İlham Ahmed: Kürtler Suriye’de yeni bir aşamaya geçti, parlamentoya girmem için karar alındı

Kürt siyasetçi İlham Ahmed, Rûdaw TV’ye verdiği röportajda Suriye’deki entegrasyon sürecini, Kürtlerin siyasi geleceğini, anadilde eğitim taleplerini ve Şam yönetimiyle yürütülen görüşmeleri değerlendirdi. Dilbixwîn Dara’nın sorularını yanıtlayan Ahmed, Kürtlerin Suriye’de karar alma mekanizmalarına katılmasının önemli bir değişim olduğunu ancak mevcut kazanımların yeterli olmadığını ifade etti.

Ahmed, 29 Ocak mutabakatı kapsamında yürütülen entegrasyon görüşmelerinin henüz tamamlanmadığını belirterek, Kürtlerin devlet kurumlarında temsili, bakanlıklara yapılacak atamalar ve yerel yönetimlerin statüsü konusunda müzakerelerin sürdüğünü söyledi.

“Kürtler karar merkezinin dışında bırakılıyordu”

Suriye’deki yeni dönemin Kürtler açısından önemli bir değişime işaret ettiğini belirten Ahmed, geçmişte Kürtlerin ülkenin karar alma mekanizmalarının dışında tutulduğunu söyledi.

Ahmed, “Tarihte Kürtler her zaman karar merkezinin dışında bırakıldı. Bu kez Kürtler işin içinde ve bu ülkede Kürtlerin yaşadığına dair bir kabul oluştu. Bu yeni bir şeydir” dedi.

Mevcut kazanımların yetersiz olduğunu vurgulayan Ahmed, 13 sayılı kararnamenin Kürtlerin hakları açısından bir başlangıç oluşturduğunu ifade etti. Ahmed, bu sürecin Suriye’de istikrarın ve Kürtlerin ülkenin ortakları olarak kabul edilmesinin temelini oluşturmasını istediklerini kaydetti.

Özerklik ve yerel yönetimler anayasaya girecek

Rojava’daki özerk yönetimin geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ahmed, Rojava adının resmî statüde kullanılmamasına rağmen Kürtlerin toplumsal hafızasında ve kültüründe varlığını koruduğunu söyledi.

Ahmed, bölgede kültürel ve yönetimsel açıdan belirli bir özerkliğin sürdüğünü belirterek, bu yapının anayasal güvenceye kavuşturulması için çalıştıklarını dile getirdi.

“Anayasal olması gerekir” diyen Ahmed, hedeflerinin Suriye’deki tüm halkların yerel yönetimler aracılığıyla kendi kendilerini yönetme hakkının anayasada tanınması olduğunu ifade etti.

Suriye’de Kürtlerle birlikte yaşayan Arap bileşenlerin bir bölümünün özerk yönetime karşı tutumuna da değinen Ahmed, son dönemdeki saldırı ve gösterilerde eski Baasçıların ve şovenist zihniyete sahip grupların etkili olduğunu savundu.

Ahmed, devletin nefret söylemini engellemesi ve Kürtlerin de ülkenin eşit vatandaşları olarak yönetim ve kurumlarda yer almasını teşvik etmesi gerektiğini belirterek, bu konuda sorumluluğun Şam yönetiminde olduğunu söyledi.

“Kürtçe resmi eğitim dili olmalı”

Kürtçe eğitim konusunda mevcut uygulamalara ilişkin bilgi veren Ahmed, okullarda haftada üç saat Kürtçe dersi verildiğini, tarih, coğrafya ve felsefe gibi alanlarda da Kürtçe kitapların kullanılmaya başlandığını açıkladı.

Ancak temel hedeflerinin Kürtçenin yalnızca bir ders olarak okutulması olmadığını vurgulayan Ahmed, anadilde eğitim hakkının ve Kürtçenin resmî eğitim dili olarak tanınmasının anayasal güvenceye alınmasını istediklerini söyledi.

Ahmed, Kürt çocuklarının bir bölümünün bugüne kadar Kürtçe eğitim gördüğünü ve Arapça bilmemelerinin geçiş sürecinde sorun oluşturabildiğini belirterek, eğitim sisteminde aşamalı bir geçişe ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Diplomaların tanınması konusunda ise 9. sınıf diplomalarının kabul edildiğini, üniversite diplomalarının da entegrasyon süreci ilerledikçe tanınacağını söyledi.

Ahmed, Kürtçe eğitimin yalnızca Rojava’yla sınırlı kalmayacağını belirterek, Kürtlerin yaşadığı Şam, Hama, Dera ve Bab gibi kentlerde de Kürtçe okulların açılmasına yönelik adımlar atıldığını kaydetti. Hama’da beş okulun açıldığını da sözlerine ekledi.

Memur maaşlarını hâlâ özerk yönetim ödüyor

Entegrasyon sürecinin ekonomik ve idari boyutuna ilişkin konuşan Ahmed, eski özerk yönetim kurumlarında görev yapan memurların isim listelerinin Şam yönetimine gönderildiğini ancak bu kişilerin devlet kurumlarına resmen kabul edilmesi sürecinin tamamlanmadığını söyledi.

Ahmed, bu nedenle memurların maaşlarının hâlâ özerk yönetim tarafından karşılandığını belirterek, ödemelerin şimdiye kadar toplanan gelirlerden yapıldığını ifade etti.

Askerî güçlerin maaşlarına ilişkin de bilgi veren Ahmed, üyelikleri kabul edilen ve tugaylar bünyesine alınan güçlerin maaşlarının devlet tarafından ödendiğini, henüz resmî olarak kabul edilmeyen diğer personelin mali yükünün ise kendileri tarafından karşılandığını söyledi.

Bakanlıklar ve büyükelçilikler için isim listeleri gönderildi

Ahmed, Kürtlerin Suriye devlet kurumlarındaki temsili konusunda Şam yönetimiyle müzakerelerin devam ettiğini belirtti.

29 Ocak mutabakatında Kürt temsilcilerin bakanlıklarda yer alması, atamaların yapılması ve bazı bakanlıkların yönetiminin kendilerine verilmesine ilişkin maddelerin bulunduğunu söyleyen Ahmed, bu konularda henüz nihai bir anlaşmaya varılmadığını kaydetti.

Bakanlıklar ve büyükelçilikler için isim listelerini Şam’a sunduklarını belirten Ahmed, devletin yanıtını beklediklerini ifade etti. Ahmed, taleplerin kabul edilmemesi durumunda bunun ortaklık anlayışında bir sorun bulunduğuna işaret edeceğini söyledi.

İlham Ahmed Suriye Parlamentosu üyesi olacak

Röportajda Suriye Parlamentosu üyeliği konusunda da konuşan Ahmed, bu yönde karar alındığını doğruladı.

Ahmed, “Karar var ancak cumhurbaşkanı tarafından yürütülmesi gereken pratik prosedürlere ihtiyaç var” dedi. Dış İlişkiler Komitesi’nde yer almasının planlandığını belirten Ahmed, parlamentoda görev yapacağını ifade etti.

ENKS ile ortak çalışma donduruldu

Suriye Kürt Ulusal Konseyi (ENKS) ile ilişkilerin mevcut durumuna da değinen Ahmed, taraflar arasında son aylarda ortak bir çalışma yürütülmediğini söyledi.

Ahmed, mutabakat çerçevesinde ortak çalışmaların dondurulduğunu belirterek, temel sorunun birlikte çalışma biçimi ve ortaklık anlayışı konusunda yaşanan görüş ayrılıkları olduğunu kaydetti.

ENKS’nin vilayet yönetimlerinde yer almasını istediklerini ancak bu konuda olumlu bir yanıt alamadıklarını söyleyen Ahmed, buna rağmen diyaloğun tamamen sona ermediğini vurguladı. Ahmed, sorunların gelecekte çözülmesi gerektiğini ifade etti.

Türkiye ile ilişkilerde önemli bir değişiklik yaşanmadığını ancak temasların sürdüğünü belirten Ahmed, ABD ve Avrupa ülkeleriyle de entegrasyon sürecinin takibi ve ortaya çıkan sorunların çözümü konusunda görüşmelerin devam ettiğini söyledi.

Neçirvan Barzani’nin rolüne teşekkür etti

Kürdistan Bölgesi ile ilişkilerin kesilmediğini, aksine daha iyiye gittiğini belirten Ahmed, Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani’nin Suriye’deki süreçte oynadığı rolü takdir etti.

Ahmed, Barzani’nin şimdiye kadar önemli katkılar sunduğunu belirterek, entegrasyon sürecinin henüz tamamlanmamış olması nedeniyle önümüzdeki dönemde de desteğine ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

“Önemli olan Kürtlerin haklarının güvence altına alınması”

Kürtlerin Şam’da üstleneceği görevlerin, geçmişte sahip oldukları yönetim gücüyle kıyaslandığında sınırlı kaldığı yönündeki eleştirilere de yanıt veren Ahmed, önceliklerinin Kürtlerin haklarını ve devlet kurumlarındaki temsiliyetini güvence altına almak olduğunu ifade etti.

Ahmed, Kürtlerin kendi kimlikleriyle devlet kurumlarında adil biçimde temsil edilmesi ve haklarının anayasada güvenceye alınması durumunda, üstlenilecek görevlerin anlam kazanacağını belirtti.

Entegrasyon sürecinin hem Suriye’nin sorumluluğunu üstlenmek hem de Kürtlerin siyasi taleplerini savunmak açısından önemli olduğunu kaydeden Ahmed, müzakerelerin devam etmesinin yeni imkânlar yaratabileceğini söyledi.