Sessizlik derinleşiyor: İran’da gerçek güç kimde?

İran’da siyasi ve askeri dengeleri kökten değiştirebilecek bir belirsizlik dikkat çekiyor. Mücteba Hamaney’in sağlık durumu hakkında resmi makamların sessizliği, ülkeyi gerçekte kimin yönettiği sorusunu gündeme taşıdı.

28 Şubat 2026’da Ali Hamaney’in öldürüldüğü saldırının ardından, 1 Mart’ta dini liderlik görevine getirilen Mücteba Hamaney, o tarihten bu yana ne kamuoyuna çıktı ne de doğrudan bir mesaj verdi. İlk açıklaması bile bir televizyon sunucusu tarafından okundu.

İranlı yetkililer Hamaney’in görev başında olduğunu savunsa da, başta Donald Trump olmak üzere bazı uluslararası aktörler onun yaralı ya da komada olabileceğini öne sürüyor.

Kararları kim alıyor?

Bu belirsizlik, İran siyasetinin merkezinde tek bir soruya yol açıyor: Eğer Mücteba Hamaney görev yapamayacak durumdaysa, ülkeyi kim yönetiyor?

Uzmanlara göre İran şu anda normal bir liderlik geçişi yaşamıyor. Ülke; savaş, lider kaybı ve komuta krizinin ortasında bulunuyor. Böyle bir ortamda resmi unvanlardan çok, iletişim kurabilen, güvenli ağlara sahip ve görünmeyen aktörler öne çıkıyor.

Sivil yüzler sadece vitrin mi?

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Yargı Erki Başkanı Gulam-Hüseyin Mohseni Ejei gibi isimler kamuoyunda görünmeye devam ediyor. Ancak uzmanlar, bu isimlerin daha çok “devletin görünen yüzü” olduğunu düşünüyor.

Savaş koşullarında kamuoyuna açık hareket eden isimlerin kritik askeri kararları almasının riskli olduğu vurgulanıyor. Bu nedenle gerçek karar vericilerin perde arkasında olduğu değerlendiriliyor.

Güç Merkezi: Devrim Muhafızları

Analizlere göre asıl güç, İran Devrim Muhafızları içinde toplanmış durumda.

1979’da kurulan bu yapı, özellikle 1990’lardan itibaren İran rejiminin en güçlü kurumu haline geldi. Mojtaba Hamaney’in liderliğe getirilmesinde de önemli rol oynayan Devrim Muhafızları’nın, savaş sürecinde karar alma mekanizmasını daha da sıkı kontrol ettiği belirtiliyor.

Perde arkasındaki isimler

Gözler, kamuoyunda daha az görünen ancak güvenlik ve istihbarat ağlarını kontrol eden isimlere çevrilmiş durumda. Bunlar arasında, Muhammed Bakır Galibaf, Ahmad Vahidi, Hüseyin Nejat ve Majid Hadami gibi isimler öne çıkıyor.

Uzmanlara göre bu aktörler, Mücteba Hamaney adına karar alabilecek kapasiteye sahip.

Bu tablo, İran’ın yönetim yapısında uzun süredir devam eden dönüşümün yeni bir aşamaya geçtiğine işaret ediyor. Ülke, “dinî liderliğe dayalı otoriter sistemden” giderek “güvenlik aygıtı merkezli yönetime” evriliyor.

Mücteba Hamaney’in olası etkisizliği, dini liderlik makamını sembolik hale getirirken, gerçek gücün askeri ve istihbarat elitlerine geçmesine yol açabilir.

Daha sert bir dönem mi geliyor?

Uzmanlar, Devrim Muhafızları ağırlıklı bir yönetimin daha uzlaşmaz olacağını belirtiyor. Bu yapıların diplomasiye açık olmak yerine güvenlik, baskı ve askeri güç üzerinden hareket ettiği vurgulanıyor.

Bu nedenle İran’ın önümüzdeki dönemde daha sert, daha kapalı ve daha çatışmacı bir çizgiye yönelmesi ihtimali güçleniyor.

İran’daki sessizlik, sadece bir iletişim eksikliği değil; aynı zamanda güç dengelerinin değiştiğine dair güçlü bir işaret olarak yorumlanıyor.

Eğer Mücteba Hamaney gerçekten görev yapamayacak durumdaysa, ülkenin fiilen Devrim Muhafızları tarafından yönetildiği bir döneme girilmiş olabilir.