Jerusalem Post analizi: İran'da rejim değişikliği için en iyi yol ne?

İsrail merkezli Dona Gracia Diplomasi Merkezi CEO'su ve İsrailli gazeteci Rachel Avraham, Jerusalem Post'ta yayımlanan "What is the Best Path Forward for Regime Change in Iran?" (İran'da rejim değişikliği için en iyi yol ne?) başlıklı görüş yazısında, İran'da rejim değişikliği için farklı etnik grupları kapsayan geniş tabanlı bir muhalefet koalisyonu oluşturulması gerektiğini ileri sürdü.

Avraham, İran'ın yalnızca Farslardan oluşmadığını; Güney Azerbaycan Türkleri, Kürtler, Beluçlar, Lorlar, Ahvaz Arapları ve diğer etnik toplulukların ülke nüfusunun önemli bölümünü oluşturduğunu belirterek, mevcut yönetimin ancak bu kesimlerin ortak hareket etmesiyle değiştirilebileceğini savundu.

Kürt planı iddiası

Avraham, yazısında İsrail Savunma Bakanı'nın, İsrail'in hava desteği sağlamasıyla Kürt güçlerinin İran'a kara harekâtı düzenlemesi fikrini desteklediğine yönelik iddialara yer verdi.

Bu planın ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin itirazı nedeniyle hayata geçirilmediğinin öne sürüldüğünü aktaran Avraham, bunun uzun vadede rejim karşıtı kesimlerin ortak hareket etmesi açısından olumlu bir gelişme olabileceğini ifade etti.

"Tek lider yeterli değil"

Avraham, sürgündeki eski Veliaht Prens Rıza Pehlevi'nin kendisini muhalefetin ortak lideri olarak göstermeye çalıştığını ancak özellikle İran'daki etnik azınlıklar arasında yeterli desteğe sahip olmadığını iddia etti.

Yazıda, İran'daki birçok rejim karşıtının ne monarşinin yeniden kurulmasını ne de tek bir etnik grubun ülkenin geleceğinde belirleyici olmasını istediği öne sürüldü.

Bu nedenle rejim değişikliğinin tek bir lider yerine, farklı etnik grupların temsil edildiği ortak bir liderlik yapısıyla mümkün olabileceği savunuldu.

Güney Azerbaycan vurgusu

Avraham, İran nüfusunun önemli bir bölümünün Güney Azerbaycan Türkleri ve diğer Türk topluluklarından oluştuğunu belirterek, ülkenin geleceğine ilişkin herhangi bir siyasi planlamada bu kesimlerin göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etti.

Yazıda görüşlerine yer verilen Güney Azerbaycanlı siyasetçi Pınar Şaker ise bazı Kürt siyasi hareketleri ile Güney Azerbaycanlı gruplar arasında toprak anlaşmazlıkları ve farklı mücadele yöntemleri nedeniyle güven sorunu bulunduğunu ileri sürdü.

"İç ayaklanma daha gerçekçi"

Avraham, İran'da rejim değişikliğinin dışarıdan gerçekleştirilecek bir askeri müdahaleden ziyade ülke içindeki tüm etnik grupların ortak hareket edeceği bir ayaklanmayla gerçekleşmesinin daha gerçekçi olacağını savundu.

Yazıda, İsrail'in böyle bir süreçte hava desteği sağlayabileceği ancak herhangi bir etnik grubun diğerlerine üstün tutulmaması gerektiği ifade edildi.

Avraham'a göre nihai hedef, kadın haklarına, insan haklarına ve azınlık haklarına saygılı, laik, liberal ve federal bir yönetim modelinin oluşturulması olmalı.