Trump İran görüşmelerine 2 aya kadar süre veriyor

Çarşamba günü Beyaz Saray’da yapılan üç saatlik görüşme, Trump’ın göreve dönüşünden bu yana Netanyahu ile gerçekleştirdiği yedinci buluşma oldu. Görüşmede İran dosyası öne çıkarken, ABD başkanının askeri baskıyı artırırken diplomasiye öncelik vermek istediği mesajı verdiği belirtildi.

Netanyahu, önceki ziyaretlerinin aksine medyadan kaçınarak yan kapıdan giriş çıkış yaptı. İsrail tarafı görüşmeden yalnızca tek bir fotoğraf paylaşırken, Trump sosyal medya mesajında İran’a yönelik herhangi bir “nihai” karar alınmadığını söyledi ve müzakerelerin sürdürülmesinde ısrar ettiğini vurguladı. ABD başkanı ayrıca Gazze’deki planının uygulanmasında “muazzam ilerleme” sağlandığını belirtti.

Netanyahu ise yaptığı kısa açıklamada, ABD’nin İran ile yürüttüğü temaslarda İsrail’in güvenlik çıkarlarını korumakta ısrar ettiğini ve Trump ile yakın koordinasyonu sürdürme konusunda anlaştıklarını söyledi.

Görüşmeye yakın bir kaynak, Netanyahu’nun Trump’a İran’ın ne füze programından ne de bölgesel vekil güçlerinden vazgeçeceğini, nükleer programda da gelecekte yeniden başlatma seçeneğini korumaya çalışacağını söylediğini aktardı. Ancak Trump’ın kamuoyuna yaptığı açıklamalar, bu argümanlardan tam olarak etkilenmediğine işaret etti. ABD başkanı, gazetecilerin zaman çizelgesi sorusuna “Sanırım önümüzdeki ay içinde… hızlı olmalı” yanıtını verdi.

Netanyahu’ya yakın bir başka kaynak ise müzakereler için 1 ila 2 aylık bir sürenin konuşulduğunu belirterek, “Trump görüşmelere şans vermeye karar verdi” dedi. Bu takvim bağımsız olarak doğrulanmadı.

Öte yandan askeri seçeneğin masada kalmaya devam ettiği de belirtiliyor. ABD’nin bölgeye ikinci bir uçak gemisi gönderdiği doğrulanırken, en son iki uçak gemisi Haziran 2025’te İran açıklarında konuşlandırılmış ve ABD, İsrail’in İran’a saldırılarına katılmıştı.

Bazı gözlemciler, Trump ile Netanyahu’nun İran’ı rehavete sürüklemek için koordineli bir strateji izliyor olabileceğini öne sürüyor. Bu yorumlar, 2025’te Trump’ın müzakereleri desteklediği açıklamalar yaparken İsrail jetlerinin saldırı hazırlığında olduğu döneme gönderme yapıyor.

Netanyahu, İran’a yönelik olası bir saldırı seçeneğini Trump’ın gündeminde tutmaya çalışırken Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Umman ve Mısır’ın karşı duruşunu da hesaba katıyor. İsrailli yetkililer, özellikle Riyad’ın Washington’u askeri seçeneği bırakıp diplomasiye bağlı kalmaya ikna edebileceğinden endişe ediyor.

İran ise olası tavizler karşılığında en çok ekonomik yaptırımların kaldırılmasını istiyor. ABD’nin 2018’de yeniden uygulamaya koyduğu yaptırımlar, ülke ekonomisini ağır şekilde etkilemiş durumda.

Netanyahu gazetecilere yaptığı açıklamada Trump’ın İranlıların “kimle karşı karşıya olduklarını anladıklarına” inandığını söyledi ve şartların kabul edilmesi halinde iyi bir anlaşma yapılabileceğini ifade etti. Ancak İsrail başbakanı, kendisinin anlaşma ihtimali konusunda “genel şüpheciliğini” gizlemediğini de ekledi.

Bu arada Trump’ın İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’u, Netanyahu’ya af vermediği gerekçesiyle eleştirmesi Washington–Tel Aviv hattında olası bir “karşılık” tartışmasını da beraberinde getirdi. Gözlemciler, Trump’ın sert çıkışı karşılığında Netanyahu’nun İran görüşmeleri konusunda esneklik göstermiş olabileceğini değerlendiriyor. Herzog ise af talebiyle ilgili henüz karar vermediğini açıkladı.