İran Devrim Muhafızları: 1979 Devriminin kazanımları ve ülke güvenliği 'kırmızı çizgimizdir'

Devrim Muhafızları, cumartesi günü yaptığı açıklamada, 1979 İslam Devrimi’nin kazanımlarının ve ülke güvenliğinin korunmasının “kırmızı çizgi” olduğunu duyurdu. İran ordusu da yayımladığı bildiride, “ulusal çıkarları, stratejik altyapıları ve kamu mallarını korumaya devam edeceğini”, ayrıca bölgede “düşman” olarak tanımladığı unsurların hareketlerini izleyeceğini belirtti.

Açıklamalar, İran’ın birçok kentinde iki haftayı geride bırakan protestolar ve olaylar eşliğinde geldi.

Ordu, dış güçler ve İsrail destekli “düşmanların” kamu düzenini bozmayı ve ülke güvenliğini sarsmayı hedeflediğini savundu. Bildiride ayrıca, söz konusu aktörlerin “İsrail’in 12 günlük savaşı sırasında döktüğü kanın” sorumluluğunu taşıdığı öne sürüldü.

İran ordusu, vatandaşları “ulusal birlik ve dayanışma içinde olmaya”, komplolar olarak nitelendirdiği girişimleri boşa çıkarmaya çağırdı.

Bildiride, ordunun dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in komutası altında çalıştığı ve diğer güvenlik güçleriyle koordineli hareket ettiği vurgulandı.

Silah operasyonu

Doğu Azerbaycan Başsavcısı Musa Halilullahî, Tebriz’de 220 savaş silahının ele geçirildiğini ve 3 kaçakçının tutuklandığını açıkladı. Silahların komşu ülkelerden getirildiği ve farklı kentlere dağıtılmak istendiği belirtildi.

Protestolar ve bilanço

İran’da 28 Aralık’tan bu yana kötüleşen ekonomik koşullara karşı protestolar sürerken, ABD merkezli Hrana İnsan Hakları Ağı, çatışmalarda en az 65 kişinin öldüğünü, bunlar arasında 4 güvenlik görevlisinin bulunduğunu aktardı.

Aynı kaynak, 2311’den fazla kişinin gözaltına alındığını, olayların 37 şehir ve 24 eyalete yayıldığını bildirdi.

Cuma gecesi de başta Tahran olmak üzere birçok kentte yeni gösteriler düzenlendi. İnternet kesintilerine rağmen doğrulanan görüntüler, Sadatabad bölgesinde tencere çalan göstericileri ve araçlarıyla korna çalan destekçileri gösterdi.

Tahran dışında Meşhed, Tebriz ve Kum’da da protestolar görüldü. Nobel Barış Ödülü sahibi Şirin Ebadi, “geniş çaplı iletişim kesintisinin ortasında güvenlik güçlerinin bir katliam hazırlığında olabileceği” uyarısında bulundu.

İran’ın internet erişimini izleyen NetBlocks, ülke çapında internet kısıtlamalarının sürdüğünü duyurdu.

Artan ölümlere tepki

Norveç merkezli İran İnsan Hakları Örgütü, gösterilerin başlangıcından bu yana en az 51 kişinin öldüğünü, yüzlercesinin yaralandığını açıkladı.

Yargı, İsfereyn kentinde bir savcının öldürüldüğünü duyurdu.

Yetkililer, kamu araç ve binalarına yönelik sabotajlardan da şikayetçi. Tahran Belediye Başkanı, 42 otobüs ve kamu aracının, 10 resmi binanın yakıldığını söyledi.

Sert mesajlar

İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, “gericiler ve vandallar karşısında geri adım atılmayacağını” söyledi.

Devrim Muhafızları istihbaratı ise, “devrimin korunmasının kırmızı çizgi” olduğunu yineledi.

Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi, ABD ve İsrail’i protestolara müdahil olmakla suçladı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın “büyük bir çıkmazda olduğunu” savunarak, ülkenin “bazı şehirlerini halkın kontrolüne bıraktığını” iddia etti. Trump, İran yönetimini protestocuları öldürmeleri halinde “sert şekilde vurmakla” tehdit etti.

Uluslararası tepkiler

ABD’de yaşayan eski veliaht Rıza Pehlevi, Trump’a “hemen müdahale” çağrısı yaptı.

Protestolar, 2022’de Mahsa Amini’nin ölümünü izleyen hareketlerden bu yana en büyük dalga olarak görülüyor.

Bu süreçte İran ekonomisi, nükleer programı nedeniyle yeniden uygulanan BM yaptırımları, İsrail ile haziranda yaşanan 12 günlük çatışma ve bölgesel müttefiklerinin kayıpları nedeniyle ağır baskı altında.

Uluslararası Af Örgütü ile İnsan Hakları İzleme Örgütü, İran güvenlik güçlerini “barışçıl protestocuları bastırmak, korkutmak ve cezalandırmakla” suçladı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Britanya Başbakanı Keir Starmer ve Almanya Şansölyesi Friedrich Merz de “İran’da göstericilerin öldürülmesini” kınayan ortak açıklama yayımladı.