Mücteba Hamaney’in Seçilmesine Dair Gizli Detaylar: Laricani Karşı Çıktı

İran’da Mücteba Hamaney’in ülkenin yeni dini lideri olarak seçilmesi süreci, sanıldığı kadar kolay veya kaçınılmaz olmadı. İran’daki iktidar çevrelerinde yaşanan karmaşık bir halefiyet mücadelesi sonunda alınan karar, ABD merkezli New York Times gazetesine göre adeta İran versiyonu bir “taht mücadelesini” andırdı.

Gazetenin aktardığına göre, iktidar mücadelesinde Hamaney ve Humeyni aileleri başta olmak üzere etkili siyasi ve askeri isimler arasında yoğun bir rekabet yaşandı. İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü dini liderinin seçimi, ABD ve İsrail ile açık savaşın sürdüğü olağanüstü bir dönemde gerçekleşti.

Eski lider Ayetullah Ali Hamaney’in 28 Şubat’ta İran’a düzenlenen hava saldırılarında hayatını kaybetmesinin ardından başlayan süreçte, ülkenin hem dini hem siyasi hem de askeri otoritesini temsil eden yeni liderin belirlenmesi İran’daki teokratik sistem için kritik bir sınav haline geldi.

Haberde, süreç hakkında bilgi veren beş üst düzey İranlı yetkili, iki din adamı, liderlik ofisiyle bağlantılı iki kişi ve seçim sürecini takip eden üç Devrim Muhafızı üyesinin görüşlerine yer verildi. Bu kaynaklara göre Mücteba Hamaney başlangıçta babasının doğal halefi olarak görülmüyordu. Hatta Ali Hamaney’in yakın çevresine halef olarak önerdiği üç isim arasında oğlu yer almıyordu.

Gizli toplantılar

3 Mart’ta, İran’da dini lideri seçmekle anayasal olarak yetkili olan ve 88 din adamından oluşan Uzmanlar Meclisi gizli bir çevrim içi toplantı düzenleyerek oylama sürecini başlattı. Liderin seçilebilmesi için adayın üyelerin üçte ikisinin oyunu alması gerekiyor.

Toplantı, İsrail’in Kum kentinde bulunan ve çok sayıda din adamının yaşadığı Uzmanlar Meclisi binasını hedef alan bombardımanından birkaç saat sonra yapıldı. Saldırıda bazı idari personelin hayatını kaybettiği bildirildi.

Ali Hamaney’in ölümünün ardından siyasi gruplar ve Devrim Muhafızları içindeki farklı kanatlar kendi adaylarının seçilmesi için yoğun kulis faaliyetlerine başladı.

Sertlik yanlıları ile ılımlılar karşı karşıya

Sistemin sertlik yanlısı kanadı, ülkenin mevcut iç ve dış politikasının devamını sağlayacak ve Batı’ya karşı daha sert bir tutum benimseyecek bir liderin seçilmesini savundu.

Ilımlı kanat ise ABD ile çatışmanın sona erdirilmesini ve yeni bir siyasi sayfa açılmasını savunan farklı bir liderlik yaklaşımı çağrısında bulundu.

Mücteba Hamaney’e Devrim Muhafızları içinde güçlü destek verildi. Bu destekçiler arasında Devrim Muhafızları Komutanı Ahmed Vahidi, askeri stratejist Muhammed Ali Aziz Caferi, Meclis Başkanı ve eski Devrim Muhafızları komutanı Muhammed Bakır Kalibaf ile eski istihbarat başkanı Hüseyin Taib de bulunuyordu.

Öte yandan Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Ali Laricani başta olmak üzere bazı etkili isimler Mücteba Hamaney’e karşı çıktı. Laricani, ülkenin iç birlik sağlayabilecek daha ılımlı bir lidere ihtiyaç duyduğunu belirterek Hamaney’in seçilmesinin toplumda bölünmelere yol açabileceğini savundu.

Muhalif cepheye İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve bazı din adamları da katıldı. Ilımlı kanat alternatif olarak eski Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, İslam Cumhuriyeti’nin kurucusu Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin torunu Hasan Humeyni ve din adamı Ali Rıza Arafi gibi isimleri gündeme getirdi.

Oylama nasıl sonuçlandı

Tartışmalar sürerken İran’ın siyasi ve dini kurumlarında ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya yönelik öfkenin arttığı belirtildi. Bu atmosfer, eski liderin çizgisini sürdürecek bir ismin seçilmesine yönelik eğilimi güçlendirdi.

3 Mart’ta yapılan ilk oylamada Mücteba Hamaney gerekli üçte iki çoğunluğu elde etti. Bu sonuç, Devrim Muhafızlarının siyasi süreç üzerindeki etkisini açık şekilde ortaya koydu.

Sonucun 4 Mart sabahı açıklanması planlanıyordu ancak Ali Laricani, yeni liderin kimliğinin açıklanmasının onu ABD veya İsrail tarafından olası bir suikastın hedefi haline getirebileceği uyarısında bulunarak duyuruyu geçici olarak durdurdu.

Kararı durdurma girişimleri

Bu gecikme sırasında ılımlı kanat oylamanın yeniden yapılması için girişimde bulundu. Oylamanın çevrim içi değil yüz yüze yapılması gerektiğini savunan bazı isimler sürecin anayasaya aykırı olduğunu öne sürdü.

Ayrıca Ali Hamaney’in iki üst düzey yardımcısı, eski liderin ailesinden birinin kendisine halef olmasına karşı olduğunu söyledikleri bir belge sundu. Bu belgede, liderliğin aile içinde devredilmesinin 1979 İslam Devrimi’nin monarşiyi devirmesiyle oluşan ilkelerle çeliştiği ifade ediliyordu.

Devrim Muhafızları devreye girdi

7 Mart’ta Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İran’ın Körfez ülkelerine yönelik saldırılarını durdurduğunu ve bu ülkelerden özür dilediğini açıkladı. Bu kararın, yeni lider seçilene kadar ülkeyi yöneten geçici bir konsey tarafından alındığını belirtti.

Bu açıklama, askeri operasyonları yöneten ve Mücteba Hamaney’i destekleyen Devrim Muhafızları komutanlarının tepkisini çekti. Bunun üzerine muhafızların önde gelen isimleri Uzmanlar Meclisi üzerinde yeni bir oylama yapılması için baskı kurdu.

Hüseyin Taib’in 88 meclis üyesinin tamamını arayarak Hamaney’e oy vermenin “dini ve ahlaki bir görev” olduğunu söylediği aktarıldı.

Son karar

8 Mart’ta Uzmanlar Meclisi yeniden toplandı ve oylama tekrar yapıldı. Gizli oyla gerçekleştirilen oylamada Mücteba Hamaney 88 üyeden 59’unun oyunu aldı. Bu sonuç üçte iki çoğunluk için gerekli sayıyı geçti.

Gece yarısına doğru İran devlet medyası ülkenin yeni dini liderinin Mücteba Hamaney olduğunu duyurdu. Ardından devlet kurumları ve siyasi çevrelerden tebrik mesajları ve bağlılık açıklamaları gelmeye başladı.

Ancak resmi açıklamaya rağmen Mücteba Hamaney’in henüz kamuoyu önüne çıkmadığı bildirildi.