Irak'ta iktidar bloğundan koalisyonun çekilmesinin ardından gerilimi düşürme çağrısı

Irak'taki iktidar Şii Koordinasyon Çerçevesi, ABD öncülüğündeki koalisyonun ülkeden tamamen çekilmesinin ardından tüm taraflara “tam ve kapsamlı bir gerilimi düşürme” sürecine bağlı kalma çağrısı yaptı.

Başbakan Ali Zeydi'nin daveti üzerine Koordinasyon Çerçevesi, cuma günü hükümet sarayında “acil toplantı” düzenledi. Zeydi'nin ofisinden yapılan açıklamaya göre toplantıda ülkedeki siyasi ve güvenlik gelişmeleri ile “Egemenlik Günü” sonrasındaki dönemin gereklilikleri ele alındı.

Silahların devlete devri süreci

30 Eylül-3 Ekim tarihleri arasında ilan edilen “Egemenlik Günleri”, IŞİD'e karşı mücadelede ABD öncülüğündeki koalisyonun Irak'tan tamamen çekilmesini kutlamak amacıyla düzenlenen dört günlük resmi tatili kapsıyor.

Koalisyonun çekilmesi, Irak'taki bazı siyasi güçler ve İran destekli silahlı grupların uzun süredir öne çıkardığı talepler arasında yer alıyordu. Bazı silahlı gruplar, koalisyonun çekilmesini silahlarını devlete devretmeyi değerlendirmeleri için ön koşul olarak göstermişti.

Koordinasyon Çerçevesi açıklamasında, “tüm taraflara tam ve kapsamlı bir gerilimi düşürme sürecine bağlı kalma” çağrısı yapıldı.

Zaidi hükümeti başlangıçta silahlı grupların silahlarını teslim etmesi için 30 Eylül'ü son tarih olarak belirlemişti. Ancak bazı grupların bu takvime karşı çıkmasının ardından süreç 2027'ye kadar uzanan aşamalı bir plana dönüştürüldü.

Plana göre silahlı grupların önce 90 gün boyunca herhangi bir saldırı gerçekleştirmemesi ve ABD'nin saldırılarına maruz kalmayacaklarına ilişkin güvencelerin sağlanması öngörülüyor. Ardından silahların kademeli olarak devlete devredilmesi ve savaşçıların devlet kurumlarına entegre edilmesi planlanıyor.

Koordinasyon Çerçevesi, silahların devletin kontrolüyle sınırlandırılması sürecinin uygulanma mekanizmalarını belirlemek üzere hükümetle koordinasyon halinde bir komite oluşturdu.

Çerçeve, cuma günü komiteye silahsızlanma sürecindeki çalışmalarını Zeydi'nin grupların tamamen silahsızlandırılması için belirlediği 30 Haziran 2027 tarihine kadar “aynı hızla” sürdürmesi çağrısında bulundu.

İran destekli gruplardan farklı açıklamalar

Komitenin kurulması, iktidardaki Şii bloğun Tahran tarafından silahlı gruplar adına Irak hükümetiyle müzakere etmek ve iki taraf arasında gerilimin tırmanmasını önlemek üzere görevlendirildiği yönündeki haberlerin ardından geldi.

İran destekli iki Iraklı silahlı grup, Ketaib Seyyid eş-Şüheda ve Ensarullah el-Evfiya, perşembe günü Zeydi'nin silahsızlanma takvimine bağlı olduklarını açıkladı.

Zeydi'nin ofisi, iktidar bloğunun “kamu yararına ilişkin tutumları ve anlaşma belgesine bağlılıkları nedeniyle sorumlu grupları takdir ettiğini” bildirdi.

Ketaib Seyyid eş-Şüheda, Irak'taki İran destekli İslami Direniş'in (IRI) üç bileşeninden biri olarak gösteriliyor. Grubun açıklaması, IRI adına bir gün önce yapılan ve örgütün Irak hükümeti veya siyasi aktörlerle silahsızlanmaya ilişkin “herhangi bir takvime veya anlaşmaya bağlı olmadığı” belirtilen açıklamayla çelişti.

İran destekli güçlü Ketaib Hizbullah'ın lideri Ebu Hüseyin el-Hamidavi ise çarşamba günü yaptığı açıklamada, grubunun Zaidi ile silahsızlanma süreci konusunda herhangi bir mutabakata varmadığını söyledi. Hamidavi, bağımsız silahlı grupların varlığını ise “olumlu bir özellik” olarak nitelendirdi.