ABD’nin Ortadoğu’daki askeri üsleri nerede, bölgede ne kadar gücü var?

İran ile ABD arasında tırmanan gerilim, Washington’un Ortadoğu’daki askeri üslerini ve bölgedeki kuvvet dağılımını yeniden tartışma konusu yaptı. Uzmanlara göre ABD, uzun yıllardır Ortadoğu genelinde geniş ve çok katmanlı bir askeri ağ bulunduruyor.

Tahminlere göre ABD’nin Ortadoğu’da 10’dan fazla ülkede, en az 19 farklı noktada kalıcı ya da geçici askeri varlığı bulunuyor. Bu üs ve askeri bölgelerde 40 bin ila 50 bin arasında Amerikan askeri konuşlu durumda. Bunların sekizi sabit üs, 11’i ise ABD güçlerinin erişimine açık askeri bölge olarak tanımlanıyor.

Ocak ayı ortasında, İran’la artan gerilim sonrası ABD’nin bazı kilit üslerden personel çektiği bildirilirken, aynı dönemde İran çevresinde askeri yığınaklarını sürdürdüğü dikkat çekti.

28 Ocak’ta USS Abraham Lincoln uçak gemisinin, ABD Merkez Komutanlığı’nın sorumluluk alanına, yani İran’a yakın sulara konuşlandırılması, bölgede daha geniş çaplı bir çatışma ihtimaline dair endişeleri artırdı.

Son haftalarda bölge ülkelerinin arabuluculuğunda yoğun bir diplomasi trafiği yürütülse de, askeri yığınakların yeni bir saldırıya yol açıp açmayacağı belirsizliğini koruyor.

Körfez ülkelerindeki ABD üsleri

Katar, Ortadoğu’daki en büyük ABD askeri üssü olan El-Udeyd Hava Üssü’ne ev sahipliği yapıyor. 1996’da kurulan üste yaklaşık 10 bin Amerikan personeli bulunuyor. El-Udeyd, aynı zamanda ABD Merkez Komutanlığı’nın (CENTCOM) ileri karargâhı olarak görev yapıyor.

Kuveyt’te ABD’nin dört önemli askeri üssü bulunuyor:

• Arifjan Kampı (ABD Merkez Ordusu’nun ileri karargâhı),
• Ali el-Salem Hava Üssü,
• Buehring Kampı,
• Doha Kampı.

Bahreyn, İran kıyılarına coğrafi yakınlığı nedeniyle en hassas ABD askeri noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Buradaki ana üs, ABD Donanması’nın Beşinci Filosu’nun karargâhı olan Deniz Destek Faaliyetleri (NSA) tesisi. Ülkede yaklaşık 9 bin ABD askeri ve sivil personel görev yapıyor.

Suudi Arabistan, Prens Sultan Hava Üssü ve Eskan Köyü Hava Üssü dahil olmak üzere iki ABD tesisine ev sahipliği yapıyor. Ülkede yaklaşık 2.300 Amerikan askeri bulunuyor.

Birleşik Arap Emirlikleri, keşif ve istihbarat faaliyetleri açısından kritik öneme sahip El Zafra Hava Üssünü barındırıyor. Ayrıca Fujairah Deniz Üssü ve ABD Donanması’nın Ortadoğu’daki en büyük limanı olan Cebel Ali Limanı da ABD tarafından aktif biçimde kullanılıyor.

Umman’da ise Masirah Adası Hava Üssü, RAFO Thumrait Hava Üssü ve Duqm Limanı ABD’nin erişimine açık tesisler arasında yer alıyor.

Irak, Suriye ve Türkiye’deki ABD varlığı

ABD, Irak’ta sınırlı ancak stratejik bir askeri varlığını sürdürüyor. Kürdistan Bölgesi’nin başkenti Erbil’deki Harir Hava Üssü, İran’daki nükleer tesislere görece yakınlığıyla dikkat çekiyor. Ayn el-Esad Hava Üssü’nden ise Ocak ayında çekilme kararı alındı. Her iki üs de geçmişte İran yanlısı milislerin saldırılarına hedef olmuştu.

Ürdün’de, Muvaffak Salti Hava Üssü, ABD Hava Kuvvetleri’nin Levant genelindeki operasyonlarında kritik rol oynuyor.

Suriye’de, IŞİD’e karşı yürütülen operasyonları destekleyen Tanf Üssü dahil olmak üzere çeşitli ABD askeri noktaları bulunuyor. İran devlet medyasına göre ülkede 20’den fazla ABD askeri tesisi yer alıyor.

Türkiye, İncirlik Hava Üssü başta olmak üzere iki ABD askeri tesisine ev sahipliği yapıyor. Ortak kullanılan İncirlik Üssü’nün, ABD’ye ait nükleer savaş başlıkları barındırdığı biliniyor. Türkiye’de yaklaşık 1.465 ABD askeri personeli görev yapıyor.

Diğer ülkeler ve tarihsel arka plan

ABD’nin Ortadoğu’daki ilk asker konuşlandırması, 1958 Lübnan Krizi sırasında gerçekleşti. O dönemde ülkede 15 bine yakın ABD askeri bulunuyordu. Günümüzde Lübnan’da resmi bir ABD üssü olmasa da, bölgedeki bazı kaynaklar olası bir İran saldırısı senaryosunda bazı tesislerin lojistik amaçlarla kullanılabileceğini öne sürüyor.

Buna ek olarak Cibuti, Afrika Boynuzu’ndaki ABD askeri varlığı açısından önemli bir merkez konumunda. ABD’nin Mısır gibi bazı ülkelerde ise sınırlı askeri varlığı bulunuyor.

ABD ve İsrail, İsrail’de ABD askeri üslerinin varlığını resmi olarak kabul etmese de, Washington ülkede silah ve askeri teçhizatın depolandığı bir acil durum deposu bulunduğunu doğruluyor.