ABD, kriz dönemlerinde NATO'nun emrindeki güçleri azaltmayı planlıyor

ABD yönetimi, NATO müttefiklerine bu hafta büyük bir kriz durumunda kullanıma hazır Amerikan askeri güç havuzunu azaltacağını bildirmeyi planlıyor. Konuya yakın üç kaynak, Reuters’a  verdiği bilgide Pentagon’un bu kararının, Avrupa ülkelerine kıta güvenliğinde daha fazla sorumluluk verilmesini amaçladığını belirtti.

NATO Güç Modeli çerçevesinde, üye ülkeler, savaş veya diğer büyük krizler sırasında aktive edilebilecek hazır kuvvetleri belirliyor. Bu savaş zamanı güçlerinin tam bileşimi sıkı bir şekilde gizli tutulurken, Pentagon’un yükümlülüklerini önemli ölçüde azaltmaya karar verdiği belirtildi.

ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa ülkelerinin kıtanın güvenliğinde öncelikli sorumluluğu üstlenmesini beklediğini açıkça ifade etmişti. Bu hafta müttefiklere iletilecek mesaj, bu politikanın somut bir uygulaması olarak görülüyor.

Henüz belirsiz olan detaylar arasında, Pentagon’un kriz anındaki sorumlulukları Avrupa müttefiklerine ne kadar hızlı devredeceği bulunuyor. Ancak kaynaklar, Pentagon’un bu niyetini Cuma günü Brüksel’de yapılacak savunma politikası toplantısında açıklamayı planladığını belirtti.

Pentagon Politika Şefi Elbridge Colby, ABD’nin nükleer silahlarını NATO üyelerini korumak için kullanmaya devam edeceğini, ancak Avrupa müttefiklerinin konvansiyonel güçlerde liderliği üstleneceğini kamuoyuna açıklamıştı. ABD’yi toplantıda Colby’nin yardımcısı Alex Velez-Green temsil edecek. NATO Güç Modeli’ndeki ayarlamalar, Colby’nin ekibinin Temmuz’daki NATO liderler zirvesine hazırlanırken öncelikli konularından biri olarak öne çıkıyor.

NATO Gerginliği

NATO ittifakı benzeri görülmemiş bir gerilimle karşı karşıya. Bazı Avrupa ülkeleri, Washington’un tamamen çekilebileceğinden endişe ediyor. ABD’nin savaş zamanı devreye girecek güçlerini önemli ölçüde azaltma kararı, bu kaygıları artırabilir.

Son haftalarda Trump yönetimi, Avrupa’daki yaklaşık 5.000 Amerikan askerini azaltmayı planladığını duyurdu. Buna Polonya’ya gönderilmesi planlanan bir Kara Tümeni konuşlandırmasının iptali de dahil. Karar, ABD’li yasama organlarında sert eleştirilere yol açtı.

Kaynaklar, Kongre’deki bazı yetkililerin Pentagon’un NATO Güç Modeli kapsamında taahhütleri daraltma planlarından haberdar olduğunu ve endişe duyduklarını belirtti. Ancak üst düzey bir NATO diplomatı, ABD’nin Avrupa zor durumda kalırsa yardım edeceği anlayışının sürdüğünü ifade etti.

Trump ve ekibi, Avrupa müttefiklerini askeri harcamalarını yetersiz bulmak ve konvansiyonel savunmada ABD’ye fazla bel bağlamakla eleştiriyor. Bununla birlikte, ABD’nin hâlen Avrupa’da on binlerce asker bulundurduğu hatırlatılıyor.

Avrupa müttefikleri, askeri kapasitelerini hızla artırdıklarını savunsa da, bunun bir gecede gerçekleştirilemeyeceğini belirtiyor. Trump’ın Danimarka’ya ait Grönland’ı ele geçirme hedefi ve Alman Şansölye Friedrich Merz ile süren İran savaşı tartışmaları, transatlantik gerilimi daha da artırmış durumda.