Dr. İsmail Hesaf: Golan'da 164 Kürt köyü vardı

Yeni yayımlanan bir coğrafya ve tarih kitabı, Golan Tepeleri ve Şam çevresindeki Kürtlerin tarihsel varlığına ilişkin önemli bilgiler ortaya koyuyor.

Tarih felsefesi uzmanı ve araştırmacı Dr. İsmail Hesaf, Edîb Silêman Bax'ın “Golan: Bölgesel Coğrafya Üzerine Bir İnceleme” adlı kitabının yeni baskısının, 1967'deki Altı Gün Savaşı öncesinde Golan'daki Kürtlerin demografik ve ekonomik durumuna ilişkin önemli belgeler sunduğunu belirtti.

Rûdaw programına konuk olan Hesaf, kitabın 1958'de Sorbonne Üniversitesi'nde hazırlanan doktora tezine dayandığını ve İsrail'in bölgeyi kontrol altına almasından önceki Golan'a ilişkin ayrıntılı bilgiler içerdiğini söyledi.

“Golan'da 164 Kürt köyü vardı”

Hesaf, kitabın Kürtlerin bölgedeki varlığına ilişkin yaygın kanaatin aksine önemli bir tablo ortaya koyduğunu belirterek, 1967 savaşı öncesinde Golan'da 164 Kürt köyünün bulunduğunu söyledi.

Hesaf, kitabın yazarının köylerin isimlerini ve Kürtlerin yaşadığı bölgeleri ayrıntılı şekilde kayda geçirdiğini belirtti.

Kürtlerin bölgede yalnızca nüfus açısından değil, ekonomik açıdan da güçlü olduğunu ifade eden Hesaf, Şam'daki yalnızca üç Kürt ailenin Golan'da toplam 450 bin dönümden fazla tarım arazisine sahip olduğunu aktardı.

Hesaf, Kürtlerin bölgede toprak sahibi olarak tarım, hayvancılık ve ticarette önemli rol oynadığını, bölgenin sosyal ve ekonomik yapısı üzerinde etkili olduklarını belirtti.

Kürtlerin Şam ve Golan'daki tarihi

Hesaf, Kürtlerin Şam ve Golan bölgesindeki tarihini yaklaşık 3 bin yıl öncesine, Mitanni dönemine kadar götürdü. Ancak bölgedeki belirgin Kürt varlığının daha yakın dönemde Selahaddin Eyyubi döneminde güçlendiğini söyledi.

1174 yılında Selahaddin Eyyubi'nin Şam'ı ele geçirmesinin ardından Kürt askerlerin sınırların ve stratejik bölgelerin korunmasında görev aldığını belirten Hesaf, Golan'ın Ürdün, Lübnan ve Filistin sınırlarının kesiştiği stratejik bir bölge olduğunu vurguladı.

Hesaf ayrıca Şam'daki bazı tarihi mahallelerin Kürtler tarafından kurulduğunu belirterek, Rükneddin Mahallesi'nin adını Eyyubi emiri Rükneddin ve Şerefüddin'den aldığını, Meydan'ın ise Selahaddin'in askerlerinin bulunduğu bölge olduğunu ifade etti.

Asimilasyon ve dil kaybı

Hesaf, Golan ve Şam'daki güçlü Kürt varlığına rağmen Kürtçenin zamanla neden unutulduğuna ilişkin olarak coğrafi uzaklık, dini yapı ve asimilasyon politikalarına dikkat çekti.

Kürtlerin Kürdistan'ın merkezlerinden uzakta yaşadığını belirten Hesaf, Ermeniler gibi bazı toplulukların kiliseleri aracılığıyla dillerini koruyabildiğini, Müslüman Kürtlerin ise cami ve okullarda Arapça kullanması ve ticari ilişkilerini Arapça yürütmesi nedeniyle zamanla dil kaybı yaşadığını söyledi.

Hesaf, yüzyıllar süren bu uzaklığın yanı sıra Suriye hükümetlerinin asimilasyon politikalarının da Kürtçenin unutulmasında etkili olduğunu savundu.

“Kürtler kimliklerine sahip çıkmalı”

1967'deki Altı Gün Savaşı ve İsrail'in Golan'ın büyük bölümünü kontrol altına almasının ardından bölgedeki Kürtlerin büyük bölümünün Şam ve başka bölgelere göç ettiğini belirten Hesaf, tarihi kayıtların Kürtlerin bölgedeki varlığını ortaya koyduğunu söyledi.

Hesaf, Yusuf Paşa, Berazi ve Zaza gibi Kürt aile ve aşiretlerinin isimlerinin tarihi kayıtlarda yer aldığını belirterek, bu geçmişin unutulamayacağını ifade etti.

Suriye'deki yeni gelişmelerin Kürtler açısından bir fırsat oluşturabileceğini savunan Hesaf, Golan Kürtleri başta olmak üzere bölgedeki Kürtlere kimliklerine sahip çıkmaları ve anadillerini yeniden öğrenmeleri çağrısında bulundu.

Hesaf, “Kürtler, ister Golan'dan ister başka bölgelerden olsun, kendi kimliklerine sahip çıkmalı. Ulusal kimliklerine dönmeli ve bir kısmı anadillerini yeniden öğrenmek istemeli” dedi.