Trump İran Pazarlığında Generallere Güveniyor: Askerî Diplomasi Yeni Strateji mi?

ABD ile İran arasında Umman’ın başkenti Maskat’ta gerçekleştirilen temaslarda dikkat çeken bir ayrıntı öne çıktı. ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) Komutanı Oramiral Brad Cooper’ın, Amerikan heyetinde yer alması Washington’ın yeni diplomatik yaklaşımına işaret etti. Cooper, ABD’nin Orta Doğu’daki tüm askeri operasyonlarından sorumlu en üst düzey komutan konumunda bulunuyor.

Amerikan basınına yansıyan bilgilere göre Cooper, ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff ve diğer yetkililerle birlikte Umman Dışişleri Bakanı ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile temaslarda bulundu. Üst düzey bir bölgesel askeri komutanın doğrudan diplomatik görüşmelere katılması, Washington açısından nadir görülen bir uygulama olarak değerlendiriliyor.

Caydırıcılık Mesajı

Uzmanlara göre Cooper’ın masada bulunması yalnızca teknik danışmanlık amacı taşımıyor. Bu adım, İran’a yönelik “kırmızı çizgiler” ve olası askeri seçenekler konusunda dolaylı bir mesaj niteliği taşıyor.

Trump yönetimi son haftalarda İran çevresindeki askeri varlığını artırmış, bölgeye ek uçak gemisi ve askeri unsurlar sevk edileceğini açıklamıştı. Başkan Trump, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen sona ermesi gerektiğini sık sık dile getirirken, aksi halde “çok ağır sonuçlar” doğabileceği uyarısında bulunuyor.

Tahran ise uranyum zenginleştirme programından vazgeçmeyeceğini, balistik füze kapasitesinin ise müzakere konusu olmayacağını vurguluyor.

“Dört Yıldızlı Diplomasi” Dönemi

Trump’ın ikinci döneminde Beyaz Saray’ın dış politika karar alma sürecinde dar bir kadroyla hareket ettiği ve Ulusal Güvenlik Konseyi kadrosunun önemli ölçüde azaltıldığı belirtiliyor. Bu durumun, bölgesel askeri komutanların diplomatik süreçlerde daha görünür hale gelmesine yol açtığı ifade ediliyor.

ABD yönetimi yalnızca İran dosyasında değil, Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin temaslarda da üst düzey askeri yetkilileri görüşmelere dahil etti. Bu yaklaşım, bazı uzmanlar tarafından “dört yıldızlı diplomasi” olarak tanımlanıyor.

Riskler ve Tartışmalar

Eski ABD’li yetkililer ise askeri komutanların diplomatik müzakerelerde ön plana çıkarılmasının riskler barındırdığı görüşünde. Askeri ve diplomatik rollerin iç içe geçmesinin beklentileri artırabileceği, ancak siyasi yönlendirme olmadan kalıcı çözümler üretmenin zorlaşabileceği uyarısı yapılıyor.

Tüm bu gelişmeler, Washington’ın İran’la yürüttüğü pazarlıkta hem baskıyı artırma hem de olası bir anlaşmanın uygulanabilirliğini garanti altına alma arayışında olduğunu gösteriyor. Ancak İran’ın temel pozisyonunda geri adım atmaması, Trump yönetiminin manevra alanını daraltmaya devam ediyor.