İsrail-İran savaşları 5 efsaneyi yıktı

İsrail ile İran arasında 2025 ve 2026 yıllarında yaşanan savaşlar, Ortadoğu’da uzun yıllardır geçerli kabul edilen güvenlik anlayışlarını köklü biçimde sarstı. Bölgedeki aktörlerin üzerine strateji inşa ettiği birçok temel varsayım, sahadaki gelişmelerle birlikte geçerliliğini yitirdi.

Uzmanlara göre savaşlar, özellikle caydırıcılık, ittifaklar, arabuluculuk ve kolektif savunma gibi başlıklarda beş temel miti çökertti.

İran’ın “ileri savunma” doktrini çöktü

Tahran’ın yıllardır benimsediği “ileri savunma” stratejisi, yani tehditleri ülke sınırları dışında karşılamak için kurduğu vekil güç ağı, savaşta beklenen etkiyi göstermedi. İsrail’in bölgedeki İran destekli unsurlara yönelik operasyonları, bu ağın ciddi şekilde zayıflamasına yol açtı. Sonuç olarak İran, doğrudan kendi topraklarında yoğun saldırılarla karşı karşıya kaldı.

İbrahim Anlaşmaları güvenlik sağlamadı

Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’in İsrail ile normalleşmesini öngören İbrahim Anlaşmaları, bölgesel güvenlik mimarisi olarak sunulmuştu. Ancak son savaşlar, bu anlaşmaların beklenen caydırıcılığı sağlamadığını ortaya koydu. Aksine, İsrail ile yakınlaşan ülkelerin daha fazla hedef haline geldiği değerlendiriliyor.

ABD üsleri güvence sunmadı

Körfez ülkelerinde bulunan Amerikan askeri üslerinin de beklenen korumayı sağlamadığı görüldü. Söz konusu üsler, saldırıları önleyemediği gibi hızlı bir müdahale garantisi de sunamadı. Bu durum, bölge ülkelerinde ABD ile güvenlik ilişkilerinin yeniden sorgulanmasına yol açtı.

Arabuluculuk kalkanı işe yaramadı

Katar ve Umman gibi arabuluculuk rolü üstlenen ülkelerin de savaşta hedef haline gelmesi, “tarafsızlık güvenlik sağlar” anlayışını zayıflattı. Her iki ülkenin de saldırılara maruz kalması, diplomatik denge politikasının kriz anlarında yeterli koruma sağlamadığını gösterdi.

Körfez’de ortak savunma sınırlı kaldı

Körfez İşbirliği Konseyi içinde uzun süredir tartışılan ortak savunma mekanizmasının da pratikte yetersiz olduğu ortaya çıktı. Askeri entegrasyonun zayıf olması ve koordinasyon eksikliği, kolektif savunma kapasitesini sınırladı.