ABD görüşmeleri İran’daki sertlik yanlılarını böldü

ABD ile yürütülen müzakerelere ilişkin görüş ayrılıkları, İran’daki sertlik yanlısı siyasi çevrelerde şimdiye dek görülmemiş bir bölünmeye yol açtı. Uzun süredir “devrimci birlik” söylemi etrafında birleşen bu kesimlerdeki ayrışma, hem parlamentoda hem de rejime yakın medya organlarında açık şekilde ortaya çıktı.

Krizin görünür hale gelmesi, bu hafta bazı aşırı muhafazakâr milletvekillerinin İran’ın müzakere heyetine destek veren bir mektubu imzalamayı reddetmesiyle başladı. Tartışma kısa sürede medya alanına da sıçrayarak Raja News ile Devrim Muhafızları’na yakın Tasnim Haber Ajansı arasında sert bir polemiğe dönüştü.

Celili–Kalibaf hattında güç mücadelesi

Çatışmanın merkezinde, eski nükleer müzakereci ve Ulusal Güvenlik Konseyi üyesi Said Celili’ye yakın isimlerle, İslamabad’daki görüşmelere liderlik eden Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın müttefikleri arasındaki rekabet yer alıyor.

İran basını, aralarında Celili’ye yakın yedi ismin de bulunduğu 27 milletvekilinin, müzakere heyetine ve Kalibaf’ın liderliğine destek veren mektubu imzalamadığını bildirdi. Heyetle birlikte İslamabad’a giden milletvekili Mahmud Nebeviyan ise daha sonra yaptığı açıklamada, “Mücteba Hamaney’in kırmızı çizgilerinin ihlal edildiğini” öne sürdü ve müzakerecilerin bu çerçeveye aykırı şekilde ABD ile nükleer konuları görüştüğünü iddia etti.

Sert eleştiriler ve karşılıklı suçlamalar

Son günlerde sertlik yanlısı siyasetçiler ve yorumcular müzakere sürecine yönelik eleştirilerini artırdı. Said Celili’nin, Mücteba Hamaney’e çağrıda bulunarak yürütülen sürecin onun talimatlarını yansıtıp yansıtmadığını açıklamasını istemesi gerilimi daha da tırmandırdı. Daha sonra silinen paylaşımında Celili, aksi halde “yüzde yüz bir yetkililer fitnesi” yaşandığını savundu.

Tasnim’de yayımlanan bir başyazı ise ABD’den tüm yaptırımların kaldırılmasını ya da İran’ın bölgesel müttefikleriyle kapsamlı ateşkes yapılmasını talep etmenin “sihirli fasulye ağacı” gibi gerçekçi olmayan beklentiler olduğunu öne sürdü. Yazıda ayrıca müzakerelerin nihai çözüm olarak görülmemesi gerektiği ve “sokaktaki halk gücünün” İran’ın asıl kozu olduğu savunuldu.

Buna sert tepki gösteren Raja News, Tasnim’i eleştiren bir karşı yazı yayımladı. Tasnim ise söz konusu makaleyi kaldırarak yeniden yayımlandığını iddia etti ancak alışılmadık derecede sert bir açıklamayla Raja’yı “bölücülük yapmak” ve “ulusal güvenliğe zarar vermekle” suçladı. Açıklamada ayrıca bazı kişilerin “şüpheli faaliyetler” nedeniyle gözaltına alındığı belirtildi.

Medya ve güvenlik çevreleri de tartışmada

Güvenlik kurumlarıyla bağlantılı Saberin News adlı Telegram kanalı ise Paydari Cephesi’ni tarihsel olarak aşırılıkçı muhalifleri tanımlamak için kullanılan “Hariciler” kavramıyla nitelendirerek, “cephede bölünme yaratmak” ve “ABD ile İsrail’in çıkarlarına hizmet etmekle” suçladı.

İran devlet televizyonuda taraflı yayın yapmakla eleştiriliyor. Kurumun kültürden sorumlu yöneticisi Vahid Celili’nin, Said Celili’nin kardeşi olması dikkat çekiyor. Ilımlı Khabar Online sitesi, son dönemde İran devlet televizyonunda yer alan yorumcuların büyük çoğunluğunun muhafazakâr çizgide olduğunu, hatta önemli bir kısmının aşırı muhafazakâr Paydari Cephesi ile bağlantılı olduğunu yazdı.

Bölünme derinleşiyor

Raja News, tartışmayı kamuoyu önünde sürdürmeyeceğini ve hukuki yollara başvuracağını açıkladı. Ancak ABD ile müzakerelerin yeniden başlayıp başlamayacağı ya da çatışmaların yeniden tırmanıp tırmanmayacağına bağlı olarak, bu iç bölünmenin kolay kolay kapanmayacağı değerlendiriliyor.

Yaşananlar, İran’da karar alma süreçlerinin yalnızca dış baskılarla değil, aynı zamanda giderek sertleşen iç güç mücadeleleriyle de şekillendiğini ortaya koyuyor.