Şam ile DSG arasında anlaşma: 30 Ocak mutabakatı ne getiriyor?

Şam yönetimi ile DSG arasında 30 Ocak’ta duyurulan anlaşma, kuzeydoğu Suriye’de yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Taraflar arasında kalıcı ateşkes ilan edilirken, DSG’nin kontrolündeki bölgelerin ve silahlı unsurların aşamalı biçimde Suriye devletine entegre edilmesi konusunda uzlaşıya varıldı.

Anlaşma, siviller açısından yıkıcı olabilecek yeni bir çatışmanın önüne geçmeyi amaçlıyor. Aynı zamanda, DSG’nin elinde bulunan askeri ve idari yapıların merkezi devlet sistemine kademeli olarak dâhil edilmesini öngörüyor.

Askeri ve İdari Entegrasyon

Mutabakata göre taraflar büyük şehirlerden karşılıklı askeri çekilme gerçekleştirecek. DSG unsurları ve iç güvenlik güçleri, Suriye Savunma ve İçişleri bakanlıklarına entegre edilecek.

Anlaşma ayrıca DSG’nin kontrolündeki petrol sahalarının ve Kamışlı Uluslararası Havalimanı’nın merkezi yönetime devrini, sınır kapılarında devlet otoritesinin yeniden tesis edilmesini ve DSG yönetiminde verilen eğitim diplomalarının Suriye devleti tarafından tanınmasını kapsıyor.

Yerlerinden edilmiş sivillerin güvenli dönüşü de mutabakatın önemli başlıkları arasında yer alıyor.

Zorlu Sürecin Ardından Gelen Uzlaşı

Taraflar arasındaki müzakereler uzun süredir inişli çıkışlı bir seyir izliyordu. Mart 2025’te varılan önceki anlaşmanın uygulanmasına ilişkin protokollerin hayata geçirilememesi, yıl sonunda haftalar süren silahlı çatışmalara yol açmış, her iki tarafta da onlarca kişi hayatını kaybetmişti.

Yeni anlaşma, hem Şam yönetiminin hem de DSG liderliğinin askeri çatışma yolundan geri adım atmaya hazır olduğunu ve uzlaşı iradesi gösterdiğini ortaya koydu.

Kobani ve Diğer Kritik Bölgeler

Anlaşma, DSG’nin hâlen kontrol ettiği bölgeleri de kapsıyor. Bunlar arasında Kobani, Suriye’nin kuzey sınırındaki diğer Kürt çoğunluklu yerleşimler ile Haseke ve Kamışlı gibi etnik açıdan karma nüfusa sahip stratejik şehirler bulunuyor.

Mutabakat kapsamında Haseke’de ağırlıklı olarak DSG unsurlarından oluşan bir Suriye ordusu tümeni, Kobani’de ise Halep’e bağlı bir tümen bünyesinde yer alacak bir tugay kurulması öngörülüyor. Bu adım, DSG’nin tamamen dağılmadan merkezi ordu yapısına entegre edilmesini hedefliyor.

Merkezileşme Tartışması Sürüyor

Anlaşmanın en hassas başlıklarından biri, devletin ne ölçüde merkezileşeceği ve DSG’nin ne kadar yerel özerklik koruyacağı meselesi. Şam yönetimi, askeri ve güvenlik alanında tam merkezi denetim isterken; DSG, yerel güvenlikte etkisini sürdürmeyi amaçlıyor.

Taraflar arasındaki bu temel görüş ayrılığı geçmişte çatışmaları tetiklemişti. 30 Ocak anlaşması, bu sorunu kısmen çözse de özellikle Kürt nüfusun yoğun olduğu kentlerde güvenliğin nasıl sağlanacağı konusu netlik kazanmış değil.

Güven İnşası ve ABD’nin Rolü

Uzmanlara göre anlaşmanın kalıcı olması için güven inşası şart. ABD’nin arabuluculuk rolü bu noktada önem taşıyor. Washington’un, tarafları ateşkese bağlı kalmaya zorlaması ve aşırı taleplerden kaçınılması konusunda baskı kurması gerektiği belirtiliyor.

Şam yönetiminin Kürt haklarını anayasal güvence altına alması, DSG’ye yakın isimlerin merkezi yönetimde etkili pozisyonlara getirilmesi ve göçmenlerin güvenli dönüşünün hızlandırılması da güveni artırabilecek adımlar arasında gösteriliyor.

Kaçırılmaması Gereken Bir Fırsat

30 Ocak’ta imzalanan anlaşma, kuzeydoğu Suriye için kalıcı barışa giden nadir fırsatlardan biri olarak değerlendiriliyor. Tarafların yeni tavizler vermesi gerekse bile, uzmanlara göre bu bedel, topyekûn bir çatışmanın maliyetinden çok daha düşük.

Şam, DSG ve arabulucuların önünde zorlu bir süreç bulunuyor. Ancak mutabakatın başarıyla uygulanması hâlinde, sadece kuzeydoğu Suriye değil, ülkenin tamamı için daha kapsayıcı ve istikrarlı bir yönetim modelinin yolu açılabilir.