Washington’dan Bağdat’a milis baskısı, Tahran’dan karşı hamle

İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani’nin 10 Mayıs 2026’da Bağdat’a gerçekleştirdiği ziyaret, Irak’ta yeni hükümetin kurulma sürecine yönelik tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

ABD merkezli Wall Street Journal’ın (WSJ) haberine göre Kaani, Irak’taki Şii Koordinasyon Çerçevesi liderleriyle yaptığı görüşmelerde İran’a yakın silahlı grupların hükümetten uzaklaştırılmamasını istedi. Haberde ayrıca Kaani’nin, söz konusu grupların silahsızlandırılmasına da karşı çıktığı belirtildi.

ABD’den “somut adım” mesajı

Habere göre üst düzey bir ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, Washington yönetiminin Irak hükümetinden İran’a yakın silahlı gruplara karşı “pratik ve somut adımlar” beklediğini söyledi.

ABD verilerine göre, İran’a karşı başlatılan savaşın ardından Irak’taki İran yanlısı silahlı gruplar Amerikan diplomatik ve askeri hedeflerine yaklaşık 600 saldırı düzenledi.

Bu gelişmeler üzerine Washington’un Irak’ın petrol gelirlerinin dolar transferlerini ve bazı güvenlik yardımlarını askıya aldığı ifade edildi.

Silahlı grupların hükümete katılımı tartışılıyor

Rûdaw’a konuşan Neram Sîn Araştırma Merkezi Başkanı Dr. Heyder Berzincî ise medyada yer alan bazı iddiaların abartılı olduğunu söyledi.

Berzincî, “Kaani’nin Bağdat’a gelip doğrudan Koordinasyon Çerçevesi’ne veto dayattığı yönündeki yorumlar gerçeği tam yansıtmıyor. Ne Iraklı taraflar böyle bir yaklaşımı kabul eder ne de Kaani bunu açık şekilde dile getirir” dedi.

Berzincî’ye göre Irak’ta asıl tartışma, İran’a yakın silahlı grupların siyasi süreçte nasıl yer alacağıyla ilgili. ABD’nin özellikle silahların devlet kontrolüne verilmesi konusunda baskı yaptığı belirtiliyor.

Yeni hükümet ve Washington’un şartları

Irak’ta hükümeti kurmakla görevlendirilen Ali Zeydi üzerindeki dış baskılar da dikkat çekiyor.

Siyasi geçmişi çok güçlü olmayan Zeydi’nin adaylığına ABD Başkanı Donald Trump’ın destek verdiği, hatta Washington’a davet ederek “ABD’nin sonuna kadar yanında olacağını” söylediği aktarıldı.

Ancak WSJ’ye göre bu destek koşulsuz değil. Washington yönetimi, Zeydi’den İran’a yakın silahlı grupları yeni kabineden uzak tutmasını ve Tahran’ın Bağdat üzerindeki etkisini sınırlandırmasını talep ediyor.

Haberde, Zeydi’nin adaylığının hem ABD hem de İran’ın dolaylı onayıyla şekillendiği belirtildi. Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın da Zeydi ile telefon görüşmeleri yaptığı kaydedildi.

Banka bağlantıları gündemde

Ali Zeydi’nin geçmişte ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kalan Güney İslam Bankası ile bağlantıları da yeniden gündeme geldi.

ABD Hazine Bakanlığı 2024 yılında bankanın dolar işlemlerini, İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı olduğu iddia edilen Şibil Zeydi ile ilişkileri nedeniyle durdurmuştu.

Şibil Zeydi, İran’a yakın Kataib İmam Ali grubunun genel sekreteri olarak biliniyor ve 2018’den bu yana ABD yaptırım listesinde yer alıyor.

Bankanın yöneticileri suçlamaları reddederken, Ali Zeydi’nin bankanın yaklaşık yüzde 10 hissesine sahip olduğu ifade ediliyor.

Iraklı ve Amerikalı yetkililerin, özellikle gıda ithalatının zarar görmemesi için bazı ticari işlemlerin dolar yerine euro üzerinden yürütülmesi konusunda çözüm aradığı belirtildi.