DTSO Başkanı Kaya: Irak pazarını hızlı bir şekilde kaybediyoruz

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Başkanı Mehmet Kaya, bölgenin ekonomik sorunları, ihracat, sanayi yatırımları ve çözüm sürecinin ekonomik boyutuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Rûdaw’a konuşan Kaya, Kürt meselesinin çözüm sürecinin üç temel boyutu olduğunu belirterek bunların silahsızlanma, demokratikleşme ve bölgenin sosyoekonomik kalkınması olduğunu söyledi.

“Ekonomi de çözüm sürecinin bir parçası”

Yaklaşık 20 aydır devam eden çözüm sürecinin önemli bir aşamaya geldiğini belirten Kaya, çatışmalı dönemin en ağır ekonomik sonuçlarının bölgede yaşandığını ifade etti.

Kaya, bölgenin sosyoekonomik gelişmişlik açısından Türkiye’nin son sıralarında yer aldığını ve güvenlik politikalarının Diyarbakır’ın ticaret ve ihracatını olumsuz etkilediğini söyledi.

Yeni dönemde yalnızca Diyarbakır’ın değil, bölgenin tamamının kalkınmasına odaklanacaklarını belirten Kaya, bölgesel kalkınmanın kent bazlı çalışmalardan daha etkili olacağını ifade etti.

Küçük yatırımcı için fon önerisi

Finansmana erişimin bölgenin önemli sorunlarından biri olduğunu belirten Kaya, özellikle küçük yatırımcılar ve kooperatiflerin krediye ulaşmakta zorlandığını söyledi.

Bu sorunun çözümü için bir fon oluşturmayı planladıklarını belirten Kaya, küçük yatırımcıların düşük miktarlı kredilerle iş kurmasının desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

Kaya ayrıca girişimcilik ve eğitim programları oluşturacaklarını söyledi.

Yapay zeka ve ihracat için yeni merkezler

DTSO'nun yapay zeka ve yeni nesil iş alanlarına da odaklandığını belirten Kaya, işletmelerin teknolojik dönüşüme ayak uydurmasının zorunlu hale geldiğini söyledi.

İhracatı artırmak amacıyla bir “istihbarat merkezi” kuracaklarını açıklayan Kaya, merkez aracılığıyla firmalara hangi ülkeye hangi ürünlerin ihraç edilebileceği konusunda bilgi sağlanacağını belirtti.

Üniversitelerle ortak çalışmalar yürüttüklerini ifade eden Kaya, organize sanayi bölgelerinde yeni bir teknokent yapılanması için Sanayi Bakanlığı ile çalışmalar yaptıklarını da söyledi.

“Ankara’dan yazılan reçete buraya uymuyor”

Bölgenin yıllardır teşvik sistemiyle kalkındırılmaya çalışıldığını belirten Kaya, mevcut teşviklerin istenen sonucu vermediğini savundu.

Kaya, son 24 yılda teşvik sisteminin 16 kez değiştirilmesine rağmen 29 ilin aldığı payın yüzde 10'da kaldığını, İstanbul’un ise yüzde 60 pay aldığını belirterek, “Demek ki Ankara’dan yazılan reçete buraya uymuyor” dedi.

Bölge illerinin ortak hareket ederek hükümete kendi ekonomik önerilerini sunması gerektiğini söyleyen Kaya, bölgenin koşullarına uygun yeni bir teşvik sistemi hazırlanması gerektiğini ifade etti.

“Nusaybin Kapısı açılırsa sanayi tetiklenir”

Sanayi yatırımlarının artırılması için ulaşım altyapısının da güçlendirilmesi gerektiğini belirten Kaya, hızlı tren bağlantıları, limanlara ulaşım ve sanayi altyapısının geliştirilmesini istedi.

Nusaybin Sınır Kapısı’nın açılmasının bölge ekonomisi açısından önemli bir etki yaratacağını belirten Kaya, kapının yalnızca Nusaybin ve Kamışlı’yı değil, Diyarbakır’dan Mardin’e kadar geniş bir bölgeyi etkileyebileceğini söyledi.

“Irak pazarını hızlı bir şekilde kaybediyoruz”

Kaya, Irak ve Kürdistan Bölgesi’nin Türkiye açısından önemli ticaret ortakları olduğunu ancak son yıllarda Irak’a ihracatta gerileme yaşandığını belirtti.

Irak’ın 2015 yılında Türkiye’nin ihracatında ilk sırada yer aldığını, bugün ise üçüncü sıraya gerilediğini söyleyen Kaya, gerilemede güvenlik politikalarının yanı sıra Irak merkezi hükümetinin uyguladığı vergi sisteminin de etkili olduğunu ifade etti.

“Biz Irak pazarını hızlı bir şekilde kaybediyoruz” diyen Kaya, Irak ve Kürdistan Bölgesi ile ticaretin artırılması için sınır kapılarının karşılıklı olarak açılması gerektiğini söyledi.

Diyarbakır ihracatının yarısı Irak’a

Diyarbakır ihracatının yaklaşık yarısının Irak ve Kürdistan Bölgesi’ne yapıldığını belirten Kaya, Irak’la ihracatın artmasının Diyarbakır’ın toplam ihracatını da doğrudan etkileyeceğini söyledi.

Kaya, Diyarbakır’ın Irak’a ihracatının ekim ayında yüzde 20 arttığını ancak dokuz aylık toplamda yüzde 20’den fazla düşüş yaşandığını belirtti.

Türkiye’deki ekonomik krizin de ihracattaki gerilemede etkili olduğunu söyleyen Kaya, ekonomik koşulların iyileşmesi ve yeni teşviklerin devreye girmesiyle Irak’la ticaretin yeniden artabileceğini ifade etti.