Suriye'nin en büyük petrol sahasının kontrol mücadelesinin ardından yaşananlar

Suriye’nin kuzeydoğusunda yer alan ve ülkenin en büyük petrol sahası olan El-Ömer, kontrol mücadelesinin ardından bir kez daha el değiştirdi. Yaklaşık on yıldır Kürt liderliğindeki Suriye Demokratik Güçleri’nin (DSG) kontrolünde bulunan saha, Suriye ordusunun ilerleyişi sonrası yeniden devlet yönetimine geçti.

Middle East Eye’a konuşan güvenlik yetkilisi Ebu Aişa, sahadaki tabloyu “paslanmış boru hatları, yıkılmış binalar ve yanmış topraklar” sözleriyle tarif ederken, petrolün stratejik önemine dikkat çekti: “Burası bir bankadan daha önemli. Çünkü bankaya parayı getiren petroldür.”

Yıllar Boyunca Savaş Ekonomisinin Merkezi Oldu

Deyrezzor’un Fırat Nehri’nin doğusunda yer alan El-Ömer petrol sahası, Suriye iç savaşı boyunca farklı güçlerin finans kaynağı oldu. Önce silahlı muhaliflerin, ardından IŞİD’in kontrolüne geçen saha, 2017 yılında DSG tarafından ele geçirilmişti. Bu süreçte, cephe hatlarına rağmen zaman zaman Şam’a petrol sevkiyatı da yapıldı.

18 Ocak’ta DSG Komutanı Mazlum Abdi, Şam yönetimiyle imzalanan anlaşma kapsamında kuzeydoğudaki özerk yapının sona erdiğini ve petrol ile doğalgaz sahalarının devlet kontrolüne devredildiğini açıkladı. Anlaşmadan bir gün önce El-Ömer çevresinde yaklaşık iki saat süren çatışmalar yaşandı.

“Kaynaklar Tüm Suriye’ye Ait”

Operasyona katılan iç güvenlik güçlerinden Ebu Teym, El-Ömer’in ele geçirilmesinin önemini şu sözlerle anlattı: “Daha önce petrolü onlardan satın almak zorundaydık. Bunlar ülkeye ait kaynaklar. Artık tüm Suriye bundan faydalanacak.”

Bölgede görev yapan askerlerin önemli bir kısmının yerel halktan olması dikkat çekti. 23 yaşındaki Omar, “Toprağımın DSG tarafından sömürgeleştirildiğini hissediyordum. Deyrezzor, kendi kaynaklarına erişemediği için ekonomik olarak büyük zarar gördü,” dedi.

Petrol Sevkiyatı Yeniden Başladı

Sahanın ele geçirilmesinden yalnızca beş gün sonra petrol taşımacılığı yeniden başladı. Günlük onlarca tanker, El-Ömer’den çıkarılan ham petrolü Baniyas ve Humus rafinerilerine taşıyor. Her bir tanker yaklaşık 40 bin litre ham petrol taşıyor.

Ancak güvenlik hâlâ en büyük sorunlardan biri. Geniş çöl alanına yayılan sahada yağmacılar sık sık petrol çalmaya çalışıyor. Ebu Aişa, motosikletlerle yapılan hırsızlıklara dikkat çekerek, “Bir motosiklet beş dakikada 300 litre petrol çalabiliyor,” dedi.

Saha Büyük Ölçüde Harap Durumda

El-Ömer’deki altyapının büyük kısmı kullanılamaz halde. Sahada görev yapan mühendis Raid el-Sadun, hasarın yüzde 90’ı aştığını belirterek, tüm kuyuların ve istasyonların baştan sona rehabilitasyona ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Yetkililer, El-Ömer’den günlük 30 bin varilin üzerinde üretim hedeflendiğini ancak bunun zaman alacağını ifade ediyor. Uluslararası standartlarda çalışacak yabancı şirketlerle en az bir yıl, yerel imkanlarla ise daha uzun bir sürenin gerekebileceği belirtiliyor.

Petrol ve Savaşın Coğrafyası

Ekonomist Benjamin Fève’e göre, petrol gelirleri Kürt özerk yönetiminin ayakta kalmasında belirleyici rol oynadı. 2025’in ilk yarısında Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi’nin gelirlerinin yüzde 77’si petrolden sağlandı. Bu kaynaklar, on binlerce kamu çalışanının maaşını ve yaklaşık 85 bin kişilik silahlı gücü finanse etti.

Fève, “Petrol savaşı başlatmadı ama savaşın uzamasını finanse etti,” diyerek El-Ömer ve Koniko gibi sahaların Şam için ekonomik açıdan kritik olduğunu vurguladı.

Stratejik Ödül

Yaklaşık 520 milyon varil çıkarılabilir rezerve sahip El-Ömer petrol sahası, uğradığı büyük yıkıma rağmen hâlâ Suriye’nin en önemli enerji varlığı olarak görülüyor. Gün batımında batıya doğru ilerleyen tankerler, sıkılaştırılan devriyeler ve enkaz arasında çalışan mühendisler, petrolün savaş sonrası dönemde de güç mücadelesinin merkezinde kalacağını gösteriyor.