ABD, Danirmarka ve Grönland güvenlik anlaşması imzalandı

ABD Başkanı Donald Trump, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu kapsamında bulunduğu New York'ta Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ile üçlü güvenlik anlaşmasına imza attı. Trump, imza töreni öncesinde anlaşmaya ilişkin, "Bu Avrupa, ABD ve herkes için muazzam bir şey. Grönland için de inanılmaz olacak" dedi.

Anlaşma, Trump'ın daha önce Grönland'ın ABD'nin parçası olması gerektiğine yönelik açıklamalarının ardından Washington ile Kopenhag arasında yaşanan gerilimin ardından geldi. Trump, imza töreninde Grönland'ın ABD tarafından satın alınması seçeneğinin tamamen gündemden çıkıp çıkmadığına ilişkin soruları ise yanıtlamadı.

ABD'nin Grönland'daki askeri varlığı genişleyecek

ABD, Danimarka ve Grönland tarafından yayımlanan anlaşmaya göre Washington, Grönland'ın kuzeybatısında bulunan Pituffik Uzay Üssü'ndeki faaliyetlerini modernize edip genişletebilecek.

ABD ayrıca, Grönland'ın güneyindeki Narsarsuaq ve doğusundaki Mestersvig'de "savunma alanları" oluşturabilecek. Anlaşma, tarafların mutabakatı doğrultusunda ABD'nin Grönland'da ilave savunma alanları kurabilmesine ve askeri operasyonları ile tesislerini güçlendirebilmesine de imkan tanıyor.

ABD'nin kurulacak üslerle ilgili mal ve hizmet sözleşmelerinde "mümkün olan en geniş ölçüde" Grönlandlı kaynaklara öncelik vermesi öngörülüyor.

Anlaşmada ABD ordusunun Grönland topraklarında geniş hareket imkanına sahip olması ve "deniz altı erişimi" de yer alıyor. ABD'nin Grönland'a askeri erişiminin NATO bölgesinin, Grönland'ın ve Amerika kıtasının savunulmasına hizmet edeceği belirtiliyor.

Trump'ın planladığı "Golden Dome" füze savunma sisteminin de bu kapsamda değerlendirilebileceği belirtilirken, Danimarka Başbakanı Frederiksen sistemin ayrıntılarına ilişkin henüz karar alınmadığını söyledi.

NATO dışı ülkelere askeri tesis izni verilmeyecek

Anlaşmaya göre tarafların aksi yönde ortak karar almaması halinde NATO üyesi olmayan hiçbir ülke Grönland'da insanlı veya insansız askeri tesis kuramayacak ya da sürekli askeri varlık bulunduramayacak. Anlaşmanın herhangi bir sona erme tarihi bulunmuyor.

Grönland'ın gelecekte bağımsızlığını ilan etmesi durumunda ise NATO üyeliğini sürdürmesi ve anlaşma kapsamında Danimarka'ya ait hak ve yükümlülükleri devralması öngörülüyor.

Frederıksen: Sonsuza kadar sürebilecek bir anlaşma

Danimarka Başbakanı Frederiksen, anlaşmayı "sonsuza kadar sürebilecek bir anlaşma" olarak nitelendirerek, ABD, Grönland, Danimarka ve NATO açısından olumlu olduğunu söyledi. Frederiksen, Trump'a hitaben, "Sayın Başkan, hasımların fazla yaklaşmasını istemediğiniz konusunda çok açık oldunuz. Buna tamamen katılıyorum" dedi.

Nielsen: Kazan kazan anlaşması

Grönland Başbakanı Nielsen de anlaşmayı "kazan-kazan-kazan anlaşması" olarak nitelendirerek, "Sizin güvenliğiniz bizim güvenliğimizdir, bizim güvenliğimiz de sizin güvenliğinizdir" ifadelerini kullandı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise anlaşmanın imzalanmasının ardından yaptığı açıklamada, anlaşmanın NATO'nun Arktik bölgesindeki artan rolüyle birlikte kolektif güvenliği güçlendirdiğini belirtti.

Trump, ilk başkanlık döneminden bu yana Grönland'ın ABD tarafından alınması yönündeki isteğini birçok kez dile getirmişti.

İkinci başkanlık döneminde de Grönland'ın kontrolünün ABD açısından stratejik önem taşıdığını savunan Trump'ın açıklamaları, NATO müttefiki Danimarka ile ilişkilerde gerilime neden olmuştu.

ABD'nin Grönland'daki askeri varlığı İkinci Dünya Savaşı'nın ardından binlerce asker ile 17 üs ve tesisten oluşurken, yıllar içinde önemli ölçüde azaldı.

ABD'nin halen Grönland'ın kuzeybatısındaki Pituffik Uzay Üssü'nde yaklaşık 200 askeri bulunuyor. Üs, ABD ve NATO'nun füze uyarı, füze savunma ve uzay gözetleme faaliyetlerine destek sağlıyor.