İran’da Katliam İddiası: 'Ölü Sayısı 2 Bini Aşmış Olabilir'

İran’da ekonomik kriz ve siyasal baskılara karşı 28 Aralık 2025’te başlayan protestolar 15’inci gününde ülke geneline yayılmış durumda. Rejim güçlerinin sert müdahaleleri ve ağır insan hakları ihlalleri, uluslararası kamuoyunun gündemine oturdu.

İran İnsan Hakları Örgütü (IHRNGO), yaptığı resmi açıklamada güvenlik güçlerinin müdahaleleri sonucu en az 192 kişinin hayatını kaybettiğini, ölenler arasında 18 yaş altı en az 9 çocuğun bulunduğunu duyurdu. Örgüt, ülke genelinde uygulanan tam internet kesintisi nedeniyle gerçek can kaybının çok daha yüksek olabileceğini, bazı kaynaklara göre ölü sayısının 2 bini aşabileceğini belirtti.

Bağımsız doğrulama çalışmalarının ciddi şekilde engellendiği ifade edilirken, Tahran’daki morglarda yüzlerce cenazenin görüldüğüne dair raporlar endişeleri artırdı. Time dergisinin bir doktora dayandırdığı haberde ise Tahran’daki altı hastanede en az 217 protestocunun ölümünün kaydedildiği aktarıldı.

Kürt Bölgeleri En Sert Baskı Altında

Protestoların en yoğun ve kanlı şekilde bastırıldığı bölgelerin Kürt kentleri olduğu bildirildi. Kirmanşah, Sine , Mahabad, Bukan, Urmiye ve Dareh Deraz gibi kentlerde güvenlik güçlerinin doğrudan ateş açtığı belirtildi. Özellikle Kirmanşah’ın Dareh Derazê Mahallesi’nde düzenlenen saldırılarda 5 Kürt yurttaş yaşamını yitirdi, onlarca kişi yaralandı.

Bazı yaralıların gözaltına alındıktan sonra kaybedildiği öne sürülürken, Kürt bölgelerinde uzun süreli askeri kuşatma, gece baskınları ve kitlesel tutuklamaların sürdüğü bildiriliyor.

Bu süreçte Tahran’daki protestolarda hayatını kaybedenler arasında Kürt öğrenci Robîna Emînyan (Robina Aminian) da yer aldı. Hengaw ve Kurdistan Human Rights Network, 23 yaşındaki genç kadının 8 Ocak 2026’da güvenlik güçleri tarafından vurularak öldürüldüğünü doğruladı.

Rejimden Toplu İdam Tehdidi

İran Başsavcısı Muhammed Kazım Movahedi Azad, protestocuları “moharebeh” (Tanrı’ya düşmanlık) suçlamasıyla itham ederek idam tehdidinde bulundu. Bu suçlama İran yasalarına göre idam cezası öngörüyor ve kitlesel infaz endişelerini artırıyor.

IHRNGO Direktörü Mahmud Emirî-Mogaddam, “Bugün iktidarda olanlar, 1980’lerde binlerce siyasi tutsağı yargısız infaz edenlerle aynıdır. Benzer suçların tekrarlanma riski son derece gerçektir” uyarısında bulundu.

Devrim Muhafızları’na yakın medya organlarının binlerce kişiyi “isyancı”, “silahlı” veya “İsrail bağlantılı” olmakla suçladığı, bu tür muğlak ithamların geçmişte idamlar için gerekçe olarak kullanıldığı hatırlatılıyor.

Gözaltılar 2 Bin 600’ü Aştı

İnsan hakları örgütlerine göre protestoların başlangıcından bu yana en az 2 bin 600 kişi gözaltına alındı. Uluslararası kuruluşlar, orantısız güç kullanımı, keyfi infaz riski ve ağır hak ihlallerini kınayarak uluslararası topluma acil müdahale çağrısında bulunuyor.

Protestoların Kökeni ve Yayılımı

Gösteriler, ekonomik kriz, yüksek enflasyon, işsizlik ve derinleşen yoksulluk nedeniyle başladı. İşçi maaşlarının 100–150 dolar seviyesine gerilemesi halk tepkisini büyüttü. Kısa sürede rejim karşıtı bir halk isyanına dönüşen eylemler, Tahran başta olmak üzere İsfahan, Şiraz, Tebriz, Meşhed, Ahvaz, Kum, Reşt, Kazvin ve Urmiye gibi birçok kente yayıldı.

Kadınlar ve gençlerin ön saflarda yer aldığı protestolarda “Jin, Jiyan, Azadî” (Kadın, Yaşam, Özgürlük) sloganı ülke genelinde yankı buldu. Sosyal medyada paylaşılan vasiyet videoları ve “Ölümden korkmuyoruz, mollalarla yaşamaktan korkuyoruz” mesajları dikkat çekiyor.

Ülke genelinde internet erişiminin büyük ölçüde kesildiği, bilgi akışının engellendiği belirtilirken, insan hakları örgütleri bu uygulamanın baskıların gerçek boyutunu gizlemek amacı taşıdığını savunuyor.

Uluslararası toplumdan gelen tepkiler artarken, İran’daki bu protesto dalgası 2022 Mahsa Amini eylemlerinden bu yana en büyük halk hareketi olarak değerlendiriliyor.