Suudi Arabistan’dan Irak’a baskı: İran destekli milis liderleri cezalandırılsın

Suudi Arabistan, Irak Başbakanı Ali Zeydi’ye, ülkeye yönelik saldırılardan sorumlu tuttuğu İran destekli Şii milis gruplarının liderlerine karşı cezai işlem başlatması yönünde baskı yapıyor.

Al-Monitor haber ajansına konuşan bölgesel yetkililere göre Riyad, yalnızca saldırıları gerçekleştiren kişilerin değil, emirleri veren milis liderlerinin de tutuklanarak hesap vermesini istiyor.

Riyad: “Emri verenler hesap vermeli”

Bölgesel kaynaklardan biri, Suudilerin saldırılardan sorumlu kişilerin tutuklanmasını ve cezalandırılmasını istediğini belirterek, “Tetiği çekenleri değil, emirleri verenleri istiyorlar. Milis liderlerinin hesap vermesini ve bedel ödemesini talep ediyorlar” dedi.

Suudi Arabistan ile Irak arasındaki gerilim, İran savaşı sırasında Irak topraklarından Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların artmasıyla yükseldi. Riyad, geçen ay ABD ile birlikte Irak’taki İran destekli milis hedeflerine yönelik hava saldırıları düzenlediğini açıkça kabul etti.

Ancak Suudi Arabistan bir yandan İran’la gerilimi düşürmeye yönelik perde arkası görüşmeler yürütürken, diğer yandan bölgesel tehditlere karşı Türkiye ve Pakistan’la savunma işbirliğini güçlendiriyor.

Bağdat-Riyad hattında diplomasi

Irak Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan da gerilimi azaltmak amacıyla Riyad’a giderek Suudi yetkililerle görüşmeler gerçekleştirdi.

Başbakan Ali Zeydi ise mayıs ayında göreve gelmesinden bu yana İran’ın Irak üzerindeki etkisini azaltmaya çalışıyor. Ancak bunu Tahran’ı ve İran’a yakın Şii grupları karşısına almadan gerçekleştirmek zorunda.

28 Temmuz’da ABD ve Suudi Arabistan’ın Irak’ın sekiz vilayetindeki İran destekli milis karargâhlarına düzenlediği saldırılar, Zeydi’nin Riyad ziyaretinin iptal edilmesine yol açmıştı. Suudi Arabistan saldırıları, İran destekli milislerin enerji altyapısına yönelik saldırılarına misilleme olarak nitelendirmişti.

Milislerin silah bırakması için 30 Eylül tarihi

Irak hükümeti, devlet dışı silahlı grupların silahlarını teslim etmesi için 30 Eylül tarihini son tarih olarak belirledi.

Zeydi, bu takvimin uygulanacağını açıklarken milis gruplarına yönelik operasyonlar da başlattı. Ancak hükümetin girişimleri zaman zaman başarısızlıkla sonuçlandı. İran’a yakın Harakat el-Nuceba’nın Irak güvenlik güçlerinin düzenlediği bir operasyona karşı koyması, hükümetin milisler üzerindeki kontrolünün sınırlarını ortaya koydu.

Ketaib Hizbullah ise Zeydi hükümetine yönelik eleştirilerini artırarak silah bırakmak için ABD güçlerinin Irak’tan tamamen çekilmesi, Türk askerlerinin Kürdistan Bölgesi sınırları içinde yer alan topraklardan ayrılması ve Peşmerge güçlerinin lağvedilmesi gibi şartlar öne sürdü.

Kaani’nin Bağdat ziyareti

İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani’nin 10 Ağustos’ta Bağdat’a yaptığı habersiz ziyaret de milislerin geleceği açısından dikkat çekti.

Kaani’nin milis liderlerine henüz silah bırakmamaları, ancak 30 Eylül öncesinde Irak hükümetiyle barışçıl bir uzlaşmaya varmaları yönünde mesaj verdiği bildirildi.

Bölgesel bir kaynağa göre Kaani ayrıca milisleri Suudi Arabistan’a yönelik yeni saldırılardan kaçınmaları konusunda uyardı. Bunun nedenlerinden birinin, çatışmanın büyüyerek ABD’nin yeniden müdahil olmasına yol açmasını önlemek, diğerinin ise Suudi Arabistan’ı Türkiye’nin daha fazla yanına itmemek olduğu belirtildi.

Suudi Arabistan-Türkiye-Pakistan ittifakı

Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan 30 Temmuz’da Mekke’de bir savunma anlaşması imzaladı. Anlaşmaya göre taraflardan birine yönelik saldırı, diğerlerine yönelik saldırı olarak değerlendirilecek.

Buna ek olarak Suudi Arabistan öncülüğünde Kızıldeniz’de deniz güvenliğini sağlamaya yönelik yeni bir koalisyon oluşturulması planlanıyor. Bu girişimin özellikle Yemen’deki Husilerin faaliyetlerini caydırmayı amaçladığı değerlendiriliyor.

Irak’taki İran destekli milisler ile Husilerin saldırıları, Suudi Arabistan’ın bölgesel güvenlik politikasını yeniden şekillendirirken, Riyad’ın Bağdat üzerindeki baskısını da artırıyor.

Suudi Arabistan ile Irak arasındaki gerilimin geleceği ise Başbakan Zeydi’nin İran’a yakın milisleri ne ölçüde kontrol altına alabileceğine ve ABD-İran arasındaki görüşmelerin bölgesel dengeleri nasıl etkileyeceğine bağlı olacak.