Reuters: ABD'nin İran'a yönelik saldırıları bireysel liderleri hedef alabilir

ABD’nin İran’a yönelik askeri planlaması ileri bir aşamaya ulaştı. Reuters’a konuşan iki üst düzey ABD’li yetkiliye göre, planlar arasında İranlı üst düzey isimlerin hedef alınması ve hatta ABD Başkanı Donald Trump’ın talimat vermesi halinde Tahran’da rejim değişikliğinin zorlanması da bulunuyor.

Yetkililer, bu askeri seçeneklerin, diplomatik çabaların başarısız olması durumunda Washington’un İran’la ciddi bir çatışmaya hazırlandığının en net göstergesi olduğunu vurguladı. Reuters, geçtiğimiz hafta ABD ordusunun İran’a karşı haftalar sürebilecek kapsamlı bir operasyon hazırlığında olduğunu, bu operasyonun güvenlik tesisleriyle birlikte nükleer altyapıyı da hedef alabileceğini duyurmuştu.

Hedefli suikastlar ve “rejim değişikliği” tartışması

Son bilgiler, henüz nihai bir karar alınmadan önce ABD’nin çok daha ayrıntılı ve iddialı senaryolar üzerinde çalıştığını ortaya koyuyor. Trump’ın son günlerde kamuoyuna açık biçimde “İran’da rejim değişikliğinin en iyi seçenek olabileceğini” dile getirmesi, bu tartışmaları daha da alevlendirdi.

Yetkililer, hangi isimlerin hedef alınabileceği ya da geniş çaplı bir kara harekâtı olmadan rejim değişikliğinin nasıl sağlanabileceği konusunda ayrıntı paylaşmadı. Ancak bu tür bir stratejinin, Trump’ın seçim kampanyasında Afganistan ve Irak örneklerini hatırlatarak eleştirdiği “başarısız rejim değiştirme politikalarıyla” çeliştiğine dikkat çekiliyor.

Bölgeye yığılan askeri güç

ABD, Orta Doğu’da büyük bir askeri güç konuşlandırmış durumda. Bu gücün önemli bir bölümü savaş gemileri ve savaş uçaklarından oluşurken, olası bir hava harekâtında ABD ana karasındaki bombardıman uçaklarının da devreye girebileceği belirtiliyor.

Trump, ilk başkanlık döneminde de hedefli saldırılara onay vermişti. 2020 yılında İran Devrim Muhafızları’nın dış operasyon kolu Kudüs Gücü’nün komutanı Qassem Soleimani’nin öldürülmesi bu yaklaşımın en çarpıcı örneği olmuştu. ABD ayrıca 2019’da Islamic Revolutionary Guard Corps’u (IRGC) terör örgütü ilan ederek başka bir ülkenin ordusuna bu tanımı uygulayan ilk ülke olmuştu.

İsrail örneği ve istihbarat zorluğu

ABD’li yetkililerden biri, İsrail’in geçen yıl İran’la yaşanan 12 günlük savaşta üst düzey İranlı komutanları hedef almadaki başarısına dikkat çekti. Reuters’a göre bu süreçte en az 20 üst düzey komutan öldürüldü; bunlar arasında Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Muhammed Bakıri de vardı.

Ancak yetkililer, bireysel hedeflere yönelik saldırıların son derece hassas istihbarat gerektirdiğini, hedef alınan kişinin konumunun ve olası sivil kayıpların net biçimde bilinmesi gerektiğini vurguladı.

İran’dan misilleme uyarısı

Tahran yönetimi, ABD’nin İran topraklarını vurması halinde bölgedeki ABD üslerine karşılık verileceği uyarısında bulundu. ABD’nin Ürdün, Kuveyt, Suudi Arabistan, Katar, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye’de askeri üsleri bulunuyor.

İran, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’e gönderdiği mektupta savaşı başlatmayacağını ancak saldırıya uğraması halinde “orantılı ve kararlı biçimde meşru müdafaa hakkını kullanacağını” bildirdi.

Hürmüz Boğazı ve küresel risk

Tahran daha önce de saldırıya uğraması durumunda küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Strait of Hormuz’u kapatabileceği tehdidinde bulunmuştu. Trump’ın İran’ı bombalama tehdidi petrol fiyatlarını yükseltirken, Rusya’ya ait bir savaş gemisi de Umman Körfezi’ndeki İran deniz tatbikatlarına katıldı.

Diplomasi hâlâ masada

İran ve ABD’li müzakereciler Salı günü bir araya geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi, tarafların “yol gösterici ilkeler” üzerinde uzlaştığını açıkladı. Ancak Beyaz Saray, bazı temel konularda tarafların hâlâ uzak olduğunu belirtti.

Trump ise Çarşamba günü İran’a “barış yolunu seçmesi” çağrısında bulundu:

“Nükleer silaha sahip olamazlar. Bu çok basit. Orta Doğu’da barış, onların nükleer silahı varsa mümkün değil.”