Lübnan’dan İsrail’e “Zehirli İlaç” Suçlaması

Lübnan hükümeti, İsrail savaş uçaklarının ülkenin güneyindeki bazı köyler üzerine tarımda kullanılan bir herbisit püskürttüğünü öne sürdü. Tarım ve Çevre Bakanlıkları tarafından yapılan açıklamada, laboratuvar testlerinin bitki örtüsünü yok etmek amacıyla kullanılan glifosat maddesini doğruladığı ve bazı örneklerde bu maddenin “normalde kabul edilen seviyelerin 20 ila 30 katı” oranında bulunduğu belirtildi.

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, söz konusu uygulamayı “zehirli maddelerin kullanımı” olarak tanımlayarak, bunun Lübnan’ın egemenliğine açık bir ihlal ve aynı zamanda çevresel ve sağlık açısından bir suç olduğunu söyledi.

İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) ise BBC’ye yaptığı açıklamada iddialarla ilgili yorum yapmayacağını bildirdi. Tarım ilacının hangi amaçla kullanıldığına dair ise resmi bir açıklama bulunmuyor.

Sınır hattındaki birçok köyde yaşayanlar, uçaklardan gerçekleştirilen ilaçlamayı doğrularken, olayın İsrail ile Lübnanlı Şii örgüt Hizbullah arasında 2023–2024 yıllarında yaşanan çatışmaların ardından ilan edilen ateşkesten yaklaşık bir yıl sonra meydana gelmesi dikkat çekti.

Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü (UNIFIL), hafta başında İsrail tarafından sınır hattı yakınlarında yapılacak ilaçlama konusunda bilgilendirildiklerini ve personelin güvenliği için bazı faaliyetleri iptal etmek zorunda kaldıklarını açıkladı. UNIFIL, İsrail güçlerinin daha önce de Lübnan toprakları üzerinde uçaklardan kimliği belirsiz kimyasal maddeler bıraktığını bildirdi.

İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün Lübnan araştırmacısı Ramzi Kaiss, on binlerce kişinin hâlâ yerinden edilmiş durumda olduğunu hatırlatarak, bu tür olayların geri dönüş sürecini daha da zorlaştırdığını ifade etti. Kaiss, “Bu bölgeler zeytinlikler, tütün tarlaları ve diğer ürünlerle tarıma bağımlı. Bu tür müdahaleler insanların geçim kaynaklarını ve yeniden inşa çabalarını ciddi şekilde etkiliyor,” dedi.

Uzmanlar, söz konusu uygulamaların yalnızca çevreye değil, Lübnan’ın tarım ekonomisine de uzun vadeli zararlar verebileceği uyarısında bulunuyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Nisan 2025’te yayımladığı raporda, 2024’teki çatışmaların özellikle güney Lübnan ve Bekaa Vadisi’nde tarım sektöründe 700 milyon doları aşan hasar ve kayba yol açtığını açıklamıştı.

Çevre örgütleri de endişelerini dile getirdi. Lübnan merkezli Green Southerners adlı grup, bu tür uygulamaların beyaz fosfor kullanımıyla zaten zarar görmüş ekosistemleri daha da tehdit ettiğini, böcek popülasyonları ve doğal tozlayıcılar üzerinde ciddi riskler oluşturduğunu belirtti.

Öte yandan glifosatın insan sağlığına etkileri konusunda uluslararası alanda görüş birliği bulunmuyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), glifosatı “muhtemelen kanserojen” olarak sınıflandırırken; ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) ve Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) gibi kurumlar, maddenin insanlar için kanser riski oluşturmasının düşük olduğu görüşünde.

Lübnan Dışişleri Bakanlığı, olayla ilgili olarak İsrail hakkında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne resmi şikâyette bulunmaya hazırlandığını duyurdu.