ABD ile müzakereler tıkandı mı? İran Hürmüz Boğazı’nı neden yeniden kapattı?

İran, Hürmüz Boğazı'nı açtığını duyurmasının ardından kısa süre sonra boğazın durumunun "eski haline" döndüğünü bildirdi. 

Tahran yönetiminden bugün yapılan açıklamada, "iyi niyetle yürütülen müzakereler sırasında varılan önceki mutabakatlar doğrultusunda kontrollü geçişe izin verdikleri" belirtildi ancak ABD'nin taahhütlerini defalarca ihlal etmesi ve "abluka" adı altında "korsanlık" eylemlerine devam etmesi nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın geçişlere yeniden kapatıldığı ifade edildi. 

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD'nin bölgedeki ablukasını sürdürmesi halinde Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapatılacağı uyarısında bulunmuştu.

Washington ve Tahran heyetleri, geçen hafta sonu Pakistan'da bir araya gelmiş ancak görüşmelerden sonuç çıkmaması üzerine ABD Başkanı Donald Trump, boğaza abluka uygulama talimatı vermişti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) son açıklamasına göre abluka nedeniyle İran'dan yük alan 21 geminin İran'a geri döndüğü bildirildi.

Trump, dün sosyal medyadaki açıklamasında İran'la "yüzde 100 anlaşmaya varılana dek ablukanın süreceğini" söyledi.

ABD ve İran heyetlerinin ikinci tur müzakereler için ne zaman bir araya geleceği henüz belli değil. Öte yandan ABD basını, görüşmelerin 20 Nisan Pazartesi İslamabad'da yapılabileceğini yazıyor.

Adlarının paylaşılmaması şartıyla New York Times'a (NYT) konuşan İranlı yetkililer, genel müzakerelerin sürmesi için 60 gün daha tanınmasını öngören bir anlaşma çerçevesi üzerinde çalıştıklarını söylüyor.

Ancak uzmanlara göre bu süre, İran'ın nükleer programıyla ilgili anlaşmaya varılması ve Tahran'ın talep ettiği gibi kapsamlı ekonomik yaptırımların kaldırılması için yeterli değil.

Müzakerelere yakın kaynakların Wall Street Journal'a (WSJ) aktardığına göre ABD, uranyum stoklarını teslim etmesi karşılığında Tahran'ın yabancı ülkelerde dondurulmuş 20 milyar dolarlık fona erişim izni vereceğini söyledi. Fakat Trump iddiaları yalanladı.

Diğer yandan ABD Başkanı, ülkedeki uranyum stoklarını çıkarmak için İran'la "ortak çalışacaklarını" iddia ederken, Tahran yönetimi bunun asılsız olduğunu bildirdi.

Süreçle ilgili belirsizlik yaratan açıklamaların yanı sıra analistler, ABD'nin tüm detaylar üzerinde net bir anlaşmaya varmadan ateşkes ilan etmesinin de sorunlara yol açacağını vurguluyor.

Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Kriz Grubu'ndan Ali Vaez, Trump yönetiminin Gazze, Ukrayna ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti gibi yerlerdeki savaşlarla ilgili yürüttüğü diplomasinin belirsizliklerle dolu olduğuna dikkat çekiyor:

Her ayrıntıyı netleştirmeleri gerekiyor. Ve bu, Trump yönetimin yetkin olmadığını defalarca gösterdiği türden bir diplomasi gerektiriyor.

Süreçte İsrail de denklemi karmaşıklaştırıyor. Trump, İsrail ve Lübnan'ın 10 günlük ateşkeste anlaştıklarını 16 Nisan'da açıkladı. İran, ABD'yle ateşkes görüşmelerinin yeniden başlaması için Lübnan'daki çatışmaların durdurulmasını şart koşmuştu.

ABD Başkanı'nın sosyal medya paylaşımında "İsrail artık Lübnan'ı bombalamayacak, Bunu yapmaları ABD tarafından yasaklandı. Yeter artık" ifadelerini kullanması da dikkat çekti. Axios'un aktardığına göre Binyamin Netanyahu yönetimi gönderi karşısında "şoke oldu" ve Washington'dan açıklama talep etti.