Afrin’de Harabeye Dönen Kürt Köyü: Cilbirê’nin Sessiz Tanıklığı

Afrin bölgesine ilişkin hazırlanan saha gözlemine dayalı bir rapor, Halep’in kuzeyindeki Cilbirê köyünün tamamen boşaldığını ve harabeye döndüğünü ortaya koydu. Daha önce bölgede Kürt nüfusun kademeli olarak geri döndüğüne dair işaretler gözlemlense de Cilbirê bu eğilimin dışında kalan dikkat çekici örneklerden biri olarak öne çıkıyor.

Rapora göre köyden geçen gözlemciler, yerleşimin tamamen terk edilmiş olduğunu ve yaşam belirtisi bulunmadığını aktardı. Kısa süre sonra bunun nedeninin, köy çevresinde konuşlu Türk askeri varlığı olduğu ifade edildi.

Askeri varlık köye dönüşü engelliyor

Bölgede bir Türk askeri üssünün bulunduğu, ayrıca yakın köyler olan İnab ve Maryamayn çevresinde de daha küçük askeri tesislerin yer aldığı belirtiliyor. Gözlemler sırasında Türk askeri araçlarının bu noktalar arasında hareket halinde olduğu kaydedildi.

Ancak askeri unsurların bölgede klasik bir kontrol mekanizması (kontrol noktaları gibi) kurmadığı, varlığın daha çok üs merkezli olduğu ifade ediliyor. Buna rağmen köyün eski sakinlerinin kalıcı olarak geri dönüşüne izin verilmediği ileri sürülüyor.

Yıkım ve izler hâlâ duruyor

Köydeki evlerin büyük bölümünün yıkıldığı, ayakta kalan yapılarda ise Türkçe yazılamaların bulunduğu aktarıldı. Bu durum, geçmişteki askeri varlığın izlerinin hâlâ sürdüğüne işaret ediyor.

Yerel kaynaklara göre köy sakinleri, mezar ziyaretleri gibi kısa süreli girişler yapabilse de sürekli yaşam için geri dönüş mümkün değil.

Siyasi ve askeri dönüşüm etkili oldu

2018 yılında Türkiye’nin başlattığı “Zeytin Dalı Harekâtı” sonrasında bölgedeki dengelerin değiştiği, Kürt güçlerin çekilmesiyle birlikte yeni bir idari ve askeri yapı kurulduğu biliniyor. Son dönemde ise merkezi Suriye yönetiminin bölgede etkisini artırdığı ifade ediliyor.

Ayrıca geçmişte bölgede etkin olan Türkiye destekli silahlı grupların bazı üslerinin terk edildiği ve yeni Suriye ordusu yapısına entegre edildiği gözlemlendi.

“Geri dönüş için engel kalmadı” çağrısı

Raporda, mevcut durumda Cilbirê köy sakinlerinin geri dönüşünü engelleyecek açık bir güvenlik gerekçesinin bulunmadığı savunuluyor. Uzmanlara göre, köyün yeniden inşası için Suriye yönetimi, Türkiye veya uluslararası kuruluşların destek sağlaması, yerel halkla güven inşa edilmesi açısından kritik önem taşıyor.

Cilbirê, Afrin’de yaşanan dönüşümün ve yerinden edilmenin somut bir örneği olarak, bölgedeki uzun vadeli istikrar ve geri dönüş tartışmalarının merkezinde yer almayı sürdürüyor.