Irak, İran Savaşı’nda neden yeni cephe haline geldi?

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından Irak, hızla bölgesel savaşın yeni cephelerinden biri haline geliyor. İran destekli milis gruplar son haftalarda ülkede yoğun saldırılar düzenlerken, ABD güçleri ve müttefik hedefler giderek daha fazla hedef alınıyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 9 Mart’ta Irak Başbakanı Muhammed Şiya Sudani ile yaptığı görüşmede İran ve İran yanlısı milislerin Irak’taki saldırılarını kınadı. Rubio özellikle Kürdistan Bölgesi’ne yönelik saldırılara dikkat çekti.

Kürdistan Bölgesi hedefte

Rudaw’a göre son günlerde Kürdistan Bölgesi’ne 270’ten fazla drone ve füze saldırısı düzenlendi. Saldırılar ABD güçlerinin bulunduğu üsleri, IŞİD karşıtı uluslararası koalisyon birliklerini ve İranlı Kürt muhalif grupların üslerini hedef aldı.

İtalya da 12 Mart’ta Irak’taki birliklerine yönelik bir saldırının kasıtlı olduğunu düşündüğünü açıkladı.

İran yanlısı milisler sahada

Irak’ta saldırıların önemli bölümü, çoğunluğu Şii gruplardan oluşan ve 2014’te IŞİD’e karşı kurulan Haşdi Şabi (Halk Seferberlik Güçleri) bünyesindeki milis gruplar tarafından gerçekleştiriliyor.

Bu yapı tek bir örgüt değil; Ketaib Hizbullah, Asaib Ehl el-Hak, Bedir Örgütü ve Ketaib Seyyid eş-Şüheda gibi çok sayıda silahlı gruptan oluşuyor.

28 Şubat’tan bu yana milis kamplarına ve üslerine yönelik çok sayıda hava saldırısı düzenlendi. Bu saldırılarda onlarca milis hayatını kaybetti.

Irak Savunma Bakanlığı, 13 Mart’ta Haşdi Şabi’ye bağlı bir birliğin kamikaze drone saldırısıyla hedef alındığını duyurdu. Sosyal medyada dolaşan bazı iddialara göre saldırıda ABD yapımı LUCAS insansız hava aracı kullanılmış olabilir.

İran’ın uzun vadeli stratejisi

Analistlere göre İran yıllardır Irak’taki milis ağlarını güçlendirerek ülkeyi potansiyel bir cepheye dönüştürmeye çalışıyordu.

Örneğin İran destekli Ketaib Hizbullah, Ocak 2024’te Ürdün’de üç ABD askerinin öldüğü saldırıdan sorumlu tutulmuştu.

ABD, 2020 yılında Bağdat’ta düzenlediği drone saldırısında İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani ile Ketaib Hizbullah lideri Ebu Mehdi el-Mühendis’i öldürmüştü. Bu olay İran ile Irak’taki milisler arasındaki yakın bağları gözler önüne sermişti.

ABD güçlerini meşgul etme planı

Uzmanlara göre son haftalarda yüzlerce saldırının gerçekleşmesi, İran’ın savaşın yükünü farklı cephelere yayma stratejisinin parçası.

Tahran’ın hedeflerinden biri, Irak’taki ABD güçlerini ve İranlı Kürt muhalif grupları etkisiz hale getirmek. Bunu başaramasa bile ABD’nin askeri dikkatini İran’dan uzaklaştırarak Irak’a yönlendirmeyi amaçlıyor.

Kürdistan Bölgesi bu stratejide kritik bir rol oynuyor. Erbil’de ABD’nin büyük bir konsolosluğu bulunurken, ABD güçlerinin önemli bölümü son yıllarda Irak’ın diğer bölgelerinden buraya kaydırıldı. Bölge aynı zamanda ABD’nin Suriye’deki askeri varlığı için önemli bir lojistik merkez olarak görülüyor.

Ekonomik riskler büyüyor

Savaşın Irak için bir diğer ciddi etkisi ise ekonomi alanında hissediliyor.

İran veya İran yanlısı grupların Irak kıyıları yakınlarında petrol tankerlerini hedef aldığı bildiriliyor. Ayrıca Hürmüz Boğazı’nın kapanması, Irak’ın Basra Körfezi üzerinden petrol ihracatını zorlaştırıyor.

Bağdat yönetimi alternatif ihracat yollarını değerlendirse de Kürdistan Bölgesi üzerinden geçen boru hatlarının kapasitesi sınırlı. Uzmanlara göre bu durum Irak ekonomisi üzerinde ciddi baskı yaratabilir ve gıda arzı gibi alanlarda yeni krizlere yol açabilir.

Analistlere göre İran’ın Irak’ı bölgesel savaşın bir cephesine dönüştürme stratejisi yeni değil. Tahran’ın 2003’ten bu yana Irak’ta kurduğu milis ağı bugün savaşın sahadaki en önemli araçlarından biri haline gelmiş durumda. Bu nedenle Irak, İran savaşının giderek daha merkezi bir cephesi haline geliyor.