Rojava’daki Kürtler Şam-DSG anlaşmasını nasıl değerlendiriyor?

Demokratik Suriye Güçleri’nin (DSG) kontrolündeki Rojava’nın son bölgelerinde ihtiyatlı bir beklenti havası hâkim. Bölge sakinleri, bundan sonra ne olacağını görmek için bekliyor.

30 Ocak tarihli entegrasyon anlaşması kapsamında geçen hafta Suriye hükümetine bağlı İç Güvenlik Güçleri Haseke, Kamışlo ve Kobani’nin batısındaki Şuyuh bölgesine girdi.

Haseke ve Kamışlo’da Şam’a bağlı güçlerin konuşlandırılmasına yönelik destek gösterileri sınırlı kaldı ve çoğunlukla Arap nüfusun yoğun olduğu mahallelerle sınırlı oldu. Kürt mahallelerinde ise ne açık bir destek ne de belirgin bir karşı çıkış görüldü.

Kamışlo’nın batı girişinde küçük bir grup, 3 Şubat’ta hükümet güçleri kente girerken Kürt bayrakları taşıyarak “Rojava direnişi” sloganları attı. Haseke’de ise bazı gazeteciler ve DSG’ye bağlı Asayiş güçleri benzer sloganlar dile getirdi.

Rahatlama ve kaygı iç içe

Suriye Direct’e konuşan Hasekeli 43 yaşındaki Nazdar Muhammed, “Güvenlik güçlerinin girmesiyle birlikte öldürme ve zorla yerinden etme olmayacağı yönünde bir güven hissi oluştu” dedi. Ancak bu güvenin “tam olmadığını” ve önceki anlaşmalar gibi her an çökebileceğini de ekledi.

Rojavalı gazeteci Abdulhamid Süleyman ise rahatlamanın “büyük bir kaygıyla karışık” olduğunu söyledi. Hükümete bağlı bazı grupların daha önce diğer Suriye topluluklarına karşı katliamlar gerçekleştirdiğini ve Kürtlere yönelik nefret söyleminin yoğun olduğunu belirtti.

Siyasetçi ve akademisyen Abdulbaset Sieda da, hükümet güçlerinin kontrol dışı davranışlar sergileyebileceği ve ihlaller yaşanabileceği yönündeki korkuların “meşru” olduğunu ifade etti.

Kamışlo’da yaşayan 24 yaşındaki Maya Hüseyin ise belirsizliğin en büyük endişe kaynağı olduğunu söyledi: “Yakın gelecekte ne olacağını bilmiyoruz.” Ancak 30 Ocak anlaşmasının “kan dökülmesini durdurduğunu ve hayatın yavaş yavaş normale dönmesine yardımcı olduğunu” düşünüyor.

Güvenlik güçlerinin varlığı

DSG’ye göre Haseke ve Kamışlo’ya 200 ila 250 hükümet personeli girdi. Haseke’de güçler kentin kuzey girişindeki trafik şubesi çevresine, Kamışlo’da ise “güvenlik karesi” ve Kamışlo Uluslararası Havalimanı’na konuşlandı.

Bazı bölge sakinleri, hükümet kurumlarının yeniden faaliyete geçmesini olumlu görüyor. Kamışlo’daki bir esnaf olan Rostam Osman, göç ve pasaport işlemleri, mahkemeler ve sınır kapılarının yeniden açılmasının bölgeye fayda sağlayabileceğini söyledi.

Esad rejiminin 8 Aralık 2024’te çökmesinin ardından DSG, Haseke ve Kamışlo’daki hükümete bağlı kurumların bulunduğu güvenlik bölgelerini kontrol altına almıştı. Bu nedenle halk idari işlemler için Şam ya da Deyrezzor’a gitmek zorunda kalıyordu.

DSG etrafında kenetlenme

Geçmişte DSG’ye yönelik eleştiriler olsa da, birçok Kürt bugün onu haklarını koruyabilecek tek seçenek olarak görüyor.

Yusuf Ahmed, DSG’nin geçmişte hatalar yaptığını ve Kürt çoğunluğun olmadığı bölgelere genişlemesinin eleştirildiğini söyledi. Ancak bugün önceliğin Kürt kentlerinin korunması ve birleşik bir Suriye içinde siyasi ve kültürel hakların güvence altına alınması olduğunu belirtti.

Gazeteci Hakim Ahmed ise “Savaş riski arttıkça Kürtler DSG’ye daha fazla sarılıyor” dedi.

Anayasal güvence talebi

Abdulbaset Sieda’ya göre tek taraflı ilan edilen Özerk Yönetim artık fiilen sona erdi. Ancak yeni düzenlemelerin kapsamı henüz net değil.

Birçok Kürt, kalıcı istikrarın ancak yazılı ve anayasal güvencelerle sağlanabileceğini düşünüyor. Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’nın 17 Ocak’ta Kürt haklarını tanıyan kararnamesinin tek başına yeterli olmadığı, bu hakların açıkça anayasada yer alması gerektiği vurgulanıyor.

Gazeteci Akid Mişmiş ise anlaşmanın çökmesini önlemek için sürecin açık bir siyasi, anayasal ve hukuki çerçevede yürütülmesi gerektiğini söyledi. Kürt Ulusal Konseyi ile Şam arasında yapılan görüşmelerden yazılı ve somut taahhütler çıkması umut ediliyor.