancak Tahran'ın Irak'taki nüfuzunu önemli ölçüde azaltamadığı görüşü aktarıldı.

İran'ın nüfuzu sürüyor

The Economist, İran'ın Irak'taki vekil güç ağını "direniş ekseninin" en önemli unsurlarından biri olarak gördüğünü ve bu yapıdan vazgeçmeye niyetli olmadığını belirtti.

Yaklaşık 3 bin milisin hükümetin silahsızlanma çağrılarına uymadığı ifade edilen analizde, bu grupların son aylarda Körfez ülkelerine yönelik füze ve İHA saldırılarında İran'la birlikte hareket ettiği kaydedildi.

Analizde ayrıca, Irak kamuoyunda da İran'a yönelik bakışın değişmeye başladığı öne sürüldü. Bir dönem İran karşıtı protestolara katılan bazı kesimlerin, son ABD-İran çatışmalarının ardından Tahran'a daha fazla sempati duymaya başladığı ifade edildi.

The Economist analizinde, Trump yönetiminin Zeydi hükümetine şimdilik zaman tanıdığı ancak İran yanlısı grupların yeni başbakan üzerindeki etkisinin Washington'ın beklentilerini sınırlayabileceği belirtildi. Analize göre Zeydi'nin vaatlerini yerine getirememesi halinde ABD'nin yaptırım kartını yeniden masaya koyabileceği, bunun da Irak'ta yeni siyasi ve güvenlik krizlerine yol açabileceği değerlendirildi.