İran Gerilimi Ortasında ABD-İngiltere Arasında Diego Garcia Krizi

ABD’nin Ortadoğu’da askeri varlığını artırdığı bir dönemde, Hint Okyanusu’ndaki stratejik bir üs üzerinden Washington ile Londra arasında yeni bir diplomatik gerilim ortaya çıktı. ABD Başkanı Donald Trump, Chagos Adaları’nın Mauritius’a devredilmesine karşı çıktığını açıklarken, bölgedeki kritik Diego Garcia üssünün İran’a karşı olası bir operasyon için gerekli olabileceğini söyledi.

Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, ABD’nin üsse ihtiyaç duyabileceğini belirterek İran yönetimini “istikrarsız ve tehlikeli” olarak nitelendirdi. Açıklama, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın bir gün önce Birleşik Krallık’ın adalar üzerindeki egemenliği bırakıp buna karşılık üs için 99 yıllık kira anlaşmasını sürdürme planına destek verdiğini yinelemesinin hemen ardından geldi.

ABD-İngiltere Arasında Askeri Kullanım Tartışması

İngiliz basınında yer alan haberlere göre, anlaşmazlığın arkasında Londra’nın İran’a yönelik olası bir ABD askeri harekâtına katılma konusunda çekinceleri bulunuyor. The Times gazetesine konuşan yetkililer, İngiltere’nin uluslararası hukuku ihlal edebileceği endişesiyle ABD güçlerinin hem Diego Garcia’yı hem de İngiltere’deki ortak bir hava üssünü kullanmasına izin vermeye yanaşmadığını aktardı.

Bu durum, yıllardır süren Chagos Adaları müzakerelerini de riske sokabilir. Mauritius, uluslararası mahkemelerde adalar üzerindeki egemenlik iddiasını destekleyen kararlar elde etmişti. İngiltere ise üs faaliyetlerinin devam edebilmesi için bu kararların tanınmasının en güvenli yol olduğunu savunuyor. Ancak İngiliz yetkililere göre süreçte ilerleme sağlanabilmesi için ABD onayı kritik önem taşıyor.

Diego Garcia’nın Stratejik Önemi

1960’lı ve 1970’li yıllarda yerel halkın zorla tahliye edilmesiyle askeri üs haline getirilen Diego Garcia, ABD’nin Ortadoğu operasyonlarında kilit rol oynuyor. Ada, uzun menzilli bombardıman uçakları için yakıt ikmal noktası ve donanma gemileri için lojistik merkez olarak kullanılıyor. Uzmanlara göre İran’a karşı geniş çaplı bir hava harekâtı planlanması durumunda bu üs kritik öneme sahip olabilir.

Trump’ın son aylarda anlaşmaya ilişkin tutumunu birkaç kez değiştirmesi, bazı gözlemciler tarafından Londra’ya baskı yapma girişimi olarak yorumlanıyor. Avrupa’da ise İran’a yönelik askeri seçeneklere destek sınırlı kalmaya devam ediyor. Avrupa Birliği yetkilileri, olası bir tırmanmanın Orta Doğu’da “ağır sonuçlar” doğurabileceği uyarısında bulunarak tüm taraflara uluslararası hukuka uyma ve itidal çağrısı yaptı.