ABD ablukası işe yarıyor mu?

TankerTrackers.com, Pazar günü yayınladığı uydu görüntülerine dayanarak, İran'ın son günlerde ihracat terminallerine en az 4,6 milyon varil ham petrol yüklediğini ve dört milyon varil daha petrolün ABD ablukasını aşmış gibi göründüğünü belirtti.

Rakamlar, ABD'nin yaklaşık iki hafta önce başlattığı deniz ablukasına ve Washington'ın bu operasyonun İran'ın deniz ticaretini felç ettiğine dair tekrarlanan iddialarına rağmen Tahran'ın en azından bir miktar petrol akışını sürdürme yeteneğini koruduğunu gösteriyor.

Abluka ne kadar etkili oldu?

ABD Merkez Komutanlığı ise, ablukanın giderek daha etkili hale geldiğini savundu.

CENTCOM, 25 Nisan'daki son güncellemesinde, ABD güçlerinin 13 Nisan'da İran limanlarına giriş veya çıkış yapan gemilere karşı başlatılan ablukadan bu yana 37 geminin rotasını değiştirdiğini belirtti.

ABD güçleri, Basra Körfezi'nin ötesine de uzanarak, Hint Okyanusu ve Arap Denizi'nde İran ham petrolü taşıdığından şüphelenilen tankerleri durdurdu veya ele geçirdi.

Washington, operasyonu tam bir tecrit olmaktan ziyade ekonomik bir baskı olarak nitelendirdi. ABD yetkilileri, ablukanın etkinliğinin İran'ın gelirlerinin azalıp azalmadığına göre ölçülmesi gerektiğini savunuyor.

Ancak bağımsız denizcilik takip sistemleri daha karmaşık bir tablo çiziyor.

İran hâlâ nasıl petrol sevkiyatı yapıyor?

Denizcilik istihbarat firması Lloyd's List Intelligence bu hafta, ablukanın başlamasından bu yana İran'la bağlantılı en az 26 geminin, bunların arasında 11 petrol ve doğalgaz tankerinin ve iki çok büyük ham petrol taşıyıcısının da bulunduğunu bildirdi.

Financial Times, kargo takip firması Vortexa'ya atıfta bulunarak, bu sayının Hürmüz Boğazı'ndaki abluka hattını aşan İran bağlantılı 34 tankere kadar çıkabileceğini, bunların arasında yaklaşık 10,7 milyon varil ham petrol taşıyan altı tankerin de bulunduğunu bildirdi.

Vortexa ayrıca, ABD savaş gemilerinin yanından geçen çok sayıda dolu tanker tespit etti. Bloomberg, daha geniş bir filonun son günlerde ablukanın etrafından yaklaşık dokuz milyon varil petrol taşımış olabileceğini bildirdi.

İran'ın sözde "gölge filosu", uzun zamandır AIS transponderlerini kapatmak, gemi konumlarını sahte bilgilerle değiştirmek, gemiden gemiye transferler yapmak, kargoları yeniden etiketlemek ve sahipliği ve varış noktalarını gizlemek için paravan şirketler kullanmak gibi taktiklere başvuruyor.

Abluka başladığından beri, denizcilik analistleri, gemilerin İran terminallerinin yakınında "görünmez hale geldiğini" ve abluka hattının ötesinde tekrar ortaya çıktığını gözlemledi.

Diğerleri ise kıyı rotalarını takip etmiş veya siyasi ve operasyonel olarak müdahalenin daha zor hale geldiği dar gemi geçiş yollarından geçmiştir.

Abluka ne gibi etkiler yaratıyor?

Yine de abluka etkili olmaya başlamış gibi görünüyor.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen trafik normal seviyelerin çok altına düştü, sigorta şirketleri primleri artırdı ve bazı alıcıların yasal ve lojistik belirsizlik nedeniyle satın alımlarını ertelediği veya iptal ettiği bildirildi.

Yüksek navlun oranları ve daha uzun sefer süreleri, İran ihracatı ve başta Çin olmak üzere müşteriler için maliyetleri de artırıyor.

Abluka ne kadar uzun sürerse, İran'ın ihracat terminallerinde depolama darboğazlarıyla karşılaşma veya üretimi durdurmak zorunda kalma olasılığı o kadar artar.

Şimdilik, abluka aşılmaz bir duvar olmaktan ziyade bir darboğaz gibi işlev görüyor: İran'ın petrol ticaretini tamamen durdurmadan yavaşlatıyor, karmaşıklaştırıyor ve maliyetini artırıyor.

Bu, Washington'ın başarı ilan etmesi ve Tahran'ın hayatta kalma iddiasında bulunması için yeterli olabilir.