Kürdistan Bağımsızlık Referandumu’nun üzerinden 9 yıl geçti

Kürdistan Bölgesi’nin yakın siyasi tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri olan 25 Eylül bağımsızlık referandumu dokuzuncu yılında.

25 Eylül 2017’de Kürdistan Bölgesi ile Kürdistani bölgelerde sandıklar kuruldu. Seçmenlere, “Kürdistan Bölgesi ile Bölge yönetimi dışındaki Kürdistani bölgelerin bağımsız bir devlet olmasını istiyor musunuz?” sorusu yöneltildi.

Referandum kararı 7 Haziran’da alındı

Referandum kararı, dönemin Kürdistan Bölgesi Başkanı Mesud Barzani başkanlığında 7 Haziran 2017’de Erbil’de düzenlenen toplantıda alındı. Toplantıya hükümet yetkilileri ile siyasi parti ve tarafların temsilcileri katıldı.

Kürdistan Parlamentosu da 15 Eylül’de yaptığı oturumda referandumun gerçekleştirilmesini çoğunluk oyuyla destekledi.

Referandum kararı, Erbil ile Bağdat arasında bütçe, petrol ve doğal kaynakların yönetimi, yetki paylaşımı ve Irak Anayasası’nın 140’ıncı maddesi kapsamındaki tartışmalı bölgelerin statüsüne ilişkin anlaşmazlıkların sürdüğü bir dönemde alındı.

Yüzde 92,73 “Evet” oyu çıktı

Resmî sonuçlara göre 4 milyon 581 bin 255 kayıtlı seçmenden 3 milyon 305 bin 925’i referanduma katıldı. Katılım oranı yüzde 72,16 oldu.

Geçerli oyların 2 milyon 861 bin 471’i, yani yüzde 92,73’ü bağımsızlığa “Evet” olurken, 224 bin 464 seçmen “Hayır” oyu kullandı.

Bağdat referandumu tanımadı

Irak Federal Hükümeti referandumu reddederek sonuçlarını tanımadı. ABD ve çok sayıda ülke de referandumun zamanlamasına karşı çıktı ve Erbil ile Bağdat arasında diyalog çağrısında bulundu.

Referandumun ardından Erbil-Bağdat ilişkileri gerilirken, Irak Federal Yüksek Mahkemesi Kasım 2017’de referandumun Irak Anayasası’na aykırı olduğuna hükmetti ve sonuçlarının hukuki geçerliliğinin bulunmadığına karar verdi.

Referandum sonrası gelişmeler

Referandumun ardından Kürdistan Bölgesi’ne yönelik siyasi ve ekonomik baskılar arttı. Hava sahasının kapatılması ve sınır kapılarındaki kısıtlamaların yanı sıra 16 Ekim 2017’de Kerkük ve diğer tartışmalı bölgelere yönelik askeri operasyon düzenlendi.

Bu gelişmelerin ardından Kürdistan Bölgesi yönetiminin kontrolündeki bazı tartışmalı bölgeler Bağdat’ın kontrolüne geçti.

Dokuz yıl sonra 25 Eylül referandumu, Kürt siyasi tarihinin önemli dönüm noktalarından biri olarak değerlendirilmeye devam ediyor.