Suriye hükümeti ile Hizbullah temsilcileri Türkiye’de ilk kez yüz yüze görüştü

Reuters’a konuşan iki Suriyeli, bir ABD’li ve Hizbullah’a yakın üst düzey bir Lübnanlı yetkilinin de aralarında bulunduğu altı kaynak, Suriyeli yetkililer ile İran destekli Hizbullah temsilcilerinin geçen ay en az bir kez gizlice bir araya geldiğini aktardı.

Hizbullah, Suriye’deki iç savaş sırasında devrik Devlet Başkanı Beşar Esad hükümetini desteklemek amacıyla ülkeye çok sayıda savaşçı göndermişti. Esad’ın 2024’ün sonlarında devrilmesinin ardından Suriye’nin yeni yönetimi ile Hizbullah arasındaki gerilim yükseldi.

Şam yönetimi, Hizbullah’ı Suriye üzerinden silah kaçakçılığı yapmakla suçlarken, ABD de Suriye ordusunu Lübnan’a asker göndererek Hizbullah’a karşı savaşmaya teşvik etti.

Görüşmeye Türkiye arabuluculuk etti

Kaynaklara göre geçen ay Türkiye’de yapılan görüşmeye Hizbullah temsilcileri ile Suriye istihbarat ve Dışişleri Bakanlığı yetkilileri katıldı. Görüşmenin, gerilimi azaltmak amacıyla Türk güvenlik ve istihbarat kurumlarının girişimiyle gerçekleştirildiği belirtildi.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın önemli müttefiki olan Türkiye, kendisini Suriye’nin yeniden inşası ve istikrarının sağlanmasında kilit bölgesel aktörlerden biri olarak konumlandırıyor.

Kaynakların tamamı isimlerinin açıklanmasını istemedi. Suriye Dışişleri Bakanlığı, Türkiye Dışişleri ve Savunma bakanlıkları ile ABD Dışişleri Bakanlığı konuya ilişkin açıklama yapmadı. Hizbullah’ın basın ofisi ise yorum yapmayı reddetti.

Karşılıklı güvenlik kaygıları masaya yatırıldı

ABD’li, Suriyeli ve Lübnanlı kaynaklara göre görüşmede iki taraf arasındaki gerilim noktalarının çözülmesine odaklanıldı ve görüşme olumlu geçti.

Suriyeli yetkililerden biri, tarafların birbirine karşı düşmanlık beslemediği konusunda mutabık kaldığını söyledi. Aynı yetkiliye göre Suriye, Hizbullah’ı silahsızlandırmak amacıyla Lübnan’a askeri müdahalede bulunmayacağı güvencesini verdi.

Suriyeli yetkililer bunun karşılığında Hizbullah’tan sınır ötesi kaçakçılık girişimlerinin durdurulmasına yardımcı olmasını ve özellikle güney Suriye’de kalan uyuyan hücrelerini dağıtmasını istedi.

Suriyeli yetkili, Hizbullah temsilcilerinin silah kaçakçılığını durdurma ve Suriye merkezli hücreleri dağıtma talebine doğrudan yanıt vermediğini, ancak Suriye’nin iç işlerine karışmama sözü verdiğini aktardı.

Lübnanlı kaynak ise tarafların güvenlik konularında “çok yol kat ettiğini” söyledi.

Ancak Suriyeli yetkili ve Lübnanlı kaynaklar, görüşmede nihai bir anlaşmaya varılmadığını ve herhangi bir açıklama yapılmasının planlanmadığını belirtti. Lübnanlı kaynak, iki taraf arasındaki temasların Türkiye üzerinden yaklaşık iki ay önce başladığını da söyledi.

Reuters, eylül ayındaki görüşmenin Türkiye’nin hangi kentinde yapıldığını, ne kadar sürdüğünü ve öncesinde veya sonrasında başka görüşmelerin gerçekleşip gerçekleşmediğini doğrulayamadı.

Tahran görüşmelerden dışarıda kaldı

Hem Hizbullah hem de Suriye hükümeti daha önce diyaloğa açık olduklarının sinyalini vermişti.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, temmuz ayında Şam’ın Hizbullah ile görüşmeye açık olduğunu söylemişti. Bir ay sonra Hizbullah lideri Naim Kasım da televizyonda yaptığı konuşmada, grubun Suriye yönetimiyle görüşmeye itirazı olmadığını açıklamıştı.

Hizbullah’ın başlıca destekçisi İran ise görüşmelerde yer almadı.

Lübnanlı güvenlik kaynağı, Hizbullah’ın görüşmeye İran’ın bilgisi dahilinde katıldığını, ancak Tahran’ın görüşmelere doğrudan taraf olamamaktan dolayı hayal kırıklığı yaşadığını söyledi.

Aynı kaynak, Şara’nın şimdilik İran’la doğrudan ilişki kurulması yönündeki her türlü fikri reddettiğini de öne sürdü.