Barrack: İsrail-Suriye diyaloğu bölgesel dengeleri değiştirebilir

ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, İsrail ile Suriye arasında yürütülen son temasları “on yıllardır süren bir çıkmazda diplomatik bir dönüm noktası” olarak nitelendirdi. Barrack, tarafların ABD arabuluculuğunda istihbarat paylaşımına dayalı yeni bir mekanizma kurma ve ilk kez sivil alanlarda işbirliği imkanlarını değerlendirme konusunda mutabık kaldığını açıkladı.

Ortak istihbarat mekanizması ve güvenlik boyutu

Barrack, i24NEWS’e verdiği röportajda, Washington, Şam ve Tel Aviv’den üst düzey siyasi ve güvenlik yetkililerinin katıldığı görüşmelerin ayrıntılarını ilk kez kamuoyuyla paylaştı. ABD’li diplomat, İsrail ve Suriye’nin ilişkilerini “şeffaflık ve ortaklık” temelinde yeniden tanımlamaya istekli olduklarını söyledi.

ABD, İsrail ve Suriye tarafından Paris’te yapılan görüşmelerin ardından yayımlanan ortak açıklamada, güvenlik ve diplomatik koordinasyonu kolaylaştırmak amacıyla ABD gözetiminde bir “ortak füzyon mekanizması” kurulacağı duyurulmuştu. Barrack, bu yapının özellikle istihbarat paylaşımı ve askeri gerilimin azaltılması açısından kilit rol oynayacağını vurguladı.

Yeni mekanizmanın İsrail ve Suriye dışında bir üçüncü ülkede konuşlanacağı, üç ülkeden temsilcilerin yer alacağı ve bazı yetkililerin çevrim içi katılım sağlayacağı belirtildi. Barrack’a göre bu yapı, sınır hattında yaşanabilecek yanlış anlamaların ve olası çatışmaların önüne geçmeyi amaçlıyor.

Sivil işbirliği ve yeni dönemin siyasi arka planı

Güvenlik başlığının ötesinde, görüşmelerin sivil alanlara da genişlemesi dikkat çekiyor. Barrack, İsrail ve Suriye’nin modern tarihte ilk kez tıp, tarım ve enerji gibi alanlarda işbirliğini ele almaya başladığını söyledi. ABD’li temsilci, ekonomik fırsatların ve refahın, kalıcı ve uzun vadeli işbirliğinin anahtarı olarak görüldüğünü ifade etti.

Paris’teki müzakerelere İsrail adına Washington Büyükelçisi Yechiel Leiter, Başbakanlık Askeri Sekreteri Roman Gofman ve Ulusal Güvenlik Konseyi Başkan Vekili Gil Reich katıldı. Suriye heyetinde ise Dışişleri Bakanı Esad Şeybani ile İstihbarat Başkanı Hüseyin Selame yer aldı. ABD tarafını Barrack’ın yanı sıra Steve Witkoff ve Jared Kushner temsil etti.

Barrack, yeni Suriye yönetiminin İsrail’e yönelik yaklaşımında stratejik bir değişim sinyali verdiğini belirterek, Şam’ın İsrail’e karşı saldırgan bir niyet taşımadığını ve karşılıklı saygı ile bir arada yaşama temelinde ilişki kurmak istediğini aktardı. İsrailli yetkililerin de, uzun yıllar düşmanlık yaşadıkları komşularıyla yeni bir sayfa açmaya istekli olduklarını söyledi.

Bu temaslar, Aralık 2024’te Beşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Suriye’de yaşanan köklü siyasi değişimlerin gölgesinde gerçekleşti. Taraflar daha önce de birkaç kez bir araya gelmiş ancak güvenlik talepleri nedeniyle görüşmeler eylül ayında tıkanmıştı. Paris’teki toplantılarda özellikle Golan Tepeleri çevresindeki güvenlik düzenlemeleri masaya yatırıldı.

İsrail’in tampon bölge ve güney Suriye’de silahsızlandırma talepleri ile Şam yönetiminin 1974 ayrılma anlaşmasına dönüş çağrısı arasındaki görüş ayrılıklarına rağmen, ortak açıklamada tarafların “kalıcı güvenlik ve istikrar düzenlemelerine ulaşma” konusunda kararlı olduğu vurgulandı. ABD’li yetkililer, sürecin henüz erken aşamada olduğuna dikkat çekerken, askeri gerilimin ötesine geçen bu temasların bölgesel dengeleri etkileyebileceği değerlendirmesinde bulunuyor.