Wall Street Journal: Trump savaşı bitirmek istiyor, İsrail rejim değişikliği hedefinde ısrarcı

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la savaşın yakında sona erebileceğine dair açıklamaları, Washington ile Tel Aviv arasındaki görüş ayrılıklarını gün yüzüne çıkardı.

The Wall Street Journal’da yayınlanan ayrıntılı habere göre, ABD’li yetkililere göre Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu savaşın başlamasından bu yana neredeyse her gün, bazen günde birden fazla kez telefon görüşmesi yapıyor. Netanyahu ayrıca ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Trump’ın damadı ile İran özel temsilcisi Jared Kushner ile de temas halinde.

Yetkililer, bu görüşmelerde savaşın mevcut durumu ve nasıl sona erdirileceği konularının ele alındığını, iki ülkenin farklı yaklaşımlarını gerçek zamanlı olarak uzlaştırmaya çalıştığını belirtiyor.

Washington ile Tel Aviv arasında görüş ayrılığı

Beyaz Saray’daki bazı yetkililer, ABD bombardıman kampanyasını sona erdirmek istediğinde İsrail’in savaşı sürdürmek isteyebileceğinden endişe ediyor.

ABD ve İsrailli yetkililer, Tel Aviv’in Washington’a verdiği mesajın ABD’nin savaştaki rolü sona erdiğinde İsrail’in de İran’daki askeri operasyonlarını durduracağı yönünde olduğunu söylüyor.

Trump ise savaşı kendi şartlarıyla bitirmek istediğini ve geçen yılki 12 günlük savaşta ateşkes sağladıktan sonra çatışmaları istediği zaman durdurabileceğine inandığını yakın çevresine ifade etti.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, “Bu çatışmadaki ABD rolünün ne zaman sona ereceğine, askeri hedeflerin tamamen yerine getirildiğini ve İran rejiminden gelen tehdidin ortadan kaldırıldığını düşündüğü anda başkomutan karar verecek” dedi.

İsrail’in hedefi rejim değişikliği

Yakın koordinasyona rağmen İsrail ve ABD’nin askeri hedeflerinde farklar giderek belirginleşiyor. İsrail, İran’daki üst düzey yetkilileri hedef almaya devam ederken saldırıların kapsamını ülkenin petrol sektörünü de kapsayacak şekilde genişletiyor.

ABD yönetimi ise İsrail’in İran’daki enerji tesislerine yönelik saldırılarından rahatsızlık duyduğunu Tel Aviv’e iletti. ABD’li kaynaklara göre Washington, İsrail’e bu tür saldırıları ABD onayı olmadan tekrarlamaması gerektiğini bildirdi.

Trump’ın askeri operasyonun “büyük ölçüde tamamlandığını” söylemesinden saatler sonra Netanyahu savaş hedeflerini yeniden vurguladı.

Netanyahu, “Amacımız İran halkının tiranlığın boyunduruğunu üzerinden atabilmesini sağlamaktır. Nihayetinde karar onların” dedi. İsrail Başbakanı ayrıca İran yönetiminin ciddi darbe aldığını savundu.

ABD’nin hedefleri daha sınırlı

Pentagon’un üst düzey yetkilileri ABD’nin hedeflerinin daha sınırlı olduğunu belirtiyor. ABD Savunma Bakanlığı yetkililerine göre Washington’un önceliği İran’ın füze, insansız hava aracı ve deniz gücü kapasitesini zayıflatmak.

ABD yönetimi savaşın başında Tahran’da rejim değişikliğini dile getirmiş olsa da Trump son açıklamalarında askeri hedeflerin büyük ölçüde yerine getirildiğini söyledi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da İran’ın nükleer ve füze programlarını geriletmenin temel hedef olduğunu vurguluyor. Askeri uzmanlar ise yalnızca hava saldırılarının bir hükümeti devirmek için yeterli olmadığını belirtiyor.

Hürmüz Boğazı krizi

Savaşın ekonomik etkileri de ABD ile İsrail’in çıkarlarını farklılaştırıyor.

İran’ın Hürmüz Boğazı’nda uyguladığı abluka nedeniyle petrol fiyatları bu hafta varil başına 100 doların üzerine çıktı. Dünya petrolünün yaklaşık beşte biri bu boğazdan geçiyor.

Trump, gerekirse ABD donanmasının petrol tankerlerine boğazdan geçişte eşlik edebileceğini söyledi. Ancak bu durum ABD’nin çatışmada planlanandan daha uzun süre kalmasına yol açabilir.

Trump ayrıca sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada İran’ın boğazı kapatmaya devam etmesi halinde ABD’nin İran’ı yeniden toparlanamayacak şekilde vurabileceğini söyledi.

İsrail ABD’nin savaşta kalmasını istiyor

İsrail’de bazı analistler Tel Aviv yönetiminin ABD’nin savaşta daha uzun süre kalmasını istediğini belirtiyor.

Eski İsrail ulusal güvenlik danışman yardımcısı Chuck Freilich, “Netanyahu’nun ve İsrail’in onlarca yıldır hayali İran’daki İslam Cumhuriyeti’ni devirecek ortak bir savaş. Ancak Trump’a güvenmek her zaman belirsiz bir durum” dedi.

İç politik baskılar

ABD’de ise savaşın kamuoyu desteği sınırlı. Çeşitli anketler Amerikalıların azınlığının savaşı desteklediğini gösteriyor.

Trump hem Demokratlardan hem de kendi partisindeki bazı isimlerden daha izolasyonist bir dış politika izlemesi yönünde baskı görüyor. Trump geçmişte ABD’nin Irak işgalini eleştirmiş ve “Orta Doğu’daki sonsuz savaşları bitirme” sözü vermişti.

Artan petrol fiyatları ve uzun sürebilecek bir savaş ihtimali nedeniyle bazı danışmanlarının Trump’a bir çıkış stratejisi araması gerektiğini söylediği belirtiliyor.

ABD’nin Ortadoğu özel temsilcisi Steve Witkoff’un ise önümüzdeki hafta İsrail’e giderek İran’daki askeri operasyonların geleceği konusunda görüşmeler yapması bekleniyor.